Ошскі Дзяржаўны акадэмічны ўзбекскі музычна-драматычны тэатр імя Бабура

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Ошскі Дзяржаўны акадэмічны узбекскі музычна-драматычны тэатр імя Бабура
Ош өзбек театры.jpg
Будынак тэатра - горад Ош вуліца Леніна, 326
Заснаваны Заснаваны Рахмонберды Мадазімаў ў 1914 годзе
Кіраўніцтва
Дырэктар Набіжан Мамажанаў
Мастацкі кіраўнік Набіжан Мамажанаў
Галоўны рэжысёр Набіжан Мамажанаў
Галоўны балетмайстар Нуржахан Гапирава
Спасылкі
teatrbabur.kg/index.php/ru//
Commons-logo.svg Ошскі Дзяржаўны акадэмічны ўзбекскі музычна-драматычны тэатр імя Бабура на Вікісховішчы

Ошскі Дзяржаўны акадэмічны узбекскі музычна-драматычны тэатр імя Бабура (руск.: Ошский Государственный академический узбекский музыкально-драматический театр имени Бабура), (узб.: Бобур номли Ўш Давлат академик ўзбек мусиқали драма театри) — тэатр горада Ош (Кыргызстан), самы найстарэйшы прафесійны тэатр Кыргызстана, другі найстарэйшы тэатр у Цэнтральнай Азіі.

Гісторыя тэатра[правіць | правіць зыходнік]

У 1914 годзе пад кіраўніцтвам Рахмонберды Мадазімава разам з настаўнікам руска-тутэйшай школы горада Ош Балтыходжой Султанавым быў заснаваны тэатральны гурток.

У 1918 годзе пад кіраўніцтвам Рахмонберды Мадазімава разам з іншымі дзеячамі і настаўнікамі Ошскага павета Бекназарам Назаравым, Ібрахімам Мусабоевым, Журахонам Зайнабідынавым, Назирханом Камоловым, А.Саідавым, А.Эшанханавым, Абдукадырам Исхоковым, Ісраілжонам Исмоиловым, Джаліл Сабітавым ўпершыню ў Кыргызстане быў заснаваны самадзейны тэатральны гурток на базе канцэртнай брыгады пры Рэўваенсавета Туркестанскага фронту з мясцовых мусульманскіх акцёраў. Мастацкі кіраўнік тэатральнай трупы Рахмонберды Мадазымаў быў першым заснавальнікам і арганізатарам тэатральнага руху ў Кыргызстане. У 1919 году гурток сфармаваўся ў драматычную трупу. Гэтая трупа паслужыла не толькі развіццю тэатральнага мастацтва, але і развіццю прафесійнага музычнага мастацтва ў Кыргызстане. Так як у рэпертуары трупы, акрамя тэатральных пастановак ставіліся шматлікія канцэртныя праграмы, таксама ажыццяўлялася апрацоўка народных мелодый для музычнага суправаджэння спектакляў, што стала асаблівым этапам на шляху станаўлення музыкаў-прафесіяналаў. У далейшым гэтая трупа стала асновай для стварэння Ошскай Дзяржаўнага акадэмічнага ўзбекскага музычна-драматычнага тэатра імя Бабура.

Ошскі Дзяржаўны акадэмічны узбекскі музычна-драматычны тэатр імя Бабура з'яўляецца другім найстарэйшым прафесійным тэатрам у Цэнтральнай Азіі, пасля узбекскія нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя Хамза ў горадзе Ташкент (заснаванага ў 1913-27 лютага 1914 гадах).

У 2018 годзе тэатр будзе адзначаць свой векавы юбілей.

Памяць артыстаў тэатра[правіць | правіць зыходнік]

Рашэннямі мясцовых уладаў былі ўшанаваны памяць заснавальнікаў тэатра шляхам прысваення іх імёнаў вуліцах Ошскай вобласці.

