Мацуа Басё

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
партрэт Басё пандзлю Бусона

Мацуа Басё (яп.: 松尾芭蕉 ці Matsuo Bashō) (1644 — 12 кастрычніка 1694) — японскі паэт. Адзін са стваральнікаў жанру і эстэтыкі хайку. Яго стыль адрозніваюць вытанчаная немудрагелістаць, асацыятыўнасць, гармонія прыгожага, глыбіня спасціжэння гармоніі свету[1]. Стваральнік празаічнага жанру хайбун.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Басё нарадзіўся ў вёсцы Уэно, правінцыя Іга (сучасная прэфектура Міэ) у сям'і самурая. Басё быў трэцім дзіцем у сям'і. У дзяцінстве меў розныя імёны: Кінсаку, Цюэмон, Дзінсіціра, Тосіціра. Пазней ён пачаў называць сябе Мацуа Мунэфуса. З дзесяці год служыў пры двары Тода Ёсітадэ. Першае хайку датуецца 1662 годам, у 1664 годзе ў зборніку «Саёнонакаяма-сю» былі надрукаваны два хайку Мацуа Мунэфуса. У 1665 годзе ўпершыню ўдзельнічае ў сачыненні хайкай-но рэнга («нанізаныя строфы»). Ён вывучаў літаратуру і каліграфію. У 1675 годзе паэт пераехаў у Эда (тагачасная назва Токіа), дзе на змену паэтычнай школы Тэйтоку прыходзіць Данрын, якая дэкларавала поўную свабоду паэтычнага выяўлення. Андым з найбольш актыўных паэтаў гэтай школы быў Юдзан (Такано Наосігэ). Басё некаторы час служыў у Юдзана пісчыкам, запісваў на скрутак строфы, напісаныя ўдзельнікамі паэтычных сходаў. Басё ўдзельнічае ў зборніку «Супастаўленне 50 пар хайку», выданым сынам Фука Расэнам. У 1676 годзе ён быў прызнаны майстрам хайку, надрукаваў разам з Сода «Эдаскія строфы двух паэтаў», што засведчыла аб канчатковым адыходзе Басё ад старога стылю Тэйтоку. Утварылася кола яго вучняў, паслядоўнікаў. Яны і пабудавалі ў 1680 годзе яму першую хаціну. Частку свайго жыцця пражыў у хацінах, назіраў за прыродай. «Мацуа» — прозвішча, але яго звычайна завуць проста «Басё». Слова «басё» азначае «бананавае дрэва». Паэт узяў такі псеўданім, бо аднойчы вучань падараваў яму гэтую расліну. Басё пасадзіў дрэва ля свайго дома, але клімат быў дужа халодны, каб яно давала плады.


Ён шмат вандраваў пешшу, свае падарожныя нататкі запісваў у дзённікі, якія складаліся з вершаў, яго мастацкіх тэорый і разважанняў. Яго кніга Oku no Hosomichi (奥の細道, «Сцежка праз глыбокую поўнач»), напісаная ў 1694 годзе, з'яўляецца прыкладам гэтага. У кнізе пасярод празаічных апісанняў прыроды тых мясцін, дзе ён вандраваў, устаўленыя хайку, праз якія ён зараз сусветна вядомы.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн., 2000. — 544 с.: іл. ISBN 985-11-0169-9 (т. 10), ISBN 985-11-0035-8.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Мацуо Басё // Большой энциклопедический словарь / Под ред. А. М. Прохорова. — М.: Большая Российская энциклопедия, 2000.