Партрэт Юрыя Радзівіла

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Jerzy Radziwiłł Herkules.PNG
невядомы мастак
Партрэт Юрыя Радзівіла. каля 1600
Матэрыял палатно
Тэхніка алей
Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь, Мінск

Партрэт Юрыя Радзівіла выкананы невядомым мастаком, верагодна, на мяжы XVI і XVII ст. Выява Юрыя Радзівіла — прыклад параднага рыцарскага (сармацкага) партрэта.

Паходзіць з калекцыі Радзівілаў у Нясвіжы. Рэстаўраваны ў Дзяржаўным Рускім музеі ў 1969-75. Захоўваецца ў Дзяржаўным мастацкім музеі Беларусі (Мінск).

Прастора залы патанае ў цемры. Асветлены толькі пярэдні план, дзе мадэль паўстае ў поўны рост. Паказаны таксама нешматлікія дэталі: стол, накрыты дарагім абрусам, на ім рыцарскі шлем, булава і жазло. Кожны прадмет заключае ў сабе важны сэнс, дастаткова зразумелы для тагачаснага гледача. Так, булава ўказвае на пасаду Юрыя Радзівіла, вялікага гетмана Вялікага Княства Літоўскага, а жазло сведчыць аб тым, што ён з'яўляецца і маршалкам надворным. Дапаўняе такую ў нечым пазамастацкую інфармацыю аб мадэлі надпіс, з якога можна даведацца аб тым, хто тут паказаны.

Не менш за аксесуары аб Юрыю Радзівілу апавядаюць упэўненасць, нават рашучасць паставы, халодны, калючы позірк вачэй, які добра спалучаецца са стрыманым, цёмным каларытам работы. Вялікімі плямамі святла мастак выхоплівае з цемры твар, які не кранаюць пачуцці. Перад гледачом нібыта паўстае маска, за якой хаваецца сапраўднае аблічча асобы.

Юрый Радзівіл выяўлены ў т.зв. поўным максімілянаўскім даспеху, пашыраным у Еўропе ў XVI ст. (для яго характэрна нанясенне на паверхні рэльефных жалабкоў і грабеньчыкаў). Асабліва вылучаецца шлем-амрэ. Тут бачны мудрагелісты раслінны малюнак, які ідзе па версе, лічыне, грэбеню, апаясвае гарлавое пакрыццё. Падобным чынам вырашаны і латныя рукавіцы, дзе аздоба канцэнтруецца на высокіх абшлагах.

На партрэце паказана і халодная зброя. Юрый Радзівіл трымае аднаручны меч, блізкі па вырашэнні да венецыянскага тыпу. Узбраенне такога роду ў XVI ст. ужо страчвала актуальнасць і служыла пераважна ў прадстаўнічых мэтах, што і адлюстравана ў партрэце. Дзяржанне, упрыгожанае пазалотай і чаканкай, не парушае агульнага суровага характару зброі. Звяртае на сябе ўвагу і гетманская булава, якая ляжыць на стале. Такі яе варыянт з шарападобным навершам і кароткім дзяржаннем быў таксама характэрны для XVI ст. і з'яўляўся адзнакай высокай вайсковай улады. Макаўка шара, як і месца яго злучэння з дзяржаннем упрыгожаны арнаментаванымі пазалочанымі стужкамі.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Высоцкая Н. Жывапіс Беларусі XII—XVIII стагоддзяў. — Мн.: Беларусь, 1980.
  • Лазука Б. Гісторыя сусветнага мастацтва. Ад старажытных часоў па XVI стагоддзе / Б. А. Лазука. — Мн.: Беларусь, 2010. ISBN 978-985-01-0894-4