Іаан-Зосім

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Іаан-Зосім
Род дзейнасці: манах, каліграф
Дата смерці: каля 990
Commons-logo.svg Іаан-Зосім на Вікісховішчы

Іаан-Зосім (груз. იოანე-ზოსიმე; памёр каля 990 года) — грузінскі хрысціянскі манах, багаслоў, каліграф, аўтар рэлігійных гімнаў[1]. Сярод яго вядомых прац — літургічныя рукапісы і гімн містычнага характару «Усхваленне і ўзвелічэнне грузінскай мовы».

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Біяграфічных звестак пра Іаана-Зосіма вельмі мала. Яго дзейнасць звязана з палестынскай Лаўрай Савы Асвячонага ў 949956 гадах і з манастыром Святой Кацярыны на Сінаі з 956 года[1] (па іншых дадзеных, з 970-х гадоў[2]). Іаан-Зосім быў апекуном і духоўным настаўнікам грузінскіх суполак гэтых манастыроў. Ён добра валодаў грэчаскай мовай. Лічыцца, што ў Іаана-Зосіма было слабое здароўе, таму что ў адным з рукапісаў ён нярэдка скардзіўся на дрэнны зрок і слабасць. Духоўнага сану не меў, паколькі цалкам прысвяціў сябе багаслоўскай дзейнасці.

Рукапісы[правіць | правіць зыходнік]

Самы ранні рукапіс, перапісаны Іаанам-Зосімам, датаваны 949 годам, самы позні — 987 годам. Яго рукапісы (у асноўным літургічнага характару) прызнаюцца значным укладам у духоўную культуру Грузіі. Іаан-Зосім прытрымліваўся іерусалімскага чыну набажэнства; пасля Грузінская праваслаўная царква перайшла на канстанцінопальскі чын. У зборніках Іаана-Зосіма адбілася імкненне прывесці новыя традыцыі ў адпаведнасць з іерусалімскай літургічнай практыкай. Адзін з такіх зборнікаў носіць назву — «Іадгары песнапенняў, у якіх апісаны ўсе святы, новыя і старыя, і гадзіны — усе дванаццаць, па-грузінску і па чыне абіцелі святога Савы, і поўны каранікон»; у ім утрымліваюцца каштоўныя звесткі аб Палестыне і грузінскай гімнаграфіі. Многія творы старажытнасці захаваліся толькі дзякуючы таму, што ўвайшлі ў склад зборніка[1].

«Усхваленне і ўзвелічэнне грузінскай мовы»[правіць | правіць зыходнік]

Гэты містычны гімн вядомы пад некалькімі назвамі: «Усхваленне і ўзвелічэнне грузінскай мовы» («Хвала і слава грузінскай мове»), «Усхваленне грузінскай мовы» («Хвала грузінскай мове») і «Грузінскай мове». Гімн напоўнены нумералагічным сімвалізмам і біблейскімі алюзіямі[2]. У песнапенні ўсхваляецца грузінская мова і выказваецца надзея, што, нягледзячы на яе «прыніжэнне», мова абавязкова ўваскрэсне ў «будучым свеце» і менавіта на ёй Бог будзе судзіць свет пасля Другога прышэсця. Гімн быў шырока распаўсюджаны на Сінаі і лёг у аснову рэлігійнай традыцыі святкавання грузінскай мовы. Большасць навукоўцаў лічаць, што аўтарам гімна з’яўляецца Іаан-Зосім[1].

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 ИОАНН-ЗОСИМ. Праваслаўная энцыклапедыя.
  2. 2,0 2,1 IOANE-ZOSIME (англ.) . Georgian National Biography. Архівавана з першакрыніцы 27 лістапада 2016.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]