Салетравая вайна

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Салетравая вайна
Sinking of the Esmeralda during the battle of Iquique.jpg
Марская бітва пры Ікіке 21 мая 1879
Дата 14 лютага 187920 кастрычніка 1883
Месца Ціхаакіянскае ўзбярэжжа Балівіі і Перу
Вынік Перамога Чылі, Балівія страчвае выхад да акіяна
Праціўнікі
Сцяг Чылі Чылі Сцяг Перу (1825-1950) Перу
Сцяг Балівіі Балівія
Камандуючыя
Прэзідэнты Чылі:
Сцяг Чылі Анібал Пінта
Сцяг Чылі Дамінга Санта Марыя
Прэзідэнты Перу:
Сцяг Перу (1825-1950) Марыяна Ігнасіа Прада
Сцяг Перу (1825-1950) Нікалас дэ П'ерала
Сцяг Перу (1825-1950) Франсіска Гарсія Кальдэрон
Сцяг Перу (1825-1950) Лісарда Мантэра Флорэс
Сцяг Перу (1825-1950) Мігель Іглесіяс
Прэзідэнты Балівіі:
Сцяг Балівіі Іларыён Даса
Сцяг Балівіі Нарсіса Кампэра
Страты
2.825 забітых,
7.347 параненых
10.467 параненых і забітых,
9.103 узятыя ў палон
Commons-logo.svg Аўдыё, фота, відэа на Вікісховішчы

Сале́травая вайна́, вядомая таксама як Ціхаакіянская вайна (ісп.: Guerra del Pacifico) — вайна, якую Чылі вяла паміж 1879 і 1883 годам супраць Балівіі і Перу, была вайной за ўплыў на землях Антафагаста (Antofagasta), што сёння адміністрацыйна адносяцца да чылійскай правінцыі Атакама. Прычынай канфлікту стала галоўнае багацце рэгіёну — незвычайна вялікія залежы нітратаў.

Чылійскія прадпрыемствы пачалі здабычу нітратаў, што ў 1873 годзе дало падставу Перу і Балівіі да ўтварэння патаемнага альянсу з мэтай авалодання чылійскімі прадпрыемствамі. Па пагадненню 1874 года Чылі гарантавала Балівіі кантроль над спрэчнымі тэрыторыямі, але пры ўмове, што чылійскія кампаніі на 25 год вызваляюцца ад падаткаў.

Нягледзячы на пагадненні, у 1878 годзе прэзідэнт Балівіі Ілар'ён Даза (Hilarión Daza) запатрабаваў падаткі ад прадпрыемстваў, датуючы іх яшчэ 1874 годам. Гэта было правакацыяй на інтэрвенцыю, якая ў сваю чаргу знішчала сілу дзеяння пагадненняў па рубяжах. Салетравая вайна скончылася для Чылі значнымі тэрытарыяльнымі пашырэннямі на поўдні. Паміж Чылі і Перу было падпісана Анконскае пагадненне, па якому гарады Арыка (Arica) і Такна (Tacna) заставаліся часова пад чылійскім кантролем. Толькі ў 1929 годзе Такна быў аддадзены Перу, Арыка так і застаўся ў Чылі. Балівія страціла выхад у Пацыфіку і таксама шматлікія тэрыторыі пустыні Атакама, што было прызнана Балівіяй у пагадненні 1904 года. Але Балівія і па сённяшні дзень патрабуе ад Чылі свабодны выхад да Ціхага акіяну.