Гравітацыйны калапс

Мадэль механізму гравітацыйнага калапсу

Гравітацы́йны кала́пс — катастрафічна хуткі сцісканне масіўных целаў пад уздзеяннемгравітацыйных сіл. Гравітацыйным калапсам можа заканчвацца эвалюцыя зорак з масай звыш трох сонечных мас. Пасля вычарпання ў такіх зорках матэрыялу для тэрмаядзерных рэакцый яны губляюць сваю механічную ўстойлівасць і пачынаюць з павялічанай хуткасцю сціскацца да цэнтра. Калі ўнутраны ціск, які расце, спыняе гравітацыйнае сцісканне, то цэнтральная вобласць зоркі становіцца звышшчыльнай нейтроннай зоркай, што можа суправаджацца скідваннем абалонкі і назірацца як успышка звышновай зоркі. Аднак калі маса зоркі перавысіць мяжа Апенгеймера — Волкава, то калапс працягваецца да яе ператварэння ў чорную дзірку.

Гл. таксама

• Зоркавая эвалюцыя
• Белы карлік
• Мяжа Чандрасекара
• Нейтронная зорка
• Мяжа Апенгеймера — Волкава
• Чорная дзірка

Спасылкі

• «Гравітацыйны калапс» у Фізічнай энцыклапедыі