Павел Аляксандравіч Аляксандраў

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Павел Аляксандравіч Аляксандраў
руск.: Павелъ Александровичъ Александровъ
Павелъ Александровичъ Александровъ.jpg
Турэмнае фота з архіва ФСБ РФ
рэпрэсаваны,
рэабілітаваны 9 лістапада 1993
Дата нараджэння: 1866
Месца нараджэння: Санкт-Пецярбург
Дата смерці: 24 верасня
Месца смерці: Масква
Грамадзянства: Flag of the Soviet Union.svg СССР
Падданства: Lesser Coat of Arms of Russian Empire.svg Расійская імперыя
Род дзейнасці: следчы, пракурор, стацкі саветнік
Жонка: Кацярына Іванаўна Аляксандрава
 
Узнагароды і прэміі:
Ордэн Святога Станіслава III ступені
Ордэн Святога Станіслава II ступені
Медаль «У памяць валадарання імператара Аляксандра III» Ордэн Высакароднай Бухары 2 ступені

Павел Аляксандравіч Аляксандраў (руск.: Павелъ Александровичъ Александровъ, Павел Александрович Александров; 1866, Санкт-Пецярбург — 24 верасня 1940, Масква) — выбітны юрыст і дзяржаўны службовец Расійскай імперыі, стацкі саветнік[1]. Расследаваў самыя сенсацыйныя злачынствы канца XIX — пачатак XX стагоддзі, якія атрымалі шырокае асвятленне ў сродках масавай інфармацыі[2].

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся ў мяшчанскай сям'і.