  • У гонар Урынбоя Рахмонава была названая вуліца ў вёсцы Кызыл-Кыштак Кара-Сууского раёна.
  • У гонар Журахона Зайнобиддинава была названая адна з цэнтральных вуліц горада Ош, якая ў 2013 годзе была названая іначай.
  • У горадзе Ош ў гонар народных артыстаў Кыргызстана Разіяхон Муминавай, Нематжана Нематава і Лайлихан Моидовай былі названы вуліцы.
  • У 1977 годзе пасля смерці заслужанага артыста рэспублікі Журахона Рахмонава кіраўніцтва Ошскай гарвыканкама выходзіла з ініцыятывай перайменавання вуліцы Алебастрава горада Ош у гонар заслужанага артыста рэспублікі Журахона Рахмонава.

Заснавальнікі тэатра[правіць | правіць зыходнік]

  1. Рахмонберды Мадазімаў1914 года)
  2. Бекназар Назараў
  3. Ібрахім Мусабоеў
  4. Журахон Зайнабідынаў
  5. Назірхон Камолаў
  6. А.Саідаў
  7. А.Эшанхонаў
  8. Уринбой Рахмонаў1927 г.)
  9. Журахон Рахмонаў1937 г.)

Артысты тэатра[правіць | правіць зыходнік]

Народныя артысты Кыргызстана[правіць | правіць зыходнік]

  1. Абдула тарок Файзуллаеў (1940 г.)
  2. Розияхон Муминава (1940 г.)
  3. Тожихон Хасанава (1940 г.)
  4. Лайлихон Моидава (1953 г.)
  5. Турсунхон Солиева (1974 г.)
  6. Нематжон Нематаў (1979)
  7. Толибжон Бадинаў (1988 г.)
  8. Ойтожихон Шобдонава (1988)
  9. Шаўкат Дадажонаў
  10. Абдурасулжон (Расул) Ураимжонаў (31 кастрычніка 2011 год)

Заслужаны артыст Узбекістана[правіць | правіць зыходнік]

Журахон Рахмонбердыевіч Рахмонаў (5 ліпеня 1974 г.)

Заслужаныя артысты Кыргызстана[правіць | правіць зыходнік]

  1. Саримсок Карымаў
  2. Тупахон Нурбоева
  3. Шаробиддин Тухтасинаў
  4. Хошимжон Хасанаў
  5. Кодиржон Хамідаў
  6. Ганижон Бутаеў
  7. Бозорбой Юлдашеў
  8. Мавлонжон Курбонаў
  9. Ёркиной Хотамава
  10. Минура Расулжонава
  11. Нигорой Расулжонава
  12. Рисолатхон Урунава
  13. Режаббой Тожибоеў
  14. Махмуджон Рахматаў
  15. Бахрам Тухтаматаў
  16. Зиёйдин Жалолаў
  17. Матлюба Мавлонава
  18. Жамила Бутабоева
  19. Хамидулло Матхоликаў
  20. Ала Аскарава
  21. Дилором Соипава
  22. Самида Холматава

Рэпертуар тэатра[правіць | правіць зыходнік]

З дня заснавання ў тэатры было пастаўлена больш за 600 твораў.

