Шталаг 352

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search

Шталаг 352 (ням. - Stalag 352) — канцэнтрацыйны лагер, створаны немцамі ў час Вялікай Айчыннай вайны ў Мінску й ваколіцах.

Існаваў з 1941 па 1944 гады. Структурна складаўся з двух частак: «Ляснога лягеру» каля вёскі Масюкоўшчына і «Гарадскога лягеру» ў Мінску, які месціўся ў былых Пушкінскіх казармах па Лагойскім тракце.

У час Вялікай Айчыннай вайны[правіць | правіць зыходнік]

Асноўную частку лагера складаў Лясны лагер, які быў створаны ў канцы жніўня 1941 году на месцы былога вайсковага гарадку каля вёскі Масюкоўшчына.

Побач з Лясным лягерам праходзіла чыгунка Мінск—Маладзечна. Пад патрэбы лягера былі прыстасаваныя 21 драўляная казарма, разлічаная на размяшчэньне 9,5 тысячы чалавек, аўтамабільныя майстэрні і гаражы. Яго тэрыторыя была абнесеная некалькімі радамі калючага дроту, умацаванага на бетонных слупах вышынёй да 3 метраў.

Шталяг 352 разглядаўся як перавалачная база на шляху руху ваеннапалонных у лягеры Остлянду, Генерал-губернатарства і Германіі. У яго звозілі палонных са шматлікіх участкаў савецка-германскага фронту: з-пад Вязьмы, Калініна, Масквы, Сталінграду і г.д. У 1941—1942 гадах у лягеры знаходзілася да 130—140 тысяч палонных, але да лета 1942 году іх засталося 8—10 тысяч, да лета 1943 году — 5—6 тысяч, да студзеня 1944 году — усяго каля 5 тысяч.

Палігон вайсковага гарадку нацысты выкарыстоўвалі для сістэматычнага знішчэньня змяшчаных ў лагеры савецкіх афіцэраў і дастаўленых па чыгунцы да лягеру мінчан. На аддаленьні каля 1,5 км на паўночны захад ад лагера і каля 800 м ад вёскі Глінішчы (і цяперашняга мемарыяла) знаходзіўся хутар Петрашкевіча. Каля гэтага хутара ў невялікай нізіне было расстраляна па адных дадзеных каля 25 тысячаў, па іншых дадзеных каля 54 тысячаў грамадзянскіх асобаў.

Пасьля Курскай бітвы немцы пачалі масава хаваць сьляды злачынстваў. Раней пахаваныя трупы забітых на палігоне і каля хутара Петрашкевіча палонныя выкопвалі пад кантролем спэцкаманды СД (як у канцлягеры Трасцянец), аблівалі нафтапрадуктамі, пасыпалі серабрыстага колеру парашком (падобным на тэрміт) і спальвалі.

Пасьля вызвалення Мінска пад кіраўніцтвам генэрал-маёра В.Казлова была створаная Мінская абласная камісія садзеяньня ў працы Надзвычайнай дзяржаўнай камісіі СССР аб масавым зьнішчэньні грамадзянскага насельніцтва і ваеннапалонных на тэрыторыі Мінска і яго ваколіц у 1941—1944 гадах. Згодна з афіцыйнам дакладам камісіі, прадстаўленым у канцы 1944 году, усяго ў Шталагу 352 загінула каля 80 тысячаў савецкіх ваеннапалонных, якія былі пахаваныя ў ямах каля вёскі Глінішча.

У 1944 годзе ў Лясным лагеры каля Масюкоўшчыны савецкімі ўладамі быў створаны лагер НКУС №168, дзе ўтрымліваліся нямецкія ваеннапалонныя.

Памяць[правіць | правіць зыходнік]

У 1944 годзе беларускі мастак Віталь Цвірка пад уражаннем ад зверстваў фашыстаў намаляваў карціну «Двор у лагеры Масюкоўшчына».

У 1949 годзе на месцы пахаванняў ахвяраў канцлягеру быў усталяваны часовы помнік. У 1958 годзе быў адкрыты помнік ахвярам Масюкоўшчынскага лягеру сьмерці [1]. У 1960-я гады вакол мемарыяла добраўпарадкавалі зялёную зону.

Галерэя Мемарыяла[правіць | правіць зыходнік]

Забудова раёну[правіць | правіць зыходнік]

У савецкія часы афіцыйна сцвярджалася, што лягер ваеннапалонных у Масюкоўшчыне знаходзіўся не ў самым вайсковым гарадку, а на месцы мемарыялу.

Пасля адпраўкі дадому нямецкіх палонных у сярэдзіне 1950-х гадоў вайсковы гарадок зноў занялі вайсковыя часткі. Былі зьнесеныя некаторыя будынкі, пабудаваныя цагляны будынак лазьні і іншыя будынкі.

У апошнія гады колькасьць вайсковых частак, якія размяшчаюцца ў гарадку, паступова змяншалася. У сярэдзіне 2000-х гадоў вызваленую тэрыторыю гарадку занялі камэрцыйныя структуры, частка тэрыторыі былога канцлагера была выкарыстана для будаўніцтва жылых будынкаў мікрараёну Масюкоўшчына, а да месцаў пахаванняў ахвяраў канцлягеру стала шчыльна прылягаць жылая забудова.

Улічваючы, што на месцы былых нямецкіх лягераў ваеннапалонных і канцлягераў (для грамадзянскага насельніцтва) у Беларусі не створана ні аднаго музэю, супрацоўнікі музею гісторыі Вялікай Айчыннай вайны прапаноўвалі стварыць філіял музэю на тэрыторыі мемарыялу ці стварыць музей лягеру ваеннапалонных Шталаг 352 у ацалелых будынках клуба ці казармы, але станоўчае рашэнне да гэтага часу не прынята.

Зноскі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]