Перайсці да зместу

Шатландска-нарвежская вайна

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
Шатландска-нарвежская вайна
Дата 12621266
Месца Пераважна Шатландыя, таксама Гебрыдскія і Аркнейскія астравы
Прычына Спрэчная прыналежнасць шэрагу тэрыторый
Вынік Перамога Шатландыі
Праціўнікі
Нарвегія Шатландыя
Камандуючыя
Хокан IV Аляксандр III
Сілы бакоў
каля 120 ваенных караблёў
12—20 тыс. воінаў
каля 8 тыс. воінаў

Шатландска-нарвежская вайна — узброены канфлікт паміж Шатландскім і Нарвежскім каралеўствамі з-за спрэчнай тэрытарыяльнай прыналежнасці шэрагу астравоў ля ўзбярэжжа Шатландыі, які меў месца ў 12621266 гадах.

Прычыны і перадумовы

[правіць | правіць зыходнік]

Права нарвежскай кароны на Гебрыдскія астравы пачаў аспрэчваць яшчэ ў 1240-х гадах шатландскі кароль Аляксандр II, які на працягу доўгага часу прапаноўваў купіць Гебрыды ў нарвежцаў. На ўсе прапановы шатландцаў нарвежскі кароль Хокан Хокансан нязменна адказваў адмовай, у выніку чаго Аляксандр III, які ўзыйшоў на шатландскі прастол у 1262 годзе, прад'явіў яму ультыматум, заявіўшы, што калі Хокан не пагодзіцца прадаць яму астравы, то ён адбярэ іх сілай.

Ход ваенных дзеянняў

[правіць | правіць зыходнік]

У адказ на патрабаванні Аляксандра Шатландскага Хокан сабраў буйны флот (каля 120 ваенных караблёў) і з дванаццацітысячнай (паводле прыкладных ацэнак) арміяй адплыў з Нарвегіі, каб абараніць свае шатландскія ўладанні. Прыбыўшы на востраў Аран, ён пачаў перамовы з Аляксандрам III, які спадзяваўся зацягнуць іх да пачатку сезона штармоў. Зразумеўшы план праціўніка, нарвежскі кароль атакаваў першым, аднак яго флот патрапіў у моцную буру і панёс значныя страты, у выніку чаго Хокану прыйшлося адступіць. У 1263 годзе нарвежцы зноў распачалі спробу напасці на Шатландыю, аднак пацярпелі паражэнне ў бітве пры Ларгсе. Гэта бітва, не самая буйная і кровапралітная, тым не менш, азначала фактычную перамогу Шатландыі ў вайне[1]. Хокан з войскам адплыў на Аркнейскія астравы, дзе раптам памёр у снежні 1263 года. Пераемнік Хокана вымушаны быў саступіць Аляксандру III востраў Мэн і Гебрыдскія астравы, аднак захаваў за сабой Аркнейскія і Шэтландскія астравы.

Завяршэнне вайны

[правіць | правіць зыходнік]

Нягледзячы на тое, што да 1264 годзе шатландцы ўжо фактычна заваявалі Гебрыды, афіцыйна вайна завяршылася заключэннем мірнага дагавора ў Перце ў 1266 годзе. Паводле яго ўмоў, шатландцы куплялі Гебрыды за 4 тысячы марак адначасовай выплатай і сістэматычныя выплаты па 100 марак у год на працягу некалькіх гадоў[2].

Бітва пры Ларгсе

Зноскі