Абу Нувас

Абу Нувас
араб.: أبو نواس الحسن بن هانئ الحكمي
Абу Нувас
Жанр:	паэзія

Абу Нувас (араб.: أبو نواس الحسن بن هانئ الحكمي з арабск. — кучаравы), сапр.: Хасан ібн Хані (сяр. 8 ст. — 810) — арабскі паэт часоў росквіту халіфату Абасідаў.

Паводле паходжання перс. Жыў пры двары халіфа Гарун аль-Рашыда ў Багдадзе.

Паэзія Абу Наваса пярэчыў ідеалогіі ісламу, апавяў вясёлае жыццё, віно і каханне. Еўрапейскія даследнікі завуць Абу Наваса «арабскім Анакрэонтам» і «арабскім Гейнэ».

Творчасць

Паэтычная спадчына Абу Нуваса вельмі вялікая. Яго пяру належаць вершы ўсіх традыцыйных жанраў, акрамя таго, ён лічыўся стваральнікам асаблівага жанру паляўнічых вершаў - тардзіят. Славу яму прынеслі яго хамрыят - вершы аб віне. Гэта звычайна доўгія шматсюжэтныя вершы са складанай кампазіцыяй.

Для любоўнай лірыкі Абу Нуваса ўласціва ўжыванне мноства дэталяў, прымяненне разнастайных метафар, рытарычных зваротаў і іншых паэтызмаў. У лірычных вершах захоўваецца дыялог, ні ў чым не парушаецца жывая плынь прамовы.

Супернік бедуінскага «псеўдакласіцызма», ён з'яўляецца бачным прадстаўнікоў «новага стылю», які адлюстроўвае больш вытанчаныя формы побыту і настроі багатага гараджаніна ў перыяд ператварэння халіфата з замкнёнай арабскай дзяржавы ў дзяржаву міжнароднага значэння. У шматлікіх вершах Абу Нуваса высмейваецца амаль увесь набор штампаў старажытнарабскай паэзіі: аплакванне спарахнелых рэшткаў бедуінскі намётаў, «бедуінскія» жаночыя імёны Лэйла, Хінд, Асма і мноства іншых. Толькі ў панегірыках паэт імкнуўся прытрымлівацца традыцыйнага канону.

Сярэднявечны літаратар ібн Джыні кажа, што «Абу Нувас ведаў на памяць 700 урджуз». Будучы славутым паэтам, Абу Нувас пераконваў сваіх вучняў у неабходнасці дасканала ведаць старую паэзію - бясконцую скарбніцу вобразаў. Ён казаў: «Набывайце веды - гэта мудрасць». Праўда, пасля таго, як вучні дэманстравалі свае веды ў гэтай галіне, ён патрабаваў, каб яны «забылі ўсё, што вывучылі на памяць». Гэта азначала, што ён быў супраць сляпога пераймання штампа, а зусім не супраць самой старой паэзіі.

Яго песні сабраны некаторымі арабскімі навукоўцамі ў «Дыван» (зборнік): выдадзеныя ў нямецкай апрацоўцы Крэмерам (Вена, 1855). Еўрапейскія даследчыкі называюць Абу Нуваса «арабскім Анакрэонам» і «арабскім Гейне». Пачуццёвасць знайшла немалое адлюстраванне ў яго творчасці; але сярод пачуццёвых і проста парнаграфічных любоўных вершаў (звычайна ў гонар умілаваных свайго ж полу) вылучаецца цыкл далікатных і вытанчаных песень, прысвечаных нявольніцы Джынане.

Будучы прадстаўніком геданізму ў сваёй паэзіі, Абу Нувас, паводле паданняў, пераносіў ідэалы сваёй паэзіі ў жыццё, вёў жыццё вельмі легкадумнае і шалапутнае; аб яго любоўных і п'яных прыгодах, яшчэ ў свой час якія сталі легендарнымі, распавядаюць «Тысяча і адна ноч» і спецыяльныя зборнікі фрывольных вершаў і анекдотаў. Значная частка гэтых анекдотаў ўяўляе сабой вандроўныя сюжэты.

У гонар Абу Нуваса быў названы кратар на Мэркурыі.

Літаратура

• Абу Нувас // Литературная энциклопедия: В 11 т. — [М.], 1929—1939. Т. 1. — [М.]: Изд-во Ком. Акад., 1930. — Стб. 16.
  • Крымский А., История арабской лит-ры, М., 1906.