Фрэнк Герберт

Фрэнк Герберт
Фрэнк Герберт
	Frank Herbert
Асабістыя звесткі
Імя пры нараджэнні	Franklin Patrick Herbert, Jr.
Дата нараджэння	8 кастрычніка 1920[…]
Месца нараджэння	Такома, Pierce County[d], Вашынгтон, ЗША;
Дата смерці	11 лютага 1986[…] (65 гадоў)
Месца смерці	Мадысан, Вісконсін, ЗША;
Грамадзянства	ЗША
Жонка	Flora Lillian Parkinson[d] і Theresa Diane Shackelford[d]
Дзеці	Браян Герберт[d]
Альма-матар	Вашынгтонскі ўніверсітэт; North Salem High School[d]; Lincoln High School[d];
Прафесійная дзейнасць
Род дзейнасці	пісьменнік-фантаст
Гады творчасці	1945—1986
Жанр	Навуковая фантастыка
Дэбют	Looking for Something? («Шукаеш штосьці?»)
Прэміі	Прэмія «Неб'юла» за найлепшы раман[d] (1966) Прэмія Х’юга за найлепшы раман (1966) Cosmos 2000 Award[d] (1986) Прэмія «Сэюн» за найлепшы раман на замежнай мове[d] (1974) Prix Tour-Apollo Award[d] (1978)
Узнагароды	Зала славы навуковай фантастыкі і фэнтэзі[d] (2006)
Подпіс
Творы на сайце Lib.ru
	Медыяфайлы на Вікісховішчы

Фрэнк Герберт (англ.: Frank Patrick Herbert; 8 кастрычніка 1920, Такома, Вашынгтон, ЗША — 11 лютага 1986, Мэдысан, Вісконсін, ЗША) — амерыканскі пісьменнік-фантаст, вядомы, перш за ўсё, як аўтар цыклу «Хронікі Дзюны», асабліва першага рамана з гэтага цыклу — «Дзюна». Сага аб Дзюне, дзеянне якой адбываецца ў аддаленай будучыні і працягваецца на працягу пяці тысячагоддзяў, падымае такія пытанні, як выжыванне чалавецтва ў працэсе эвалюцыі, праблемы экалогіі, узаемадзеяння рэлігіі, палітыкі і ўлады. Многія лічаць гэты цыкл класікай навуковай фантастыкі.

Біяграфія

Фрэнклін Патрык Герберт-малодшы нарадзіўся 8 кастрычніка 1920 года ў Такоме (штат Вашынгтон) у сям’і Фрэнкліна Патрыка Герберта-старэйшага і Эйлін Герберт. З дзяцінства захапляўся кнігамі. У юныя гады працаваў у газетах, у тым ліку фатографам.

Пасля таго як ЗША ўступілі ў Другую сусветную вайну, ён шэсць месяцаў служыў фатографам у Ваенна-марскім флоце ЗША, атрымаў чэрапную траўму і быў дэмабілізаваны^[4].

Пасля вайны Герберт вучыўся ў Вашынгтонскім універсітэце, які не скончыў.

Вярнуўся да працы ў медыя і дзесяць гадоў быў аўтарам і рэдактарам часопіса California Living.

Быў тройчы жанаты. Ад двух шлюбаў меў адну дачку і двух сыноў.

Памёр 11 лютага 1986 года ў Мэдысане (штат Вісконсін) ва ўзросце 65 гадоў^[4].

Творчасць

Першы твор Фрэнка Герберта пад назвай "Шукаеш штосьці?" (англ.: Looking for Something) пабачыў свет у красавіку 1952 года.

Аднак шырокую вядомасць пісьменнік атрымаў толькі ў 1963 годзе, калі быў апублікаваны ягоны твор «Свет Дзюны» (англ.: Dune World). Працяг атрымаў назву «Прарок Дзюны» (англ.: The Prophet of Dune). У 1965 годзе гэтыя два творы былі аб'яднаны ў раман «Дзюна», які хутка стаў адным з самых папулярных фантастычных раманаў XX стагоддзя^[4].

Працяг гісторыі Дзюны:

«Месія Дзюны» (англ.: Dune Messiah, 1969)
«Деці Дзюны» (англ.: Children of Dune, 1976)
«Бог-імператар Дзюны» (англ.: God Emperor of Dune, 1981)
«Ерэтыкі Дзюны» (англ.: Heretics of Dune, 1984)
«Капітул Дзюны» (англ.: Chapterhouse: Dune, 1985).

Фрэнк Герберт з'яўляецца аўтарам шматлікіх іншых твораў.

Ідэі і тэмы

Фрэнк Герберт у сваіх творах даследаваў складаныя ідэі, звязаныя з філасофіяй, рэлігіяй, псіхалогіяй, палітыкай і экалогіяй. Мекаторыя з іх сталі актуальнымі ў наш час. Пры гэтым ён ухіляўся ад таго, каб даваць чытачам гатовыя адказы на цяжкія пытанні^[5].

Ключавыя тэмы ягоных твораў^[5]^[6]^[7]:

Праблема лідара – чаму людзі схільныя безумоўна падпарадкоўвацца харызматычным кіраўнікам, як павязаны паміж сабою рэлігія, палітыка і ўлада.
Экалогія – быў адным з першых аўтараў-фантастаў, хто высунуў экалагічную тэматыку на першы план.
Выжыванне і адаптацыя чалавека, ягоныя магчымасці і патэнцыял.
Сутнасць разумнасці, вар'яцтва і ўздзеяння на чалавека рэчываў, якія змяняюць ягоныя паводзіны і якасці (напрыклад, прыправа, або меланж — англ.: melange, або the spice у «Дзюне»).
Роля навучанне, выкладання і сістэмнага мыслення ў фармаванні цывілізацыі.

