Бундэсрат (Германская імперыя)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да навігацыі Перайсці да пошуку
Бундэсрат
ням.: Bundesrat


Wappen Deutsches Reich - Reichsadler 1889.svg

Bundesrath-Sitzungssaal (1889).png

Дзяржава Паўночнагерманскі саюз Паўночнагерманскі саюз (1867—1871)
Дэпутатаў 43 (1867—1871 гг.)
58 (1871—1911 гг.)
61 (1911—1919 гг.)
Год заснавання 1867
Наступны парламент Рэйхсрат
Год скасавання 1919

Бундэсрат (ням.: Bundesrat, даслоўна: «саюзны савет») — адзін з федэральных органаў дзяржаўнай улады Паўночнагерманскага саюза і Германскай імперыі, які дзейнічаў з 1867 па 1919 год і які выконваў заканадаўчыя, выканаўчыя і судовыя функцыі. Саюзны савет не быў насуперак досыць распаўсюджанай думцы верхняй палатай германскага парламента, нават калі яго ўдзел у заканатворчай дзейнасці і мог прывесці да такіх высноў. Бундэсрат — прадстаўнічы орган дзяржаў-удзельніц саюза на федэральным узроўні, які першапачаткова складаўся з 43 членаў, а з утварэннем імперыі — з 58. Пасля таго, як 31 мая 1911 года ў яго склад былі ўведзены тры прадстаўніка Эльзаса-Латарынгіі, якая стала з імперскай зямлі (ням.: Reichsland) новай саюзнай дзяржавай, склад бундэсрата павялічыўся да 61 члена. Пасяджэнні саюзнага савета былі закрытымі і па заканчэнні будаўніцтва будынка Рэйхстага праводзіліся ў яго паўднёва-ўсходнім крыле.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Папярэднікі бундэсрата[правіць | правіць зыходнік]

Да гістарычных папярэднікаў бундэсрата можна аднесці[1]:

а таксама нерэалізаваныя на практыцы праекты:

Канстытуцыя Паўночнагерманскага саюза і ўвядзенне бундэсрата[правіць | правіць зыходнік]

Эканамічнае, палітычнае і ваеннае узмацненне Прусіі, якая стала пасля перамог над Даніяй у 1864 годзе і над Аўстрыйскай імперыяй у 1866 годзе дамінуючай дзяржавай на тэрыторыі Цэнтральнай Еўропы, вырашыла германскае пытанне на карысць яго малагерманскага варыянту[2]. Падпісаны 18 жніўня 1866 года дагавор[de] паміж Прусіяй і іншымі паўночнагерманскімі дзяржавамі прывеў да стварэння часовага Жнівеньскага альянсу (ням.: Augustbündnis)[3], які быў ператвораны ў Паўночнагерманскага саюз пасля ўступлення ў сілу канстытуцыі гэтага дзяржаўнага ўтварэння 1 ліпеня 1867 года[4]. У Асновах новай саюзнай канстытуцыі (ням.: Grundzüge einer neuen Bundesverfassung), 10 чэрвеня 1866 года дасланых Бісмаркам, тады міністр-прэзідэнтам Прусіі, урадам Германскага саюзу для азнаямлення і якія сталі падмуркам асноўнага закона ствараемага саюза, будучы саюзны савет яшчэ не згадваўся[5]. Аднак, ужо ў прадстаўленым на разгляд канстытуцыйнага рэйхстага праекце канстытуцыі Паўночнагерманскага саюза ўпершыню з’яўляецца паняцце «саюзны савет»[6]. Сам Бісмарк хацеў, каб па сваёй форме прадстаўнічы орган саюзных дзяржаў у максімальнай ступені нагадваў бундэстаг Германскага саюза, заўважыўшы, што «чым больш абапіраешся на старыя формы, тым лягчэй будзе зрабіць усю справу»[7]. Пазней, пры ўтварэнні імперыі ў 1871 годзе, ён настаяў супраць перайменавання бундэсрата ў «рэйхсрат» (ням.: Reichsrat, г. зн. імперскі савет), бо хацеў падкрэсліць саюзны характар гэтага органа[8].

Германская федэрацыя, у якой пяць шостых насельніцтва былі прускімі грамадзянамі, атрымала назву «саюз няроўных»[9] або — больш іранічна — «саюз сабакі і блох на яе спіне». Размеркаванне галасоў у бундэсраце паміж асобнымі дзяржавамі саюза было выраблена не па колькасці іх жыхароў, а па іх плошчы і арыентавалася на прадстаўніцтва ў пленуме былога Германскага саюза (арт. 6 канстытуцыі). Пры гэтым ад Прусіі, плошча і насельніцтва якой складалі больш за 80 % ад саюзных[10], у ім было толькі 17 прадстаўнікоў ад агульнага ліку ў 43, г. зн. менш за 40 %. Бісмарк прызнаваўся, што размеркаванне згодна насельніцтву прывяло б да таго, што ў астатніх саюзных дзяржаў не было б цікавасці ў падобным органе. Але хоць у саюзным савеце Прусія і не валодала большасцю галасоў, а з далучэннем паўднёвагерманскіх дзяржаў яе доля стала яшчэ менш, у рэальнасці ж ні па адным важным пытанні яе пазіцыя не была заблакаваная іншымі членамі бундэсрата.