  • 1919 год — М.Бехбудий «Падаркуш», Маннон Уйгур «Лекар з Туркестана».
  • 1920 год — Хамза «Атручаная жыццё».
  • 1921 год — Гулам Зафарі «Сірата».
  • 1922 год — Хамза «Пакаранне паклёпнікаў».
  • 1923 год — Комил Яшын «Лолахон».
  • 1924 год — Махмуд Рахмон «Рапарт з поўдня».
  • 1925 год — К.Яшын і М.Музаффаров «Гулсара».
  • 1926 год — К.Яшын «Два камуніста».
  • 1927 год — К.Яшын «Сябры».
  • 1928 год — К.Яшын «Унутры».
  • 1929 год — Гулам Зафарі «Халіма», К.Яшин «Ажи-ажи».
  • 1930 год — Умаржон Исмоилаў «Гісторыі на баваўняным поле».
  • 1931 год — М. В. Гогаль «Жаніцьба».
  • 1932 год — Маннон Уйгур «Перакладчык».
  • 1933 год — Гаджибекаў «Аршын мал алан».
  • 1934 год — М. В. Гогаль «Рэвізор».
  • 1935 год — Назир Сафараў, Зиё Саід «Гісторыя кажа», К.Яшын «Сожжём».
  • 1936 год — Ж.Турусбекаў «Замест смерці», К.Трэнёв «Каханне Яравая», Тожизода «Камсамольскі ўзвод».
  • 1937 год — Шылера «Падман і каханне», Ш.Хуршид «Фархад і Шырын».
  • 1938 год — К.Гольдони «Слуга двух гаспадароў», Сабір Абдула «Шабля Узбекістана».
  • 1939 год — Біль-Белацаркоўскі «Памежнікі», Хамза «Бай і парабак», Сабір Абдула «Тахір і Зухра».
  • 1940 год — Хамза «Холисхон», К.Яшын «Буран».
  • 1941 год — К.Яшин і М.Мухамедов «Гулсара», Хуршид «Лэйла і Маджнун», Сабір Абдула «Курбан Умараў».
  • 1942 год — К.Яшин «Смерць захопнікам!», Хамза «Выхадкі Майсары», Карняйчук «Фронт».
  • 1943 год — Сабір Абдула «Даврон ата», Умаржон Исмоилов «Зафар».
  • 1944 год — К.Яшын «Нурхон», М. Ордубади «Нявеста за 5 сом».
  • 1945 год — Уйгун «Песня жыцця».
  • 1946 год — Мухтараў «Гонар жанчыны».
  • 1947 год — Уйгун «Вясна», Хуршид «Фархад і Шырын».
  • 1948 год — К.Трэнёв «Чырвоны гальштук», Уйгун «Песня жыцця», Уйгун «Алтынкуль».
  • 1949 год — Фатхуллин «Пялёсткі», Хамід Алимджан «Семург».
  • 1950 год — Исмоил Акрам «Справядлівасць», Сабір Абдула «Алпамыш».
  • 1951 год — Боконбаеў «Токтогул», Хуршид «Лейла і Меджнун».
  • 1952 год — Шукур Саъдулла «Ёрилтош», Махмуд Рахмон «Радасць», Абдула Каххар «Шаўковых Сюзане».
  • 1953 год — Ізат Султан «Алішэр Наваі», М. Лысенка «Наталка Полтавка», К.Яшын «Нурхон».
  • 1954 год — Шукур Саъдулла «Свята на поле», Бахрам Рахмонаў «Сардэчныя сакрэты».
  • 1955 год — К.Яшын «Офтобхон», Рабіндранат Тагор «Дзяўчына ракі Ганг».
  • 1956 год — К.Яшын «Раўшан і Зулхумор», Фатхуллин «Любоў да Радзімы», И.Ахмедов «Сундук сакрэтаў».
  • 1957 год — Сабір Абдула «Алпамыш», Самад Вургун «Юлдуз».
  • 1958 год — Хамід Алимджан «Ойгул і Бахтиёр», М.Шатров «Імем рэвалюцыі».
  • 1959 год — Турсун Собираў «Орзигул», Ахмад Бобожон «Ашик Гарыб і Шахсанам», А.Бобожон «Тайфун», Хамза «Таямніцы паранджы».
  • 1960 год — Кубанычбек Малікаў «На высокай зямлі», Хамід Гулям «Ташбалта закаханы», Карла Гоцы «Прынцэса Турандот».
  • 1961 год — Рихси Орифжонаў «Калі твая галава крывая», К.Яшын «Дилором».
  • 1962 год — Шукур Саъдулла «Два бранзалета», Бексултон Жакиеў «Лёс бацькі».
  • 1963 год — Мухаммаджон Хайруллаев «Дзіця», Абдула Каххар «Голас з труны», Яхёхон Маматхонов «Мялізны хоббон, Набі товон».
  • 1964 год — Ахмад Бобожон «Трагедыя паэмы», Байсеитов, Шангитбоев «Дарагія дзяўчаты», У.Шэкспіра «Атэла», Касымали Джантошеў «Чортава дзяўчына», Прэм Чанд «Нимми».
