Вітольд Францавіч Ашмарын

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Вітольд Францавіч Ашмарын
Род дзейнасці: Літаратар, кінематаграфіст, дзяржаўны дзеяч
Дата нараджэння: 1882(1882)
Месца нараджэння: г. Санкт-Пецярбург
Дата смерці: 2 сакавіка 1930(1930-03-02)
Месца смерці: г. Масква
Партыя:

Вітольд Францавіч Ашмарын (Ахрамович) (1882, г. Санкт-Пецярбург — 2 сакавіка 1930, г. Масква) — савецкі літаратар, журналіст, кінематаграфіст, савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч[1].

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся ў Санкт-Пецярбургу, з палякаў, дваранскай каталіцкай сям'і. Па заканчэнні 6-й маскоўскай гімназіі ў 1901 годзе паступіў на гісторыка-філалагічны факультэт Маскоўскага ўніверсітэта, аднак у лютым 1902 за ўдзел у студэнцкай сходцы быў выключаны з універсітэта без права паступлення ў вышэйшыя навучальныя ўстановы (цікавасць да рознага роду «рухаў» выяўляў яшчэ ў гімназіі). Быў высланы ў Сібір[1], жыў у Ялагінску, затым у Верхнеўдзінску. У 1903 пераведзены ў Ніжні Ноўгарад пад нагляд паліцыі і пачаў працаваць у ніжагародскай арганізацыі эсэраў, ведучы рэвалюцыйную прапаганду ў працоўных гуртках Сормава. Член РСДРП з 1903. У 1905 аднавіўся ў Маскоўскім універсітэце: спачатку на юрыдычным, затым на гісторыка-філалагічным факультэце, але ў 1910 звольнены канчаткова, так вучобу і не скончыўшы.

Да 1917 займаўся газетнай, кнігавыдавецкай, тэатральнай, кінематаграфічнай і перакладніцкай дзейнасцю. Перакладаў раманы С. Пшыбышэўскага, у 1910 годзе быў сакратаром выдавецтва «Мусагет», як журналіст супрацоўнічаў у «Голасе Масквы», уваходзіў у гурток сімвалістаў («рытмічны гурток» Аляксандра Блока).

Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі захапляецца кіно — сумесна з рэжысёрам У. Гардзіным утварыў «групу левых» (вядомая «Кинопятёрка»). Працаваў у Саюзе кінаработнікаў, член калегіі Кінакамітэта. У 1918—1920 гадах — кансультант па кіно пазашкольнага аддзела Наркамасветы, член калегіі Усерасійскага фотакінааддзела, потым загадчык аддзеламі мастацтва, рабочага жыцця і партыйнай жыцця рэдакцыі «Известий ВЦИК», літаратурны супрацоўнік выдавецтва «Недра» сцэнарыст фільмаў «Скрадзенае юнацтва» (1917), «Азіадэ» (1918), «Дзевяноста шэсць» (1919).

З 1920 у БССР[1]. У 1920—1921 — член Прэзідыума і сакратар ЦВК Беларусі[1], член кантрольнай камісіі КП Беларусі, рэдактар ​​партыйнага органа «Звязда»[1], член Калегіі ЧК Беларусі. У пачатку 1921 прызначаны адказным кіраўніком БелРОСТА. Арганізатар і першы кіраўнік Беларускага аддзялення Расійскага тэлеграфнага агенцтва, член калегіі Дзяржаўнага выдавецтва БССР (1921)[1]. З верасня 1921 года — член Сібірскага бюро ЦК РКП(б), рэдактар ​​газеты «Советская Сібір». У 1922 — старшыня Камісіі дапамогі галадаючым пры ВЧК. З сакавіка 1922 года па люты 1924 — начальнік Інфармацыйнага аддзела Сакрэтна-аператыўнага кіравання ГПУ — АГПУ[1]. У красавіку 1924 адкамандзіраваны на працу ў ЦК РКП(б).

Пакутаваў наркатычнай залежнасцю (морфій), скончыў жыццё самагубствам — застрэліўся з імянной зброі на лаўцы Пятроўскага парку, любімага месца маскоўскіх сімвалістаў.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Ашмарин Витольд Францевич // Биографический справочник — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 35. — 737 с.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Энциклопедия секретных служб России — Москва: АСТ, 2004.
  • Высылка вместо расстрела. Депортация интеллигенции в документах ВЧК-ГПУ. 1921—1923/ Вступ. Ст., сост. В. Макарова, В. Христофорова; коммент. В. Макарова. М.: Русский путь, 2005. С. 422