Сараеўская Агада

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Sarajevo Haggadah.jpg
Копія Сараеўскай Агады ў будынку парламента Босніі і Герцагавіны
Сараеўская Агада,
Нацыянальны музей Босніі і Герцагавіны(англ.) бел.

Сараеўская Агада — рукапіс(руск.) бел., які змяшчае ілюстраваны традыцыйны тэкст(англ.) бел. пасхальнай Агады(руск.) бел., якая суправаджае седэр. Гэта адна з найстарэйшых сефардскіх Агад у свеце, якая была створана ў Барселоне каля 1350. Агада ў цяперашні час належыць Нацыянальнаму музею Босніі і Герцагавіны(англ.) бел. ў Сараева, дзе яна знаходзіцца на пастаяннай экспазіцыі. Яе грашовы кошт не вызначаны, але музей у Іспаніі патрабаваў, каб яна быў застрахавана на $ 7 млн, перш чым прыняць яе на выстаўку ў 1992 годзе[1].

Сараеўская Агада напісана ад рукі на беленай цялячай скуры і ілюстравана медзю і золатам. Яна пачынаецца з 34 старонак ілюстрацый ключавых сцэн з Бібліі са стварэння(руск.) бел. да смерці Маісея. На яе старонках засталіся плямы віна, што сведчыць пра яе выкарыстанне ў шматлікіх седэрах[2].

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Ілюстраваная старонка Агады: Зверху: Майсей і Неапалімая Купіна(руск.) бел.. Унізе: Ааронава жазло(руск.) бел. перад паглынаннем змей

Сараева Агада шмат разоў была блізка да знішчэння. Гісторыкі лічаць, што яна была прывезена з Іспаніі іспанскімі яўрэямі, выгнанымі Альгамбрскім эдыктам(руск.) бел. у 1492 годзе. Нататкі на палях Агады паказаць, што яна трапіла ў Італію ў 16 стагоддзі. Яна была прададзеная ў Нацыянальны музей у Сараева ў 1894 годзе чалавекам па імі Джозэф Коэн[3].

Падчас Другой сусветнай вайны, рукапіс быў схаваны ад нацыстаў і ўсташаў галоўным бібліятэкарам музея Дэрвішам Коркутам, які з рызыкай для ўласнага жыцця кантрабандай вывез Агаду з Сараева. Коркут даў яго прадстаўніку мусульманскага духавенства ў Зеніцу(руск.) бел., дзе была схаваная пад падлогаю або мячэці або мусульманскага дома.

У 1957 годзе, факсіміле Агады было апублікавана Сандар Шайбер(англ.) бел., дырэктар равінскай семінарыі(англ.) бел. ў Будапешце. У 1992 годзе падчас Баснійскай вайны, рукапіс Агады перажыў узлом музея і быў знойдзены на падлозе ў ходзе паліцэйскага расследавання інспектарам (дэтэктывам) Фахрудзінам Себа (сербахарв.: Fahrudin Čebo) (якому пазней далі мянушку Агада), разам з многімі іншымі прадметамі, якія злодзеі не палічылі каштоўнымі. Ён быў схаваны ў падземным сховішчы банка ў час аблогі Сараева сіламі баснійскіх сербаў (Аблога Сараева(руск.) бел. — самая доўгая аблога ў гісторыі сучасных войнаў). Для падаўлення чутак, што ўрад прадаў Агаду, каб купіць зброю, прэзідэнт Босніі прадставіў рукапіс у мясцовым седэры ў 1995 годзе.

Пасля гэтага, рукапіс была рэстаўраваны з дапамогай спецыяльнай кампаніі, якая фінансуецца Арганізацыяй Аб'яднаных Нацый і баснійскай яўрэйскай абшчынай у 2001 годзе, і трапіў у пастаянную экспазіцыю ў музеі ў снежні 2002 года.

У 1985 рэпрадукцыя Агады была надрукавана ў Любляне, былі зробленыя 5000 асобнікаў. У апошні час музей дазволіў публікацыю абмежаванага ліку копій Сараеўскай Агады, кожная з якіх стала калекцыйнай рэччу(англ.) бел.. У маі 2006 года сараеўскі выдавецкі дом Rabic Ltd. абвясціў аб маючай адбыцца публікацыі 613 копій Агады на ручным пергаменце, якія паспрабуюць узнавіць першапачатковае аблічча арыгінала 14-га стагоддзя, намякаючы на 613 запаведзяў(руск.) бел.[4].

Сараеўская Агада ў культуры[правіць | правіць зыходнік]

Існуе кароткае згадванне аб рукапісе ў фільме «Запрашаем у Сараева(руск.) бел.». Раман «Людзі кнігі(англ.) бел.» Джэральдзіны Брукс(руск.) бел. (2008) паказвае белетрызаваную і вельмі творчую гісторыю Агады ад яе вытокаў ў Іспаніі да музея у Сараеве.

Зноскі

  1. The Sarajevo Haggadah. Haggadah.ba. Праверана 31 сакавіка 2012.
  2. Reff, Zach. A Passover Relic .
  3. Brooks, Geraldine (3 December 2007). "The Book of Exodus: A Double Rescue in Wartime Sarajevo" (PDF). The New Yorker. http://geraldinebrooks.com/wp-content/uploads/0207/12/Korkut_near-final-pages.pdf. Retrieved on 31 March 2012. 
  4. The Sarajevo Haggadah. haggadah.ba. Праверана 30 сакавіка 2012.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Commons

Шаблон:Песах