Узнагароды

Фрэнк Герберт быў адзначаны літаратурнымі прэміямі Х’юга і Неб’юла.

Уплыў

«Дзюна» Фрэнка Герберта — найбольш прадаваны навукова-фантастычны раман усіх часоў^[8], а ўвесь цыкл лічыцца класікай жанру навуковай фантастыкі^[9].

Серыя неаднаразова адаптавалася, у тым ліку ў выглядзе:

мастацкага фільма «Дзюна» Дэвіда Лінча (1984),
міні-серыялаў «Дзюна Фрэнка Герберта» (2000) і «Дзеці Дзюны» (2003),
трылогіі Дэні Вільнёва «Дзюна» (2021), «Дзюна: Частка другая» (2024)^[10]^[11], трэцяя частка якой рыхтуецца да снежня 2026 года,
серыяла HBO «Дзюна: Прароцтва»^[12].

Пераклад на беларускую мову

У 2025 годзе раман «Дзюна» быў выданы на беларускай мове выдавецтвам «Янушкевіч». Пераклад выканаў Ігар Кулікоў^[13].

Крыніцы

1 2 Frank Herbert // Internet Speculative Fiction Database — 1995. Праверана 9 кастрычніка 2017.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2629164'></a>
1 2 Frank HERBERT // NooSFere — 1999. Праверана 9 кастрычніка 2017.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3343389'></a>
↑ Sci-Fi Author of Best Seller 'Dune' Dead at 65 — 1986. Праверана 24 кастрычніка 2021.
1 2 3 Herbert, Frank Patrick (1920-1986) (нявызн.). historylink.org. Праверана 27 мая 2025.
1 2 Фрэнк Герберт. Что значит быть человеком? (англ.) (нявызн.) ?. egoistmag.ru. Праверана 27 мая 2025.
↑ Черви, специи и мифы. Почему мы так любим «Дюну» Фрэнка Герберта (нявызн.). Labirint.RU. Праверана 27 мая 2025.
↑ Алиса Рекунова. «Происхождение Дюны». Эссе писателя Фрэнка Герберта о создании великой научно-фантастической вселенной (руск.). Дискурс (3 июля 2023).
↑ PNNOnline. SCI FI Channel Auction to Benefit Reading Is Fundamental :: PNNOnline :: (нявызн.)(недаступная спасылка). pnnonline.org. Архівавана з першакрыніцы 28 верасня 2007. Праверана 27 мая 2025.
↑ Kunzru, Hari. Dune, 50 years on: how a science fiction novel changed the world (англ.) (нявызн.) ?. The Guardian (3 ліпеня 2015). Праверана 27 мая 2025.
↑ Denis Villeneuve’s 'Dune' Will Probably Finish Its Story — But There's a Catch (англ.). Inverse (20 лютага 2024). Праверана 27 мая 2025.
↑ Murphy, Chris. Denis Villeneuve Still Has a “Dream” of a 'Dune' Trilogy (англ.) (нявызн.) ?. Vanity Fair (28 жніўня 2023). Праверана 27 мая 2025.
↑ Dune: Prophecy | Official Website for the HBO Series | HBO.com(нявызн.). Праверана 27 мая 2025.
↑ Citydog. Культавы амерыканскі раман «Дзюна» выйдзе па-беларуску (бел.). Citydog (21 кастрычніка 2024).

[_eba291e79d4c28d5-1] 1 2 Frank Herbert // Internet Speculative Fiction Database — 1995. Праверана 9 кастрычніка 2017.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2629164'></a>

[_f665f3a68148868e-2] 1 2 Frank HERBERT // NooSFere — 1999. Праверана 9 кастрычніка 2017.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3343389'></a>

[_6692c62558dba486-3] Sci-Fi Author of Best Seller 'Dune' Dead at 65 — 1986. Праверана 24 кастрычніка 2021.

[:1-4] 1 2 3 Herbert, Frank Patrick (1920-1986) (нявызн.). historylink.org. Праверана 27 мая 2025.

[:0-5] 1 2 Фрэнк Герберт. Что значит быть человеком? (англ.) (нявызн.) ?. egoistmag.ru. Праверана 27 мая 2025.

[6] Черви, специи и мифы. Почему мы так любим «Дюну» Фрэнка Герберта (нявызн.). Labirint.RU. Праверана 27 мая 2025.

[7] Алиса Рекунова. «Происхождение Дюны». Эссе писателя Фрэнка Герберта о создании великой научно-фантастической вселенной (руск.). Дискурс (3 июля 2023).

[8] PNNOnline. SCI FI Channel Auction to Benefit Reading Is Fundamental :: PNNOnline :: (нявызн.)(недаступная спасылка). pnnonline.org. Архівавана з першакрыніцы 28 верасня 2007. Праверана 27 мая 2025.

[9] Kunzru, Hari. Dune, 50 years on: how a science fiction novel changed the world (англ.) (нявызн.) ?. The Guardian (3 ліпеня 2015). Праверана 27 мая 2025.

[10] Denis Villeneuve’s 'Dune' Will Probably Finish Its Story — But There's a Catch (англ.). Inverse (20 лютага 2024). Праверана 27 мая 2025.

[11] Murphy, Chris. Denis Villeneuve Still Has a “Dream” of a 'Dune' Trilogy (англ.) (нявызн.) ?. Vanity Fair (28 жніўня 2023). Праверана 27 мая 2025.

[12] Dune: Prophecy | Official Website for the HBO Series | HBO.com(нявызн.). Праверана 27 мая 2025.

[13] Citydog. Культавы амерыканскі раман «Дзюна» выйдзе па-беларуску (бел.). Citydog (21 кастрычніка 2024).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]