Артур Баур

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Артур Баур
Arthur Baur.jpg
Дата нараджэння 19 лютага 1915(1915-02-19)[1]
Месца нараджэння
Дата смерці 17 верасня 2010(2010-09-17)[1] (95 гадоў)
Месца смерці
Грамадзянства
Род дзейнасці эсперантыст, мовазнавец, журналіст
Навуковая сфера лінгвістыка
Вядомы як спецыяліст па швейцарскім(руск.) бел. і алеманскім(руск.) бел. дыялектах нямецкай мовы, рэтараманскіх мовах(руск.) бел. і эсперанта
Член у
Узнагароды і прэміі ганаровы член Сусветнай эсперанта-асацыяцыи

Артур Баур (ням.: Arthur Baur; 19 лютага 1915 г., Цюрых17 верасня 2010, Менедорф(руск.) бел.) — швейцарскі журналіст, лінгвіст, даследчык швейцарскага(руск.) бел. і алеманскага(руск.) бел. дыялектаў нямецкай мовы, рэтараманскай мовы(руск.) бел. і эсперанта.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Агульныя звесткі[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся 19 лютага 1915 года ў Цюрыху, сын прафесара хіміі. Вучыўся ў універсітэтах Цюрыха, Упсалы і Стакгольма, вывучаў англійскую, рэтараманскую і исландскую філалогіі. Працаваў журналістам, з 1967 па 1980 гады быў шэф-рэдактарам штодзённай газеты Der Landbote (Вінтертюр). У 1943 годзе ажаніўся на Хайдзі Баур-Заленбах, у шлюбе нарадзіліся двое дзяцей. Быў адным з вядучых спецыялістаў Швейцарыі па эсперанта, швейцарскаму і алеманскаму дыялектам нямецкай мовы і рэтараманскай мове.

Навуковыя працы[правіць | правіць зыходнік]

  • У 1939 годзе ён разам са сваёй жонкай Хайдзі Заленбах стварыў падручнік швейцарскага нямецкага(руск.) бел. «Praktische Sprachlehre des Schweizerdeutschen» (зШаблон:Tr-de), які да 2008 года вытрымаў 13 выданняў. У сваёй працы «Што менавіта з'яўляецца швейцарскім нямецкім?» (ням.: Was ist eigentlich Schweizerdeutsch?) ад 1983 года Баур высунуў тэорыю, што швейцарская нямецкая не з'яўляецца дыялектам, а самастойнай мовай.
  • Баур быў адным з нямногіх лінгвістаў, чые навуковыя працы былі прысвечаны рэтараманскай мове(руск.) бел.. У 1984 годзе ён пераклаў сваю навуковую працу «рэтараманская мова» (ням.: Das Rätoromanische) на мову эсперанта. У 1996 годзе ён апублікаваў на нямецкай працу «„Аллегры(ням.) бел.(ням.) бел.“ недастаткова» (ням.: Allegra genügt nicht), у 1997 — «Слава Грыске: паказальнік раманшскай мовы» (ням.: Viva la Grischa: Ein Wegweiser für das Bündnerromanische).
  • У 1930 годзе Баур пачаў вывучаць у гімназіі эсперанта. Ён быў членам Грамадства эсперанта Цюрыха, Швейцарскага таварыства эсперантыстаў(ням.) бел. і Сусветнай эсперанта-асацыяцыі. З 1980 па 1986 гады ён быў рэдактарам часопіса «Svisa Esperanto Revuo». Удзельнічаў у 31-м і 32-м Сусветных кангрэсах эсперанта, якія прайшлі ў Берне, адказваючы за інфармацыйнае асвятленне і друк, а таксама ўваходзіў у мясцовы арганізацыйны камітэт 64-га Сусветнага кангрэса эсперантыстаў у Люцэрне. Апублікаваў мноства кніг на эсперанта, у тым ліку «La Fenomeno Svislando». З 1946 года працаваў на радыёстанцыі Schweizer Radio International, вёў штотыднёвыя перадачы на эсперанта да 1947 года, затым да 1991 года працаваў на асобнай праграме вяшчання радыёстанцыі на эсперанта.

Навуковыя працы[правіць | правіць зыходнік]

  • Allegra genügt nicht! Rätoromanisch als Herausforderung für die Schweiz (1996)
  • De la utopio al la realeco; Von der Utopie zur Wirklichkeit
  • Deine zweite Sprache (1960)
  • Esperanto-Kurs (1958)
  • La fenomeno Svislando (originale verkita en Esperanto, 1979)
  • Die Geschichte der Esperanto-Sendungen aus der Schweiz
  • La kreo de nova retoromancxa skriblingvo
  • La literaturo de romanĉa Svislando
  • La literaturo en alemana Svislando
  • Panoramo de Esperanto (1983)
  • Das Problem der internationalen Sprache (1953)
  • La retoromanĉa: historio kaj nuntempo de la kvara nacia lingvo de Svislando (1995)
  • La retoromanĉa: sorto de la plej malgranda nacia lingvo de Svislando (1984)
  • Schweizerdeutsch, woher und wohin? (1990)
  • Schwyzertüütsch. «Grüezi mitenand.» Praktische Sprachlehre des Schweizerdeutschen (1939/1969/2008)
  • Von der Utopie zur Wirklichkeit: Die Geschichte der Plansprachen (1976)
  • Was ist eigentlich Schweizerdeutsch? (1983)
  • Wo steht das Rätoromanische heute? Ein sprachpolitischer Lagebericht (1955)

Зноскі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]