Намёт (жыллё)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Намётавы лагер, Руская армія, Руска-Турэцкая вайна 1878 год.
Савецкі армейскі намёт УСТ-56.
Летні намётавы лагер, Савецкая армія, 1986 год.
Намёт «паўбочка».

Намёт — часовае жыллё з тканіны, зборна-разборная канструкцыя, якая хутка ўсталёўваецца і прызначаная для абароны ад неспрыяльнага надвор'я і часовага размяшчэння і пражывання людзей, правядзення прац, гаспадарчых патрэб, а таксама складавання розных матэрыялаў, маёмасці і апаратуры ў палявых умовах. Шырока ўжываецца для арганізацыі часовых паселішчаў турыстамі, вандроўнікамі, узброенымі сіламі, а таксама прадстаўнікамі мабільных прафесій — глебазнаўцамі, археолагамі, геолагамі, чабанамі і т. п.[1] Некаторыя намёты могуць таксама выкарыстоўвацца ў якасці адзежы (гл. плашч-намёт).

У літаратуры сустракаюцца словазлучэнні намётавае мястэчка і намётавы лагер якія азначаюць размяшчэнне некалькіх (мноства) намётаў у адным месцы, для тых ці іншых мэт.

Тыпы намётаў паводле выкарыстання[правіць | правіць зыходнік]

Штурмавыя намёты выкарыстоўваюцца ў складаных горных паходах і працяглых узыходжаннях. Сярэдняй вагі, трывалыя, умерана аб'ёмныя, збіраюцца хутка. Калі добра зроблены — вытрымае любое надвор'е. За кошт адшпільваемых сетак рознай шчыльнасці лёгка рэгулюецца мікраклімат. Калі тканіна добрая — прыкметна выграваецца дыханнем нават аднаго чалавека.

Штурмавыя ўльтралёгкія намёты выкарыстоўваюцца для так званага «альпійскага» стылю ўзыходжанняў, пры невялікай працягласці маршруту. Асноўныя характарыстыкі штурмавых намётаў — вага і памеры. Вельмі лёгкія, вельмі трывалыя, вельмі маленькія, збіраюцца хутка. Жыць доўга ў іх цяжка, бо нават сесці праблематычна.

Экспедыцыйныя намёты — падобныя на штурмавыя, але разлічаны на выкарыстанне пры меней экстрэмальным надвор'і. Звычайна няма снежных спадніц, тканіна прасцей, звычайна трохі большы аб'ём у тым жа класе. Добры варыянт для лясных начлегаў у сярэдняй паласе.

Трекінгавыя намёты — падобныя на экспедыцыйныя, але яшчэ прасцей, бо не разлічаны на вятры і сур'ёзную непагадзь. Бяруцца для начлегаў на абсталяваных стаянках уздоўж сцяжыны.

Намёты для базавага лагера — для «гімалайскага» стылю ўзыходжанняў, калі па ходзе ўзыходжання ставяцца базавыя лагеры. Намёт для базавага лагера разлічаны на тое, каб доўга прастаяць на адным месцы пры любым надвор'і, таму ён павінен быць ветраўстойлівы, яго канструкцыя — досыць трывалай, каб вытрымліваць ціск ветра і снега. Аб'ём яго досыць вялікі, каб ён мог змясціць у сябе некалькі чалавек.

Кемпінгавыя намёты — падвышанай камфортнасці, што ў першую чаргу адбіваецца на яго памерах (высокія, прасторныя) і вазе (звычайна гэта вельмі цяжкія намёты, якія немагчыма несці на сабе працяглы час, таму яны выкарыстоўваюцца ў вандраваннях з транспартнымі сродкамі). Відавочны мінус — з-за вялікага аб'ёму і сярэдняй якасці тканіны дрэнна выграваюцца дыханнем, у халодныя ночы можа быць вельмі прахалодна. Відавочны плюс — вялікая вышыня. Маюць сэнс, калі доўга (хоць бы 3-4 дня) жыць на адным месцы.

Пляжныя намёты — невялікія намёты для нядоўгага адпачынку, пераважна ў спякотную пару без дажджоў. Маюць усяго адну камеру, як правіла, не вельмі тоўстую, у сувязі з чым паветра ў ёй не так моцна награваецца днём, як у іншых намётах. Гэта самыя недарагія, і як правіла, самыя недаўгавечныя намёты. Не разлічаны на дождж, добра прапускаюць вільгаць.

Тыпы намётаў паводле канструкцыі[правіць | правіць зыходнік]

Tents.jpg

Намёты складаюцца з каркаса і тэнта.

Каркас[правіць | правіць зыходнік]

Бескаркасныя (стойкавыя) намёты замацоўваюцца на адцяжках паміж дрэвамі (у лясной зоне), або на адной (тып «шацёр») ці некалькіх стойках.

Каркас намётаў тыпу «паўсфера» ўяўляе сабою некалькі перасякальных дуг (ад 2 да 6), што ўтвараюць паўсферу. Плюсы — вялікая ветраўстойлівасць, не патрабуе калкоў для ўсталёўкі (у горах пажадана замацаванне штармавых адцяжак). Мінусы — вялікая вага.

Дугі намёта робяць з

  • алюмінія
  • шкловалакна
  • сталі

Алюмініевыя дугі даволі трывалыя і лёгкія, але каштуюць даражэй, таму іх выкарыстоўваюць галоўным чынам у штурмавых і экспедыцыйных намётах, дзе вага намёта мае вялікае значэнне. Дугі з фібергласа маюць аптымальнае спалучэнне трываласці і кошту. Сталёвыя дугі звычайна выкарыстоўваюцца ў кемпінгавых намётах, якія разлічаны на вялікую колькасць чалавек і маюць вялікі каркас.