  • У 1890 г. завяршыў навучанне на юрыдычным факультэце Пецярбургскага ўніверсітэта. Атрымаў пасаду ўчастковага судовага следчага (1-й участак Пецярбургскага акруговага суда), на якой прапрацаваў пятнаццаць гадоў з перапынкам.
  • У 1895 г. выконваў абавязкі пракурора ў Мітавскам акруговым судзе. Ізноў вярнуўся на следчую працу.
  • З 1897 г. служыў у Пецярбургскім акруговым судзе — спачатку следчым,
  • з 1909 г. следчым па найважных справах,
  • з 1916 г. застаецца следчым па асоба важных справах у Петраградскім судзе. Расследаваў справы пра замах на жыццё прэм'ер-міністра С. Ю. Вітэ (даказаў у 1907 г. дачыненне да гэтага злачынцаў на дзяржаўнай службе ў «царскай ахранцы»), пра атручванне доктарам Панченка Бутурліна, пра забойства артысткі Тіммэ, дзела Арлоўа-Давыдава і артысткі Пуарэ, справа аферысткі Вольгі Штэйн, педагога-распусніка Дзю-Лу, справа пра згубу сына адмірала Кроша, справа пра пажар у Пецярбургскай народнай хаце па віне Прынца Ольденбурскага і іншыя. Ён заслужыў рэпутацыю бесстаронняга і адданага праўдзе крыміналіста, меў палітычную бесстароннасць, што забяспечыла грамадскі давер вынікам яго следства.
  • Напачатку 1917 г. Аляксандраў П. А. быў выкладчыкам «тэхнікі вытворчасці расследавання ў шпіёнскіх справах» на курсах у контрразведцы пры Галоўным кіраванні Генеральнага штаба Расійскай імперыі. У да судовым следстве пра дзяржаўную здраду грамадзяніна Расійскай імперыі В. І. Леніна і бальшавікоў Аляксандраў П. А. у 11-м томе справы падшыў сведчанне начальніка цэнтральнага аддзела контрвыведкі пры Галоўным кіраванні Генеральнага штаба спадара Мядзведзява, а 13-й том — цалкам складзены з агентурнага матэрыялу[3].
  • Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 г. міністрам юстыцыі Скарятіным быў Аляксандраў адкамандзіраваны ў Надзвычайную следчую камісію, дзе расследаваў дзейнасць «Звяза рускага народа», справа Манасевіча-Мануйлова, Белецкага, Протопопова і іншых. У ліпені 1917 г. накіраваны ў следчую камісію па расследаванні «ліпеньскіх падзей» 3-5 лікі ліпеня месяца (будынак контрвыведкі на Васкрасенскай набярэжнай было двойчы за дзень атакавана — галоўнай мэтай бальшавікі быў захоп архіва контрвыведкі пры Галоўным кіраванні Генеральнага штаба Расійскай імперыі, дзе ўтрымоўваліся дакументы выкрывалыя антыдзяржаўную дзейнасць бальшавікоў). Менавіта контрвыведка падала судоваму следчаму Санкт-Пецярбургскага акруговага суда Аляксандраву П. А. некалькі шаф перапіскі і тэлеграм, якія кампраметуюць грамадзян Расійскай імперыі бальшавікоў і В. І. Леніна[4]. Менавіта Паўлу Аляксандравічу Аляксандраву было даручана прад'явіць афіцыйнае дзяржаўнае абвінавачванне В. І. Леніну на падставе «злачыннай дзеі прадугледжанага 51, 100 і 1 п. 108 ст. Крымінальнага Ўкладання Расійскай імперыі».
  • У сярэдзіне красавіка 1917 г. адкрыў вытворчасць крымінальнай справы супраць Леніна і бальшавікоў. А 17 кастрычніка 1917 г. П. А. Аляксандраў дапытаў апошняй сведку — Аляксеева. Справа ў стаўленні бальшавікоў так і не было завершана, паколькі падследны будучы падсудны Ленін арганізаваў дзяржаўны пераварот менавіта ў кастрычніку 1917 гады, калі было прызначана паседжанне суда па яго злачынстве (Аляксандраў афіцыйна і законна даказаў віну грамадзяніна Расійскай імперыі Ўльянава В. І., ён жа «Ленін»). Гэта крымінальная справа была настолькі важным, што канфіскацыя яго 21-го тома была першым загадам папярэдне сфармаванага ўрада будучага СССР, а другім па чарзе — штурм Зімовага палаца.
  • Пасля Кастрычніцкага дзяржаўнага перавароту 1917 г. у СССР высокія прафесійныя якасці юрыста П. А. Аляксандрава былі ацэнены: ён стаў кіраўнікам кантрольна-рэвізійнага аддзела па паліве ў Петраградзе, затым у якасці справавода ведаў агульнай канцылярыяй Галоўнага кіравання прымусовых і грамадскіх прац у Маскве, быў загадчыкам гаспадаркай і скарбніка ў ваеннай частцы ва Ўфе, юрысконсультам гандлёва-прамысловай канторы і канторы «Главсахар», і т.п.
  • 21 кастрычніка 1918 г. П. А. Аляксандраў быў арыштаваны органамі УНК за яго добрасумленнае выкананне службовых абавязкаў на дзяржаўнай службе ў Расійскай імперыі (арыштоўвалі на станцыі Веймарн «Балтыйскай чыгункі»). Разам з зяцем яго склалі ў канцлагер СССР з фармулёўкай — «да канчатка грамадзянскай вайны» (на два гады[5]); яго дачку выпусцілі на волю. А 26 ліпеня 1919 г. па хадайніцтве Дзям'яна Беднага на імя Ф. Э. Дзяржынскага зяця (Анатоля Аляксеевіча Жданова) вызвалілі.
  • У 1925 г. даваў ізноў тлумачэнні савецкім праваахоўным органам (АДПК-«ОГПУ»). На той перыяд ён працаваў загадчыкам аддзела здарэнняў на «Кастрычніцкай чыгунцы» ў г. Маскве.
  • 5 красавіка 1928 г. арыштаваны і складзены ў турму. Прысуджаны да 5 гадам (ВПЛ-«ИТЛ») і адпраўлены ў канцлагер СССР.
  • Напачатку 1929 г. яго жонка прасіла хадайніцтвы у «Помполит» (Палітычны Чырвоны Крыж) ў палягчэнні рэпрэсіі. У справе Аляксандрава П. А. (архіў ФСБ РФ) захавалася цыдулка Луначарскага А. В. 1929 гады:
" «Гэтым пацвярджаю, што Аляксандраў П. А. быўшы судовым следчым па асоба важных справах пры ўрадзе Керанскага вёў маю асабістую справу і паказаў сябе пры гэтым чалавекам зусім карэктным і аб'ектыўным. Наркам па асвеце Луначарскі»[6]. "


