Гракліяні

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Славутасць
Гракліяні
Grakliani Hill1.JPG
41°59′47″ пн. ш. 44°24′22″ у. д.HGЯO
Краіна Грузія
Край Шыда Картлі

Гракліяні (груз. გრაკლიანი) — гара і археалагічны помнік нацыянальнага значэння ў Грузіі. Знаходзіцца на беразе ракі Лехуры(руск.) бел. каля вёскі Ігаеці(руск.) бел. Каспскага муніцыпалітэта(руск.) бел. ў краі Шыда-Картлі[1][2][3].

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Падчас будаўніцтва аўтамагістралі Тбілісі — Сенакі — Леселідзэ у 2007 годзе былі зроблены першыя археалагічныя знаходкі на гары Гракліяні[1]. З тых часоў тут працуе археалагічная экспедыцыя Тбіліскага універсітэта пад кіраўніцтвам прафесара Вахтанга Лічэлі.

У ходзе раскопак былі выяўлены паселішча, два храмавыя комплексы і пахавання. Сярод знойдзеных тут прадметаў унікальныя для Каўказскага рэгіёну пячаткі з Паўднёвай Месапатаміі IV стагоддзя да нашай эры, а таксама нагрудныя дыскі з золата і бронзы[2], выразаныя з каменя дзіцячыя цацкі, імітацыя персідскай керамікі[4], прадметы бытавога, культавага, ваеннага, фармацэўтычнага прызначэння[3] і іншае.

У ходзе вывучэння у адным з каменных храмаў выявілася змешванне розных рэлігій: тут і персідскі зараастрыйскі алтар, і адносячыяся да традыцыйнай каўказскай рэлігіі скульптурныя выявы[4].

У верасні 2014 года археалагічны аб'ект на гары Гракліяні атрымаў афіцыйны статус гістарычнага помніка, той жа восенню Міністэрства культуры і аховы помнікаў Грузіі прыняла рашэнне аб стварэнні тут музея пад адкрытым небам[2].

У 2015 годзе пры раскопках у адным з храмаў Гракліяні, прысвечаным багіне ўрадлівасці, на пастаменце алтара была выяўленая надпіс на незразумелай мове, папярэдне датаваны VII стагоддзем да нашай эры. Праведзены ў 2016 годзе лабараторыяй «Beta Analytic» (Маямі, ЗША) радыявугляводны аналіз паказаў, што гэты надпіс зроблены ў канцы XI — пачатку Х стагоддзяў да нашай эры[5]. Такім чынам, гэты надпіс больш чым на тысячу гадоў старэй, чым самыя старажытныя з знойдзеных раней на Каўказе. Вахтанг Лічэлі адзначыў, што літары гэтай надпісы нагадваюць грэчаскія і арамейскія(руск.) бел., хоць пакуль і не вызначана іх адпаведнасць ні адной з вядомых пісьменнасцяў. Таксама на адным з вуглоў другога алтара былі выяўленыя яшчэ тры выразаныя ў гліне літары, якія адрозніваюцца ад ужо згаданай надпісы, — тлумачэння незвычайнага суседства ў адным храме надпісаў на розных мовах, пакуль не знойдзена[4][6].

Шматлікія культурныя пласты, з якіх раскапана ўжо адзінаццаць, паказваюць гісторыю дзейнасці чалавека ў рэгіёне за 300 тысяч гадоў, пачынаючы з каменнага века[3].

Зноскі

  1. 1,0 1,1 На горе Граклиани грузинские археологи раскопали храм и два алтаря 7 века до н. э.. Синьхуа (21 жніўня 2015). Праверана 28 красавіка 2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 Эка Мехузла В Грузии на месте раскопок на горе Граклиани появится музей под открытым небом. ТАСС (7 кастрычніка 2014). Праверана 28 красавіка 2016.
  3. 3,0 3,1 3,2 Tamar Svanidze Archaeologists Thrilled by Historic Script Discovery in Georgia (англ.) . Georgia Today (20 жніўня 2015). Праверана 28 красавіка 2016.
  4. 4,0 4,1 4,2 Tara Isabella Burton Ancient Script Spurs Rethinking of Historic ‘Backwater’ (англ.) . National Geographic (16 верасня 2015). Праверана 28 красавіка 2016.
  5. Rewriting history: 3000-yr-old script uncovered in Georgia (англ.) . Agenda.ge (25 ліпеня 2016). Праверана 25 ліпеня 2016.
  6. Georgia uncovers unique writings that may change world history. Agenda.ge (20 жніўня 2015). Праверана 28 красавіка 2016.
Wiki letter w.svg На гэты артыкул не спасылаюцца іншыя артыкулы Вікіпедыі,
калі ласка, карыстайцеся падказкай і пастаўце спасылкі ў адпаведнасці з прынятымі рэкамендацыямі.