Бундэсрат у канстытуцыі Германскай імперыі[правіць | правіць зыходнік]

Палажэнні канстытуцыі Паўночнагерманскага саюза за выключэннем нязначных дэталяў былі цалкам перанятыя ў канстытуцыю Германскай імперыі, у якой бундэсрату прысвячаўся асобны раздзел і шматлікія згадкі ў астатняй частцы тэксту, у тым ліку:

  • артыкул 5 абвяшчаў, што заканадаўства ў імперыі ажыццяўляецца бундэсратам і рэйхстагам. Для прыняцця закона неабходна простая большасць галасоў у абодвух гэтых органах.
  • арт. 6 вызначаў прадстаўніцтва дзяржаў-членаў імперыі ў саюзным савеце
  • арт. 11 патрабаваў ад імператара пры аб’яўленні вайны атрымліваць згоду бундэсрата (акрамя выпадкаў адлюстравання нападу на імперыю)
  • арт. 15 паказваў, што старшынёй саюзнай савета і кіраўніком яго справамі з’яўляецца імперскі канцлер
  • арт. 19 надзяляў бундэсрат паўнамоцтвамі прымаць рашэнні па прымусу дзяржаў-удзельнікаў да выканання іх абавязацельстваў у рамках імперскай канстытуцыі
  • арт. 72 абавязваў канцлера штогод прадстаўляць саюзнаму савету справаздачу аб выдатках імперскага бюджэту
  • арт. 76 адносіў да кампетэнцыі бундэсрата вырашэнне канфліктаў паміж дзяржавамі ўнутры імперыі.

Пры ваціраваніі асобныя дзяржавы маглі аддаваць усе належныя ім галасы толькі адзіным пакетам: альбо «за», альбо «супраць» (арт. 6). Усе рашэнні прымаліся простай большасцю, пры роўнасці галасоў вырашальнай станавілася пазіцыя канцлера — старшыні савета (арт. 7).

Бундэсрат утвараў наступныя пастаянныя камітэты (арт. 8):

  1. для арміі і крэпасцяў,
  2. для марскіх спраў,
  3. для мытных спраў і падаткаў,
  4. для гандлю і абмену,
  5. для чыгунак, пошты і тэлеграфаў,
  6. для юстыцыі,
  7. для падліковай часткі,
  8. для замежных спраў.

Прадстаўнікі дзяржаў у бундэсраце атрымлівалі дыпламатычную абарону і права выступу ў Рэйхстагу, пры гэтым адначасова быць членамі абодвух гэтых органаў не дазвалялася (арт. 9 і 10). Абразы бундэсрата або яго членаў пераследваліся па законе (арт. 74). Любое змяненне ў канстытуцыю Германскай імперыі пры яго разглядзе ў саюзным савеце магло быць заблакавана 14 галасамі, пададзенымі «супраць» (арт. 78).

Галерэя[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Ines Härtel. Handbuch Föderalismus - Föderalismus als demokratische Rechtsordnung und Rechtskultur in Deutschland, Europa und der Welt: Band I: Grundlagen des Föderalismus und der deutsche Bundesstaat — С. 652—654(ням.) . Springer-Verlag.
  2. Bardo Fassbender. Der offene Bundesstaat: Studien zur auswärtigen Gewalt und zur Völkerrechtssubjektivität bundesstaatlicher Teilstaaten in Europa — С. 93—96(ням.) . Mohr Siebeck.
  3. Bündnisvertrag Preußens mit den Norddeutschen Staaten(ням.) . www.verfassungen.de.
  4. Norddeutscher Bund 1866-1870(ням.) . www.deutsche-schutzgebiete.de.
  5. Grundzüge einer neuen Bundesverfassung(ням.) . www.verfassungen.de.
  6. Der Entwurf der Verfassung des Norddeutschen Bundes beleuchtet vom nationalen und liberalen Standpunkte(ням.) . Staats- und Universitätsbibliothek Dresden.
  7. Власов, Николай. Великий Бисмарк. «Железом и кровью»(ням.) . Litres.
  8. Handbuch der baden-württembergischen Geschichte, Band 1,Teil 1 — С. 357(ням.) . Klett-Cotta.
  9. Прудников М. Н. История государства и права зарубежных стран. — М. : Юрайт, 2013. — С. 493
  10. Чубинский В. В. Бисмарк. Политическая биография. — М. : Мысль, 1988. — С. 226.