Віктарыянская эпоха

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Каралева Вікторыя
Перыяды англійскай гісторыі
Цюдораўскі перыяд

Family of Henry VIII, an Allegory of the Tudor Succession.png (1485–1558)

Елізавецінская эпоха

Elizabeth I (Armada Portrait).jpg (1558—1603)

Якавіянская эпоха

James I of England by Daniel Mytens.jpg (1603—1625)

Каралінская эпоха

Carolus I.jpg (1625—1642)

Грамадзянскія войны, рэспубліка і Пратэктарат

Oliver Cromwell by Robert Walker.jpg (1642—1660)

Рэстаўрацыя Сцюартаў і Славутая рэвалюцыя

Charles II of England in Coronation robes.jpg (1660—1688)

Утварэнне Вялікабрытаніі

Queen Anne.jpg (1688—1714)

Геаргіянская эпоха

The.circus.bath.arp.jpg (1714—1811)

Рэгенцтва

George IV bust1.jpg (1811—1830)

Віктарыянская эпоха

Queen Victoria 1887.jpg (1837—1901)

Эдвардзіянская эпоха

Edward vii england.jpg (1901–1910)

Віктарыянская эпоха (18371901) — перыяд валадарання Вікторыі, каралевы Вялікабрытаніі і Ірландыі, імператрыцы Індыі.

Адметнай рысай гэтай эпохі з'яўляецца адсутнасць значных войн (за выключэннем Крымскай), што дазволіла краіне інтэнсіўна развівацца — у прыватнасці ў сферы развіцця інфраструктуры, будаўніцтва чыгунак.

У вобласці эканомікі ў гэты перыяд працягваліся прамысловая рэвалюцыя і развіццё капіталізму. Для сацыяльнага аблічча эпохі характэрны строгі маральны кодэкс (джэнтльменства), які замацаваў кансерватыўныя каштоўнасці і класавыя адрозненні. У вобласці знешняй палітыкі працягвалася каланіяльная экспансія Брытаніі ў Азіі («Вялікая Гульня») і Афрыцы («бойка за Афрыку»).

Гістарычны агляд эпохі[правіць | правіць зыходнік]

Вікторыя атрымала ў спадчыну прастол пасля смерці свайго дзядзькі, бяздзетнага Вільгельма IV, 20 чэрвеня 1837 года. Вігійскі кабінет лорда Мельбурна, які каралева заспела пры сваім узыходжанні, абапіраўся ў ніжняй палаце на змяшаную большасць, якае толькі збольшага складалася са старых вігаў. У склад яе ўваходзілі, акрамя таго, радыкалы, якія імкнуліся да пашырэння выбарчага права і да кароткатэрміновых парламентаў, а таксама ірландская партыя, кіруемая О’Конелам. Праціўнікі міністэрства, торы, былі адушаўлёныя цвёрдай рашучасцю процідзейнічаць усякаму далейшаму прасоўванню дэмакратычнага прынцыпу. Новыя выбары, прызначаныя з прычыны змены манарха, узмацнілі кансерватыўную партыю. Вялікія гарады Англіі, Шатландыі і Ірландыі галасавалі пераважна на карысць ліберальных і радыкальных фракцый, але англійскія графствы большай часткай абралі праціўнікаў міністэрства.

Тым часам, палітыка ранейшых гадоў стварыла для ўрада значныя цяжкасці. У Канадзе разлад паміж метраполіяй і мясцовым парламентам прыняў небяспечныя памеры. Міністэрства атрымала дазвол прыпыніць дзеянне канадскай канстытуцыі і адправіла ў Канаду графа Дэргама з шырокімі паўнамоцтвамі. Дэргам дзейнічаў энергічна і па-майстэрску, але апазіцыя абвінаваціла яго ў перавышэнні ўлады, з прычыны чаго ён павінен быў скласці з сябе паўнамоцтвы.

Яшчэ ясней слабасць урада выявілася ў ірландскіх справах. Зацвярджэння ірландскага дзесяціннага біля міністэрства магло дамагчыся няйначай, як пасля абсалютнай ліквідацыі апрапрыяцыёнага параграфа.

Віктарыянскае мастацтва і літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Тыповымі пісьменнікамі віктарыянскай эпохі з'яўляюцца Чарльз Дыкенс, Уільям Мейкпіс Тэкерэй, Энтані Тролап, сёстры Бронтэ, Конан Дойль і Рэдзьярд Кіплінг; паэтамі — Альфрэд Тэнісан, Роберт Браўнінг і Мэцью Арнальд, мастакамі — прэрафаэліты.

Фармуецца і дасягае свайго росквіту брытанская дзіцячая літаратура з характэрным адыходам ад прамой дыдактыкі ў бок бяссэнсіцы і «шкодных саветаў»: Люіс Кэрал, Эдвард Лір, Уільям Рэндс.

Віктарыянская архітэктура[правіць | правіць зыходнік]

У вобласці архітэктуры віктарыянская эпоха адзначана ўсеагульным распаўсюджваннем эклектычнага рэтраспектывізму, асабліва неаготыкі. У англамоўных краінах для абазначэння перыяду эклектыкі выкарыстоўваецца тэрмін «віктарыянская архітэктура».

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]