Гракліяні

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Славутасць
Гракліяні
Grakliani Hill1.JPG
41°59′47″ пн. ш. 44°24′22″ у. д.HGЯO
Краіна Грузія
Край Шыда Картлі

Гракліяні (груз. გრაკლიანი) — гара і археалагічны помнік нацыянальнага значэння ў Грузіі. Знаходзіцца на беразе ракі Лехуры(руск.) бел. каля вёскі Ігаеці(руск.) бел. Каспскага муніцыпалітэта(руск.) бел. ў краі Шыда-Картлі[1][2][3].

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Падчас будаўніцтва аўтамагістралі Тбілісі — Сенакі — Леселідзэ у 2007 годзе былі зроблены першыя археалагічныя знаходкі на гары Гракліяні[1]. З тых часоў тут працуе археалагічная экспедыцыя Тбіліскага універсітэта пад кіраўніцтвам прафесара Вахтанга Лічэлі.

У ходзе раскопак былі выяўлены паселішча, два храмавыя комплексы і пахавання. Сярод знойдзеных тут прадметаў унікальныя для Каўказскага рэгіёну пячаткі з Паўднёвай Месапатаміі IV стагоддзя да нашай эры, а таксама нагрудныя дыскі з золата і бронзы[2], выразаныя з каменя дзіцячыя цацкі, імітацыя персідскай керамікі[4], прадметы бытавога, культавага, ваеннага, фармацэўтычнага прызначэння[3] і іншае.

У ходзе вывучэння у адным з каменных храмаў выявілася змешванне розных рэлігій: тут і персідскі зараастрыйскі алтар, і адносячыяся да традыцыйнай каўказскай рэлігіі скульптурныя выявы[4].

У верасні 2014 года археалагічны аб'ект на гары Гракліяні атрымаў афіцыйны статус гістарычнага помніка, той жа восенню Міністэрства культуры і аховы помнікаў Грузіі прыняла рашэнне аб стварэнні тут музея пад адкрытым небам[2].

У 2015 годзе пры раскопках у адным з храмаў Гракліяні, прысвечаным багіне ўрадлівасці, на пастаменце алтара была выяўленая надпіс на незразумелай мове, папярэдне датаваны VII стагоддзем да нашай эры. Праведзены ў 2016 годзе лабараторыяй «Beta Analytic» (Маямі, ЗША) радыявугляводны аналіз паказаў, што гэты надпіс зроблены ў канцы XI — пачатку Х стагоддзяў да нашай эры[5]. Такім чынам, гэты надпіс больш чым на тысячу гадоў старэй, чым самыя старажытныя з знойдзеных раней на Каўказе. Вахтанг Лічэлі адзначыў, што літары гэтай надпісы нагадваюць грэчаскія і арамейскія(руск.) бел., хоць пакуль і не вызначана іх адпаведнасць ні адной з вядомых пісьменнасцяў. Таксама на адным з вуглоў другога алтара былі выяўленыя яшчэ тры выразаныя ў гліне літары, якія адрозніваюцца ад ужо згаданай надпісы, — тлумачэння незвычайнага суседства ў адным храме надпісаў на розных мовах, пакуль не знойдзена[4][6].

Шматлікія культурныя пласты, з якіх раскапана ўжо адзінаццаць, паказваюць гісторыю дзейнасці чалавека ў рэгіёне за 300 тысяч гадоў, пачынаючы з каменнага века[3].

Зноскі

  1. 1,0 1,1 На горе Граклиани грузинские археологи раскопали храм и два алтаря 7 века до н. э.. Синьхуа (2015-08-21). Праверана 28 красавіка 2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 Эка Мехузла В Грузии на месте раскопок на горе Граклиани появится музей под открытым небом. ТАСС (2014-10-07). Праверана 28 красавіка 2016.
  3. 3,0 3,1 3,2 Tamar Svanidze Archaeologists Thrilled by Historic Script Discovery in Georgia (англ.) . Georgia Today (2015-08-20). Праверана 28 красавіка 2016.
  4. 4,0 4,1 4,2 Tara Isabella Burton Ancient Script Spurs Rethinking of Historic ‘Backwater’ (англ.) . National Geographic (2015-09-16). Праверана 28 красавіка 2016.
  5. Rewriting history: 3000-yr-old script uncovered in Georgia (англ.) . Agenda.ge (2016-07-25). Праверана 25 ліпеня 2016.
  6. Georgia uncovers unique writings that may change world history. Agenda.ge (2015-08-20). Праверана 28 красавіка 2016.
Wiki letter w.svg На гэты артыкул не спасылаюцца іншыя артыкулы Вікіпедыі,
калі ласка, карыстайцеся падказкай і пастаўце спасылкі ў адпаведнасці з прынятымі рэкамендацыямі.