Каркас намётаў тыпу «паўбочка» ўяўляе сабою некалькі паралельна пастаўленых дуг (ад 2 да 5). Асноўныя плюсы — адна вялікая вышыня на ўсёй даўжыні. Мінус — меншая ветраўстойлівасць, чым у паўсферы.

Тэнт[правіць | правіць зыходнік]

  • аднаслаёвыя
  • двухслаёвыя

Аднаслаёвы намёт выраблены цалкам з непрамакальнага матэрыялу. Плюсамі дадзенай канструкцыі з'яўляюцца яе лёгкасць і кампактнасць у згорнутым выглядзе. Асноўны недахоп — кроплі кандэнсату, якія ўтвараюцца ў прахалоднае надвор'е на ўнутраных сценках намёта, сцякаюць непасрэдна на падлогу, што прыводзіць да паступовага адсырэнню рэчаў. З гэтай прычыны аднаслаёвыя намёты атрымалі досыць вузкі распаўсюд.

Пераважная большасць сучасных намётаў мае двухслаёвую канструкцыю. [2] Хованка ў дадзеным выпадку ўяўляе сабою як бы два намёты: унутраны і вонкавы. Унутраны — лёгкі, са сценкамі з «дыхаючай» тканіны. Вонкавы — непрамакальны. Паміж двума гэтымі пластамі пакінуты прамежак каля 10 см. Вільгаць, якая вылучаецца пры дыханні чалавека, вольна праходзіць скрозь першы пласт і кандэнсуецца на вонкавым тэнце, сцякаючы ў выглядзе кропель на зямлю і не закранаючы сухіх рэчаў усярэдзіне намёта. Плюсы — сухасць рэчаў і лепшая цеплаізаляцыя. Мінус — трохі большая вага. Тэнт не павінен датыкацца з унутраным намётам (каб не намакаць у гэтым месцы).

Іншыя элементы[правіць | правіць зыходнік]

тамбур
Праз адкрыты ўваход добра бачны тамбур намёта
  • Тамбур — дадатковая прастора пад вонкавым тэнтам намёта. Служыць месцам для захоўвання рэчаў і пераабування вулічнага абутку. У перыяды працяглай непагадзі ў тамбуры таксама можа рыхтавацца ежа на газавай гарэлцы (пры гэтым неабходна адкрываць уваход і вентыляцыю, каб не атруціцца ўгарным газам).
  • Вентыляцыя — адмысловыя адтуліны ў даху ці сценах намёта, якія забяспечваюць прыток свежага паветра і што дазваляюць збольшага змагацца з кандэнсатам. На некаторых мадэлях прадугледжана магчымасць доступу да дадзеных адтулін з унутранага намёта. Праз вентыляцыйныя адтуліны не павінны трапляць асадкі.
  • «Спадніца» — дадатковая палоска тканіны па перыметры тэнта, якая абараняе ўнутраную прастору намёта ад задзімання ветра. Можа быць прышытай ці здымнай. Быўшы прывалена зверху камянямі ці снегам, спадніца забяспечвае дадатковую ветраўстойлівасць і ўцяпленне намёта. Наяўнасць спадніцы неабходна ў гарах і пры нізкіх тэмпературах. У той жа час у спакойнае, зацішнае надвор'е можа з'яўляцца чыннікам з'яўлення кандэнсату. [3]


Тыпы намётаў паводле сезона[правіць | правіць зыходнік]

  • Летнія намёты — арыентаваны на выкарыстанне, галоўным чынам, падчас цёплага ці спякотнага надвор'я. Істотна палепшаная вентыляцыя, за кошт таго, што край тэнта высока прыпадняты над зямлёй, а сценкі ўнутранага намёта выкананы пераважна з добра прадуванай тканіны ці маскітнай сеткі.
  • 3-сезонныя — разлічаны на выкарыстанне як у цёплае, так і ў прахалоднае восеньска-вясновае надвор'е. Здольныя супрацьстаяць працяглым перыядам дажджоў. Унутраны намёт выкананы з больш шчыльнай тканіны, каб зрабіць яе цяплейшай і паменшыць прадзьмухванне халодным ветрам.
  • Зімовыя (ці 4-сезонныя) — разлічаны на выкарыстанне ва ўмовах адмоўных тэмператур і моцных вятроў. Арыентаваны, у першую чаргу, на альпінізм і паходы ў высакагор'е, вышэй мяжы снега. Характэрна ветраўстойлівая канструкцыя з вялікай колькасцю дуг, больш шчыльная і надзейная тканіна тэнта. Нярэдка па перыметры мае снежную спадніцу.

Матэрыялы для выраба намётаў[правіць | правіць зыходнік]

У наш час, для выраба намётаў выкарыстоўваюцца наступныя выгляды матэрыялаў:

  • Поліэстэр (пазначаецца: Poly(англ.) ).
  • Нейлон (Nylon(англ.) ).
  • Тарпаўлінг (Tarpauling(англ.) ) — выкарыстоўваецца для выраба дна некаторых намётаў. Складаецца з пераплеценых палатняным перапляценнем вузкіх палосак поліэтылена, ламініраваных абапал яго расплавам.
Віды тканін
Пакрыцці

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]