Адам Яўгенавіч Супрун

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Адам Яўгенавіч Супрун
Дата нараджэння

24 кастрычніка 1928(1928-10-24)

Месца нараджэння

Палтава, Q12141898?, УССР, СССР

Дата смерці

18 жніўня 1999(1999-08-18) (70 гадоў)

Грамадзянства

Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Belarus (1995-2012).svg Беларусь

Месца працы

Kyrgyz National University[d]

Альма-матар

Kyrgyz National University[d]
Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава

Адам Яўгенавіч Супрун (1928, Палтава1999) — беларускі і савецкі філолаг і педагог. Доктар філалагічных навук (1966), доктар педагагічных навук (1981), прафесар.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Скончыў Фрунзенскі ўніверсітэт (1952), аспірантуру ў МДУ (1955) з абаронай кандыдацкай працы «Словы з каранямі лічэбнікаў у сучаснай рускай літаратурнай мове». Вучань цюрколага акадэміка Кіргізскай АН І. А. Батманава. Абараніў доктарскую працу ў Ленінградскім універсітэце (1966). Працаваў у Кіргізскім універсітэце (з 1955?), быў запрошаны ў БДУ на кафедру агульнага і славянскага мовазнаўства (1966). Член Беларускага камітэта славістаў.

Навуковая дзейнасць[правіць | правіць зыходнік]

Выкладаў рад дысцыплін славістыкі, выдаў вялікую колькасць навучальнай літаратуры — большасць кніг Супруна за апошнія 30 гадоў яго дзейнасці былі падручнікамі і дапаможнікамі для студэнтаў. Адзін з ініцыятараў уключэння ў навучальныя планы філалагічных факультэтаў курсу «Уводзіны ў славянскую філалогію» і выдання ў БДУ серыі навучальных дапаможнікаў да славянскіх моў. А. Я. Супрун дамогся таго, што ў БДУ ў курсе славянскіх моў выкладаюцца амаль усе славянскія мовы (у т.л., славенская, славацкая, македонская).

Аўтар каля 600 друкаваных прац, кіраўнік абаронай больш за 60 кандыдацкіх і 10 доктарскіх дысертацый.

Займаўся праблемамі граматычнай і словаўтваральнай арганізацыі слоўніка, механізмаў структурна-семантычных змяненняў у мове, тэмамі дыяхраністыкі і славістыкі. З канца 1960-х гадоў займаўся славянскім параўнальна-гістарычным мовазнаўствам (лучна з этымалогіяй і палабістыкай), тыпалагічным вывучэннем граматыкі і лексікі славянскіх моў, псіхалінгвістыкай і лінгвадыдактыкай. Быў сярод заснавальнікаў канцэпцый імавернасцявага разумення моўных класаў і структур, лінгвістычнага мадэлявання, вылічальных і эксперыментальных метадаў лінгвістыкі.

Кіраваў складаннем асацыятыўных слоўнікаў беларускай, украінскай, кіргізскай, латвійскай моў. Ініцыяваў і кіраваў працамі па складанні беларускага частотнага слоўніка, які складаўся, зважаючы на спецыфіку беларускай мовы, з пяці слоўнікаў на асноўныя жанрава-стылістычныя адмены беларускай мовы.

Працы[правіць | правіць зыходнік]

Самастойна[правіць | правіць зыходнік]

  • «Старославянские числительные» (Фрунзэ, 1961)
  • «Полабские числительные» (Фрунзэ, 1962)
  • «Славянские числительные: Становление числительных как части речи» (Ленінград, 1966), доктарская праца. Таксама ў выданні «Славянские числительные: Становление числительных как части речи» (Мінск, 1969).

Супольна[правіць | правіць зыходнік]

  • «Основы теории речевой деятельности» (Масква, 1974), калектыўная манаграфія, перакладзеная на рад моў.

Падручнікі і дапаможнікі[правіць | правіць зыходнік]

  • «Лекции» па мовазнаўстве, тры выпускі (1971, 1978, 1980)
  • «Введение в славянскую филологию» (1981, 2-е выд. 1989), першае ў СССР.
  • «Общее языкознание» (1983, 1993—1995), два выданні, пры ўдзеле і пад рэдакцыяй Супруна
  • «Сербо-лужицкий язык» К. К. Трафімовіча (1989), удзельнічаў у выданні
  • «Полабский язык» (1987)
  • «Старославянский язык» (1991)
  • «Праславянский язык» (1993)
  • «Лекции по теории речевой деятельности» (1996).
  • «Синтаксис» рускай мовы для сярэдняй школы, выданы Супруном і калегамі ў 1961. У Кіргізіі — 25 выданняў.
  • Падручнік рускай мовы для школ з беларускай мовай навучання, створаны пры суаўтарстве Супруна. У Мінску — 16 выданняў.
  • «Лингвистические основы изучения грамматики, русского языка в белорусской школе» (1974)
  • «Содержание обучения русскому языку в белорусской школе» (1987)

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 275. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0251-2 (Т. 15).