  • 1965 год — Сахиб Жамал «Гулі сиёх», Фатхуллин «Любоў у маладосці», Касымали Джантошеў «Горны беркут», Ізат Султан «Палёт беркута».
  • 1966 год — Ізат Султан «Невядомы чалавек», Сабір Абдула «Гул і Наўруз», Чынгіз Айтматаў «Матчына поле», Уйгун «Парвона».
  • 1967 год — Алішэр Наваі «Дилором», Адхам Рахмат «Абдула Набиев», Уткир Рашыд «Сваты», Касымали Джантошеў «Дзяўчына з вусамі».
  • 1968 год — Абдула Кадыраў «Скарпіён з алтара», Анатоль Сафронаў «кухаркі замужам», Мирзабек Тойбаеў «Новая нявеста», Бекниёзов, Ісмаілаў «Між двух агнёў», Абдугани Абдугафураў «Шкадаванне».
  • 1969 год — М. В. Гогаль «Жаніцьба», Хамід Гулям «Дзіўныя рэчы», Шараф Рашыдаў «Магутная хваля», Мирзакалон Исмоилий «Калі зара ўзыдзе над Фергане».
  • 1970 год — Т. Абдумомунаў «Хто смяецца апошнім», М. Ордубади «Нявеста за 5 сом», Шухрат «Танны жаніх», Димитрас Псафас «Патрабуецца ілгун».
  • 1971 — А. Д. Ілавайскiй «Прыгоды Чанда», Гунтекин «Падман па шарыяту», Умаржон Ісмаілаў «Рустам», Суорун Омоллоон «Перад світаннем».
  • 1972 год — Мухтараў «Чортавы пакаленне», Токтоболот Абдумомунаў «Дзяўчына Атабека», А.Абдугафураў «Балойи нафс».
  • 1973 год — Абдукаххор Маннонаў «Пачатак жыцця», Аляксандр Астроўскі «Навальніца», Хамід Гулям «Ташбалта закаханы», Саидмуродаў «Горная прыгажуня».
  • 1974 год — А.Абдугафураў «Куйдирмаган кундош», Жура Махмудаў «Прыгажуня», Аалы Токомбаеў «Аширбой», Рихси Орифжонаў «Злачынства без пакараньня», Саід Ахмад «Бунт нявестак».
  • 1975 — Турсун Сабіраў «Орзигул», М. В. Гогаль «Рэвізор», Умарахунаў «Чалавек здалёк», Хутаеў «Старыя з маладымі душамі», Ісмаіл Акрам «Справядлівасць».
  • 1976 год — Мехрибон Назараў «Рука аднаго», Т. Абдумомунаў «Нікому не кажы», Бабаханаў «Жартаўнік Алі», Ахмедаў «Сундук сакрэтаў».
  • 1977 год — Папаян «Перапалох перад вяселлем», Насриддин Байтэміраў «Уркуя», А.Абдугафураў «Спадчына бацькоў», Аалы Токомбаеў «Жаль да жывёлы».
  • 1978 год — Сахиб Джамал «Легендарная асоба», Мехмон Бахты ​​"Разбойнік і ганчар", Зульфія «Семург», Арбузаў «Святы горад», Фатхуллин «Любоў да Радзімы».
  • 1979 год — Мирзабек Тойбаеў «Стары халасцяк», Сабір Абдула «Гул і Наўруз», Максім Горкі «Васа Жалязнова», М. Тахмасиб «Вясна», Саід Ахмад «Бунт нявестак».
  • 1980 год — Шукур Саъдулла «Два бранзалета», Абдугани Абдугафураў «Гіпноз-2», Берда Кербабаеў «Неркес», Мальер «Мешчанін у шляхецтве».
  • 1981 год — Шатман Садыбакасаў «Белы жарабец», Улмас Умарбекаў «Пасмяротны абавязак», Максім Карымаў «Дарога ў Чаткал», Шухрат «Танны зяць».
  • 1982 год — Уткир Хашымаў «Запрашаем на вяселле», Эврипид «Медэя», Гунтекин «Амар Хайям», Ізат Султан «Не ведаючы наступіў калючку».
  • 1983 год — Абдугани Абдугафураў «Вынаходлівы Талмас», Сарвар Азімаў «Крывавы міраж», Сабір Абдула «Тахір і Зухра», Чынгіз Айтматаў «Першы настаўнік», Мустай Карым «У ноч месяцавага зацьмення».
  • 1984 год — Мехрибон Назараў «Канец традыцый», Байсеитаў, Шангитбаеў «Дарагія дзяўчаты».
  • 1985 год — В. Виткович «Прыгоды Насрэддзіна», Умаржон Алимжанаў «Падарожжа ў свет таямніц», Уйгун «Зебунисо», Мальер «Мешчанін у шляхецтве», Абдугани Абдугафураў «Спадчына».
