Ёхан Вальдэмар Янсен
Ёхан Вольдэмар Янсен | |
---|---|
Johann Voldemar Jannsen | |
![]() | |
Асабістыя звесткі | |
Дата нараджэння | 16 мая 1819[1] |
Месца нараджэння | |
Дата смерці | 13 ліпеня 1890[1] (71 год) |
Месца смерці | |
Пахаванне | |
Грамадзянства | |
Дзеці | Лідзія Койдула і Harry Jannsen[d] |
Прафесійная дзейнасць | |
Род дзейнасці | паэт, журналіст, лідар эстонскага нацыянальнага руху |
Мова твораў | эстонская |
![]() |
Ёхан Вальдэма́р Я́нсен (нар. Jaan Jensen; 15 мая 1819, Вяндра, Ліфляндская губерня — 13 ліпеня 1890, Тарту, Ліфляндская губерня) — эстонскі паэт, журналіст, лідар эстонскага нацыянальнага руху.
Адзін з дзеячаў культуры перыяду нацыянальнага абуджэння ў Эстоніі. Лютэранін. Па прафесіі настаўнік. У 1850—1863 выкладаў у г. Пернаве (Пярну), дзе пачаў сваю журналісцка-выдавецкую дзейнасць (заснаваў у горадзе Пярну штотыднёвік «Perno Postimees ehk Näddalileht» («Пярнускі паштальён або Штотыднёвік»), 1857. У 1863 Янсен пераехаў у Тарту, дзе набыў вядомасць як выдавец газеты «Eesti Postimees» («Ээсты постымеэс») (1864—1880, Дэрпт). Першым афіцыйна стаў выкарыстоўваць у якасці назвы народа словазлучэнне эстонскі народ (эст. eesti rahvas), замест ранейшага — вясковы народ (эст. maarahvas). Ён лічыў, што спевы і музыка, асабліва ў групе, з'яўляюцца магутным інструментам для стымулявання нацыянальнага духу. Янсен і яго дачка — паэтэса Лідзія Койдула былі заснавальнікамі ў 1865 годзе спеўнага таварыства «Ванемуйнэ». Ён быў ініцыятарам усеэстонскіх спеўных свят (першы — улетку 1869). У памяць пра гэта спеўнага свята ў Тарту ўсталяваны помнік.[2]
Узначальваў Тартускае, а затым Вырускае таварыствы земляробаў. Янсен выступаў за буржуазнае развіццё Эстоніі, прапагандаваў выкуп хутароў ва ўласнасць ці перадачу іх у арэнду. Напісаў словы да эстонскага гімна Mu isamaa, mu õnn ja rõõm (Айчына, маё шчасце і радасць мая). У 1880 годзе Янсен быў паралізаваны, і памёр праз дзесяць гадоў у Тарту.
Зноскі
- ↑ а б Johann Woldemar Jannsen // Eesti biograafiline andmebaas ISIK Праверана 9 кастрычніка 2017.
- ↑ Помнік Першаму Спеўнаму святу ў Тарту
Спасылкі
[правіць | правіць зыходнік]На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ёхан Вальдэмар Янсен
- Янсен
- Ёхан Вольдэмар Янсен і яго роля ў гісторыі эстонскай культуры Архівавана 17 лістапада 2015. (эст.)
- Нарадзіліся 16 мая
- Нарадзіліся ў 1819 годзе
- Нарадзіліся ў Ліфляндскай губерні
- Памерлі 13 ліпеня
- Памерлі ў 1890 годзе
- Памерлі ў Тарту
- Пахаваныя на могілках Раадзі
- Асобы
- Журналісты паводле алфавіта
- Журналісты Эстоніі
- Журналісты Расійскай імперыі
- Пісьменнікі паводле алфавіта
- Паэты Эстоніі
- Паэты Расійскай імперыі
- Аўтары гімнаў