Хеўсурэці

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Гістарычная вобласць ·
Хеўсурэці
Shatili village, Georgia.jpg
Крэпасць у вёсцы Шацілі
Экзатапонімы груз. ხევსურეთი
Плошча 1050 км²
У складзе Грузія Мцхета-Мтыянеці
Historical Khevsureti in modern international borders of Georgia.svg

Хеўсурэці (груз. ხევსურეთი) — гісторыка-этнаграфічны рэгіён на паўночным усходзе Грузіі, на мяжы з Інгушэціяй і Чачэніяй.

Геаграфія[правіць | правіць зыходнік]

Хеўсурэці размешчана ў паўночнай частцы краіны, на абодвух схілах Вялікага Каўказскага хрыбта, ў даліне рэчак Мігмахеві, Шацілі, Архоці[en] і Арагві. Хеўсурэці з’яўляецца часткай сучаснага муніцыпалітэта Душэці, мхарэ Мцхета-Мтыянеці. Хеўсурэці — адна з самых ізаляваных горных правінцый Грузіі.

Вялікі Каўказскі хрыбет дзеліць правінцыю на дзве няроўныя часткі. Пірыкіта Хеўсурэці (груз. პირიქითა ხევსურეთი) — большы, плошчай прыблізна 565 км², а Піракет Хеўсурэці (груз. პირაქეთა ხევსურეთი) — меншы, плошчай прыблізна 428 км². Агульная плошча Хеўсурэці прыблізна 1050 км².

Найбуйнейшыя вёскі — Барысаха і Шацілі. Насельніцтва Хеўсурэці зімой скарачаецца прыблізна да 3200 чалавек.

Тапонім[правіць | правіць зыходнік]

Хеві (груз. ხევი), у перакладзе з грузінскага, азначае «цясніну», Хеўсурэці — «краіна далін».

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Асноўнае насельніцтва Хеўсурэці — хеўсуры, этнаграфічная група грузін, традыцыйна якая жыла ў высакагорных абшчынах, у якіх не было класавага адрознення[1].

Хеўсуры захавалі мноства рыс традыцыйнага ладу жыцця ў савецкі час — касцюм, зброя, мытня, жыллё. У канцы 1950-х хеўсуры былі гвалтоўна пераселены на раўніны, у выніку чаго частка высакагорных вёсак апусцела. Перасяленне хеўсураў праводзілася з прыцягненнем армейскіх часцей, а на дарогах ставіліся кардоны, каб ніхто не мог вярнуцца ў горы.

Цяпер ва ўсім рэгіёне засталася пара сотняў сем’яў, астатнія горцы спусціліся ніжэй, у гарады і вёскі раўніннай Грузіі.

Фотаздымкі[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Shorena Kurtsikidze & Vakhtang Chikovani/ Ethnography and Folklore of the Georgia-Chechnya Border: Images, Customs, Myths & Folk Tales of the Peripheries, Munich: Lincom Europa, Volume 9 of LINCOM studies in anthropology. 2008 ISBN 978-3895863288
  • Sergi Makalatia/ Khevsureti, Komunistis Stamba, Tbilisi: 1935 (in Georgian)
  • Gustav Radde/ Die Chews’uren und ihr Land — ein monographischer Versuch untersucht im Sommer 1876, Cassel 1878 (in German)
  • Giorgi Tedoradze. Five Years in Pshav-Khevsureti, Tbilisi: 1930 (in Georgian ხუთი წელი ფშავ-ხევსურეთში)(online at Batsav.com)

Зноскі

  1. მაკალათია ს. «ხევსურეთი», თბ. 1984

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]