  • 1986 год — Абдугани Абдугафураў «Калі не я, то хто?», Уйгун «Палёт», Хамза «Выхадкі Майсары».
  • 1987 год — Сарвар Азімаў «Крывавы міраж», Умаржон Алимжанов «Конфета дружбы», джаліў садок «Семетей сын Манаса», Штэйн «Вясна дваццаць першага».
  • 1988 год — Шараф Башбекаў «Брама лёсу».
  • 1989 год — Хайдар Мухамад «Выдатная прынцэса Ташкента», Саід Ахмад «Зяць», Шукур Саъдулла «Ёрилтош», Ісмаіл Акрам «Адалат».
  • 1990 год — Абдугани Абдугафураў «Вораг народа», Умаржон Алимжанаў «Согдиана», К.Яшын «Равшан і Зулхумор».
  • 1991 год — Мехмон Бахты ​​"Упарты зяць", Абдугани Абдугафураў «Курманжан Датка».
  • 1992 год — Иброхим Содикаў «5 жонак Афанди», Мірза Гапараў «Саляная стэп», Хашимжан Раззакаў «Нодира».
  • 1993 год — Абдула Орипаў «Шлях у рай», Токтоболот Абдумомунаў «Хто смяецца апошнім», Раўшан Ёриеў «Таямнічы колас», Улмас Умарбекаў «Калі зямля гарыць».
  • 1994 год — Камилжан Нишанаў «Сучасныя зяць», Умаржон Алимжанаў «Хасан-Хусан разборщики».
  • 1995 год — Хамід Гулям «Ташбалта закаханы», Джаліл Садикаў «Семетей сын Манаса», Шараф Рашыдаў «Магутная хваля».
  • 1996 год — Абдула Орипаў «Сохибкирон» (Венценосец), Мірза Гапараў «Хачу памерці, патрэбен фундатар», Зульфія «Семург».
  • 1997 год — Тулан Нізам «Чулпан».
  • 1998 год — Шараф Башбекаў «Калі выйдзе лепей», Суранчи Жетимишеў «Камчыбек», Эркін Байназараў «Залаты збан».
  • 1999 год — Абдугани Абдугафураў «Процентщик Ланкабай», У.Шэкспіра «Макбет»
  • 2000 год — Джаліл Садикаў «Песня пра Бабур».
  • 2001 год — Шукур Саъдулла «Ёрилтош», Сайлавбай Джумагулов «Пазыч жонка».
  • 2002 год — Мухтар Шаханаў «Таямніца, забрала Чингизханом», Джамал Акматалиеў «Жыццё».
  • 2003 год — Шараф Башбекаў «Калі выйдзе лепей», Тула Нізам «Чулпан».
  • 2004 год — Мірза Гапараў «Саляная стэп» Максуд Шайхзада «Каханне Ўлугбека».
  • 2005 год — Джаліл Садикаў «Песня пра Бабур», Хайитмат Расул «Залатая дзяўчына».
  • 2006 год — Султан Раеў «Слёзы царыцы», Айбек Юлдашеў «Эгривой і Тўгривой».
  • 2007 год — Инамжан Турсунаў «Лес цудаў», Цімур Зулфикараў «Споведзь».
  • 2008 год — Хуршид «Лэйла і Меджнун», Эркін Байназараў «Сябры петушатники», У. Шэкспір, А. С. Пушкін «Вечныя курчы».
  • 2009 — Султан Раеў «Далёкім шлях у Меку», Ахунжан Хакімаў «Старыя гарэзы», Насрулла Кабул «Няўдзячныя», Алимжан Салімаў «Чарадзейны мяшок».
  • 2010 год — Чынгіз Айтматаў «Плаха», Султан Раеў «Слёзы царыцы», Насрулла Кабул «Пастка», Кайрат Іманаліеў «Жаркынай».
  • 2011 год — Султан Раеў «Далёкім шлях у Меку», «Слёзы царыцы», Хуршид «Лэйла і Меджнун», Ахунжан Хакімаў «Старыя гарэзы».
  • 2012 год — Іном Турсунаў «Царыца змей», Б. Жакиев «Боль болем не лечаць», А.Абдугафураў «Розум і Сквапнасць», «Падарожжа ў імперыю Хлусні».
  • 2013 год — Султан Раеў «Слёзы царыцы», «Далёкім шлях у Меку», Хуршид «Лэйла і Меджнун», Б.Жакиеў «Боль болем не лечаць», Цімур Зулфикараў «Споведзь».
  • 2014 год — Джаліл Садикаў «Семетей сын Манаса», К.Гольдони «Слуга двух гаспадароў», Чынгіз Айтматаў «Плаха» («Плач ваўчыцы»), «Гадзіннік часу» Гуласал Аліева «Прабач мяне».
  • 2015 год — Султан Раеў «Барсбек каган», Иброхим Содикаў «5 жонак Афанди», Б. Жакиеў «Боль болем не лечаць», «Шэсць жонак на аднаго ўдаўца», Д. Р. Киплинг «Маўглі».