  • У 1932 г. — ён быў датэрмінова вызвалены з канцлагера СССР і высланы на пакінуты тэрмін у Сібір.
  • У сярэдзіне 1930-х гг. — пасля вызвалення вярнуўся ў Маскву, працаваў юрысконсультам у канторы забеспячэння Галоўнага кіравання цукровай прамысловасці Наркамата харчовай прамысловасці.
  • 17 студзеня 1939 г. узяты пад варту НКУС (сакрэтны Загад НКУС № 00447 пра рэпрэсію).
  • 17—18 лістапада 1939 г. быў арыштаваны ўначы[1] без вытворчасці крымінальнай справы, у парушэнне пастановы Прэзідыума ЦВК СССР ад 2 лістапада 1927 г. «Пра амністыю ў адзначэнне 10-годдзі Кастрычніцкай рэвалюцыі», таму што мелася хадайніцтва органаў дзяржбяспекі не ўжываць у стаўленні П. А. Аляксандрава амністыю, што зацвердзіла Пракуратура СССР 22 траўня 1939 г., і было прынята рашэнне пра гэта на Прэзідыуме Вярхоўнай Рады СССР 11 лістапада 1939 г.. На момант арышту ён працаваў юрыдычным кансультантам у канторы забеспячэння. Аляксандраў з добрай якасцю трымаўся на допытах.
  • 16 ліпеня 1940 г. зачыненае паседжанне Ваеннай калегіі Вярхоўнага суда СССР вырашыла расстраляць яго.
  • 24 верасня 1940 г. быў расстраляны. Пахаваны на Данскіх могілках (манастырскі некропаль, у брацкай магіле 1, пасля «Данскога крэматорыя»[7]). Уся гісторыя СССР стала пацверджаннем справядлівасці ўчынкаў юрыста П. А. Аляксандрава.
  • 9 лістапада 1993 г. Галоўнай ваеннай пракуратурай РФ быў рэабілітаваны пасмяротна[8][9].

Кар'ера калегі Аляксандрава П. А. юрыста Вышынскага Андрэя Януарьевича склалася інакш, хоць Вышынскі А. Я. падпісваў загад пра арышт дзяржаўнага злачынца В. І. Ульянава (Леніна)[10]. Паколькі Вышынский А. Я. насуперак «прафесійнай этыцы» ўступіў у палітычную партыю РСДПП-«РСДРП» да 1917 г., а яго непасрэдны кіраўнік (міністр юстыцыі Павел Мікалаевіч Малянтович чалец палітычнай партыі РСДПП-«РСДРП») у парушэнне «таямніцы следства» папярэдзіў лідара РСДПП-«РСДРП» Леніна пра арышт для садзейнічання яго ўцёкам і ўкрывальніцтву. Менавіта ў такой атмасферы праводзіў следства беспартыйны Аляксандраў П. А. з трагічным наступствам гэтых дэталяў для следства і гісторыі.

Брацкая магіла № 1 ахвяр палітычных рэпрэсій у 1930—1942 гадах на Данскіх могілках

Узнагароды[правіць | правіць зыходнік]

за бездакорную службовую дзейнасць

Асабістае жыццё[правіць | правіць зыходнік]

Яго жонка Кацярына Іванаўна Аляксандрава (*1875 г.нар.), мела сярэднюю адукацыю, хатняя гаспадыня. У 1929 г. — пасля адпраўкі мужа ў канцлагер СССР жыла ў сваякоў у Пяцігорску. Увосень 1933 г. — арыштавана ў Пяцігорску, 12 снежня 1933 г. прысуджана да 3 гадам спасылкі ў Сібір і адпраўлена ў Томскую вобласць[1][11].

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 «Супруги АЛЕКСАНДРОВЫ П. А. и Е. И.», КНИГА ПАМЯТИ (АЛФАВИТНЫЙ УКАЗАТЕЛЬ) — сайт «МЕМОРИАЛ» (руск.) 
  2. Биография «Павел Александрович Александров» (руск.) 
  3. 3,0 3,1 Полковник юстиции АНИСИМОВ Н. Л., Военно-исторический журнал, 1990 г., № 11, «Обвиняется В. Ульянов-Ленин» (руск.) 
  4. Расія-1 Кто заплатил Ленину? Тайна века. Документальный фильм (25.01.2014) (руск.) 
  5. «Александров», Михаил Любчик, 2013 р. — сайт «Проза.ру» (руск.) 
  6. «Самые популярные мифы о СССР», Юрий Идашкин (21-05-2012)
  7. Александров Павел Александрович (1866—1940) — сайт «Центр генеалогических исследований» (руск.) 
  8. «Мартиролог расстрелянных в Москве и Московской области» (Сахаровский центр, USAID, Фонд Джексона и др.) (руск.) 
  9. Александров Павел Александрович (1866—1940), сайт «Жертвы политического террора в СССР» (руск.) 
  10. В. В. Соколов. Вышинский Андрей Януарьевич (министр иностранных дел СССР 1949—1953 гг.) // «Дипломатический вестник». — 2002 г., июль. (руск.) 
  11. Александрова Екатерина Ивановна — «Жертвы политического террора в СССР», сайт «Мемориал» (руск.) 

Дакументальны фільм[правіць | правіць зыходнік]

Крыніцы[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]