Перайсці да зместу

Більмачыўка

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
Вёска
Більмачыўка
51°00′04″ пн. ш. 32°33′50″ у. д.HGЯO
Краіна  Украіна
Вобласць Чарнігаўская вобласць
Раён Прылуцкі раён
Гісторыя і геаграфія
Заснаваны 1600
Вышыня цэнтра 137 м
Часавы пояс UTC+2, летам UTC+3
Лічбавыя ідэнтыфікатары
Паштовы індэкс 16712
КААТУУ 7421781001
Більмачыўка (Украіна)
Більмачыўка
Більмачыўка


Мапа

Більмачыўка[1] (укр.: Більмачі́вка) — вёска ў Прылуцкім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Ічнянскай гарадской абшчыны, цэнтр Більмачыўскай старостынскай акругі[2].

Геаграфія

[правіць | правіць зыходнік]
Чыгуначны раз’езд Більмачыўка

Вёска размешчана на левым беразе ракі Асцёр. Вышэй па цячэнні, за 1 км, — вёска Мартынаўка, ніжэй, за 5,5 км, — Іванград; на супрацьлеглым беразе — вёска Фастаўцы[3]. Рэчышча ракі ля вёскі забалочанае, пракладзены ірыгацыйныя каналы[3]. Праз вёску праходзіць чыгунка, ёсць станцыя Більмачыўка[4][заўв 1].

Каля дзвюх трэцяў тэрыторыі займае нізіна з лугамі, трапляюцца салончакі; глебы пераважна шэрыя пясчаныя, на поўдні — чарназём[3].

Назва

[правіць | правіць зыходнік]

Паводле мясцовага падання, запісанага ў пашпарце вёскі, назва паходзіць ад перасяленца па мянушцы Топтун, які меў бяльмо на воку і пасяліўся тут у 2-й палове XVII стагоддзя[3][2].

Мікратапонімы: возера Закірчышына, Топтунаўскае балота, вуліца Топтунаўка; куткі Заячая, Безуглаўка, Шылаўка, Сураеўка; балоты Круглае, Бераг, Возера[3].

Гісторыя

[правіць | правіць зыходнік]

Паводле пашпарта вёскі, Більмачыўка ўзнікла ў 2-й палове XVII стагоддзя[3][2]. Вёска адносілася да Барзнянскага павета Чарнігаўскай губерні; у ёй дзейнічала Мікалаеўская царква[5]. Захаваліся споведныя ведамасці царквы за 1787—1846 гады і метрычныя кнігі за 1827—1919 гады[6].

Пасля сялянскай рэформы 1861 года ў вёсцы было каля 300 гаспадарак: траціна мела па 3—4 га зямлі, 15 — ад 20 да 100 га, астатнія — да 0,25 га, і іх гаспадары ішлі ў наймы[2][заўв 2]. У 1912 годзе па ўсходняй частцы вёскі пракладзена чыгунка Бахмач — Прылукі; на будаўніцтве працавалі мясцовыя сяляне[3].

У 1930 годзе ўведзена ўсеагульнае навучанне, у 1932 годзе адкрыта пачатковая школа, пазней пераўтвораная ў сямігадовую[3]. Падчас голаду 1932—1933 гадоў (Галадамор) у вёсцы былі ахвяры[3]. У гады Другой сусветнай вайны больш за 400 жыхароў ваявалі на фронце, 160 з іх загінулі; вёска больш за 2 гады была пад нямецкай акупацыяй, станцыя была разбурана[3]. У 1946 годзе створана лугамеліярацыйная станцыя, пазней — перасоўная механізаваная калона (ПМК) № 95[3].

Вёска была цэнтрам Більмачыўскага сельсавета, пасля ўваходжання ў Ічнянскую гарадскую абшчыну — цэнтр Більмачыўскай старостынскай акругі[2]. 17 ліпеня 2020 года, пасля ліквідацыі Ічнянскага раёна, вёска ўвайшла ў Прылуцкі раён[7].

Вясной 2022 года, падчас расійскага ўварвання, праз вёску каля 40 дзён рухаліся расійскія вайсковыя калоны; пашкоджаны 4 шматкватэрныя дамы (23 кватэры) і 13 прыватных дамоў, адзін дом разбураны[3]. Сярод жыхароў вёскі, якія загінулі ў расійска-ўкраінскай вайне, — Аляксандр Зоць і Сяргей Петраўскас[3].

Насельніцтва

[правіць | правіць зыходнік]
  • 1817 год — 287 жыхароў, з іх 241 казак[3]
  • 1859 год — 973 жыхары (482 мужчыны, 491 жанчына), 171 двор; казацкая вёска з царквой[8]
  • 2001 год — 715 жыхароў[9]
  • Паводле пашпарта вёскі (2017) — 484 жыхары[3]

Сацыяльная сфера

[правіць | правіць зыходнік]

У вёсцы ёсць гімназія — філіял Ічнянскага ліцэя № 4 (1—9 класы, 16 вучняў)[10], дом культуры, дзіцячы сад, бібліятэка, 3 крамы, перасоўнае аддзяленне сувязі[3].

Вядомыя асобы

[правіць | правіць зыходнік]

Заўвагі

[правіць | правіць зыходнік]
  1. ↑ У ЭСУ — станцыя, у пашпарце вёскі — раз’езд.
  2. ↑ У пашпарце вёскі — «15—20 гаспадарак па 100 га».
  3. ↑ ЭСУ называе месцам нараджэння «с. Більмачівка Бахмацького р-ну»; Більмачыўка знаходзілася ў Ічнянскім раёне, Бахмацкі раён — на супрацьлеглым беразе Асцёра.

Крыніцы

[правіць | правіць зыходнік]
  1. ↑ Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 177-2009 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Украіны на беларускую мову»
  2. 1 2 3 4 5 «Більмачівський старостинський округ (Більмачівка)» // Ічнянська міська рада. (укр.)
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Більмачівка (укр.). Ічнянська міська рада. Праверана 15 кастрычніка 2026.
  4. 1 2 Балабай Л. В., Коломієць В. Т., Нагорний В. М.. Ічнянський район (укр.). Енциклопедія Сучасної України (16 кастрычніка 2011). Праверана 15 кастрычніка 2026.
  5. ↑ Мікалаеўская царква, в. Більмачыўка, Барзнянскі павет // Наши предки. (руск.)
  6. ↑ Каталог FamilySearch: споведныя ведамасці 1787—1846, метрычныя кнігі 1827—1919. (англ.)
  7. ↑ Про утворення та ліквідацію районів: Постанова Верховної Ради України № 807-IX (укр.). Верховна Рада України (17 ліпеня 2020). Праверана 15 кастрычніка 2026.
  8. ↑ Списки населённых мест Российской империи. Вып. XLVIII: Черниговская губерния: по сведениям 1859 года. — СПб., 1866. (руск.)
  9. ↑ Всеукраїнський перепис населення 2001 року. (укр.)
  10. ↑ Картка школы // Education.ua. (укр.)
  11. ↑ Розмова (укр.). Музей Корсаків (museum-digital). Праверана 15 кастрычніка 2026.
  12. ↑ Слонов. Денисенко Віталій Іванович (укр.). Енциклопедія Сучасної України (16 кастрычніка 2007). Праверана 15 кастрычніка 2026.
Узята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Більмачыўка&oldid=5219087"