Акрамя таго, на сцэне тэатра былі пастаўлены шматлікія канцэртныя праграмы.

Галоўныя рэжысёры[правіць | правіць зыходнік]

  1. Болта Махмудаў
  2. Гуломжон Исмоилаў
  3. Фаіна Георгіеўна Ліцьвінская
  4. Собиржон Юлдашеў
  5. Эркін Муродаў
  6. Журабой Махмудаў
  7. Салохиддин Умараў
  8. Махмуджон Гуламаў
  9. Бообек Ібраеў
  10. Абдурашид Бойтемираў
  11. Ганижон Холматаў
  12. Каримжон Юлдашеў
  13. Набижон Мамажанаў

Дырэктары тэатра[правіць | правіць зыходнік]

  1. Салтхон Ахмаджанаў
  2. Бабахон Артыкаў
  3. Абдугани Нурбоеў
  4. Салімжон Ёдгораў
  5. Фатох Мансураў
  6. Лутфула Ісакаў
  7. Махмуджон Умараў
  8. Аліхон Жураеў
  9. Нурмамат Саліеў
  10. Салтжон Разікаў
  11. Мухамадусмон Азізаў
  12. Абдугані Абдугафураў (19731983)
  13. Камілжон Васілаў
  14. Хашымжон Юлдашаў
  15. Набіжон Мамажанаў (з мая 2015 году)

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  1. Энцыклапедыя Ошскай вобласці, Акадэмія навук Кіргізскай ССР. Раздзел Тэатральная жыццё, стр.110, 1987 год, горад Фрунзэ.
  2. Нацыянальная энцыклапедыя Узбекістана, Акадэмія навук Рэспублікі Узбекістан, г. Ташкент, 20002006 гады (літара Ў, стр.219), Дзяржаўная навуковая выдавецтва «Узбекская нацыянальная энцыклапедыя», Ташкент.
  3. Нацыянальная энцыклапедыя «Кыргызстан», 5 том, стр.763. Цэнтр Дзяржаўнага мовы і энцыклапедыі, Бішкек 2014 годзе. Галоўны рэдактар ​​Асанаў У. А. К 97. Б.
  4. А. Абдугафуров «Вядомыя сыны Оша», г. Ош, 2000 год.
  5. А. Абдугафуров «Ошскай акадэмічны тэатр», г. Ош, 2010 год.

Зноскі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]