Вёска Самахвалавічы

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Вёска
Самахвалавічы

Каардынаты Каардынаты: 53°44′21.36″ пн. ш. 27°31′21.14″ у. д. / 53.739269° пн. ш. 27.52254° у. д. (G) (O) (Я)53°44′21.36″ пн. ш. 27°31′21.14″ у. д. / 53.739269° пн. ш. 27.52254° у. д. (G) (O) (Я)

Краіна
Вобласць
Раён
Сельсавет
Часавы пояс
Тэлефонны код
+375 17
Паштовы індэкс
223013
Аўтамабільны код
5
Самахвалавічы (Беларусь)
Самахвалавічы
Самахвалавічы
Самахвалавічы (Мінская вобласць)
Самахвалавічы
Самахвалавічы

Самахва́лавічы  — вёска ў Беларусі, на рацэ Пціч. Цэнтр сельсавета Мінскага раёна Мінскай вобласці. Насельніцтва 2560 чал. (1999). Знаходзяцца за 10 км на поўдзень ад Мінску, за 25 км ад чыгуначнай станцыі Мінск-Пасажырскі. Аўтамабільныя дарогі на Мінск, Дзяржынск, Слуцк.

Назва[правіць | правіць зыходнік]

Тапонім «Самахва́лавічы»[1] ўтварыўся ад прозвішча Самахвал.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Першы пісьмовы ўспамін пра Самахвалавічы як сяло, цэнтр маёнтку М. Валадковіча датуецца 1582. У гэты час тут былі карчма, стадола. Станам на 1667 — 21 дым, карчма, млын.

У пач. XVIII ст. Самахвалавічы знаходзілася ва ўладанні Халецкіх. Праз жаніцьбу на Ганне з Халецкіх ён перайшоў да князя Альбрэхта Радзівіла, старосты рэчыцкага. Пазней у выглядзе пасагу маёнтак атрымаў Міхал Пузына. Аднак праз безгаспадарнасць апошняга Самахвалавічы прыйшлі ў заняпад, рэшткі маёнтку адыйшлі да яго сына Яўгена. Потым — да сястры апошняга — Пульхерыі, паводле мужа Серпухоўскай. Яшчэ пазней — да яе дачкі Соф’і, якая выйшла за Валяр’яна Буцэвіча. Станам на 1791 існавалі аднайменныя вёска (2 двары, 44 дымы, карчма) і мястэчка (66 дымоў, уніяцкая царква). Абодва паселішчы знаходзіліся ва ўладанні Пузынаў.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Самахвалавічы апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, дзе сталі цэнтрам воласці Мінскага павета Мінскай губерні. Станам на 1815 у мястэчку было 22 двары, з іх 16 яўрэйскіх. Існавалі драўляныя ўніяцкія царква і школа. На рацэ Пціч была грэбля, мост, 2 млыны (на 2 і на 3 паставы), сукнавальня. У двары меўся драўляны сядзібны дом, рэгулярнага планавання сад. У вёсцы было 26 двароў. На 1861 — 46 двароў, 2 царквы, 2 яўрэйскія малітоўныя дамы, вадзяны млын. У 1863 расійскія ўлады збудавалі царкву-мураўёўку і адкрылі народнае вучылішча з мэтай русіфікацыі края. Паводле вынікаў перапісу (1897) у мястэчку 79 двароў, 679 дамоў, валасная ўправа, 4 кузні, народнае вучылішча, прыёмны пакой, царква, капліца, 2 яўрэйскія малітоўныя дамы, 15 крамаў, карчма; у вёсцы 33 двары, хлебазапасны магазін; у маёнтку 5 двароў.

Царква Св. Духа

У канцы XIX ст. па разліках з вінавайцамі ў фальварку Самахвалавічы засталося 20 валок добрай зямлі і лугоў, а таксама ў досыць добрым стане млын. Мястэчка налічвала 40 будынкаў. Яго жыхары мелі ў наваколлі нядобрую славу канакрадаў. У вёсцы было 22 гаспадаркі[2]. У мястэчку Самахвалавічы існавала 2 буйныя крамы, у якіх сяляне навакольных вёсак маглі купіць усе патрэбныя для тагачаснай гаспадаркі рэчы. Прадаць жа прадукты сельскагаспадарчай дзейнасці было амаль немагчыма праз невялікую колькасць жыхароў мясціны, гэта значыць патэнцыйных пакупнікоў. З гэтай патрэбы сялянам даводзілася ехаць на кірмашы, да адмысловых перакупнікаў альбо да перапрацоўнікаў у Койданаў, ці часцей у сам Мінск[3]. На 1917 існавалі аднайменныя мястэчка (132 двары), вёска (38 двароў) і маёнтак (1 двор).

У 1919 Самахвалавічы ўвайшлі ў БССР, дзе ў 1924 сталі цэнтрам раёна(з 26 мая 1935 у Мінскім раёне). Афіцыйны статус паселішча панізілі да пасёлку. Станам на 1941 тут было 99 двароў, на 1 студзеня 1997 — 958 гаспадарак. 25 сакавіка 2010 Самахвалавічы атрымалі афіцыйны статус аграгарадку.

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

  • XIX стагоддзе: 1815 — 203 чал. у мястэчку Самахвалавічы і 128 чал. у вёсцы Самахвалавічы; 1861 — 406 чал.; 1897 — 527 чал. у мястэчку Самахвалавічы, 184 чал. у вёсцы Самахвалавічы і 52 чал. у маёнтку Самахвалавічы
  • XX стагоддзе: 1917 — 807 чал. у мястэчку Самахвалавічы, 197 чал. у вёсцы Самахвалавічы і 89 чал. у маёнтку Самахвалавічы; 1941 433 чал. у мястэчку Самахвалавічы, 262 чал. у вёсцы Самахвалавічы; 1 студзеня 1997 — 2576 чал.[4]; 1999 — 923 чал.[5]

Інфраструктура[правіць | правіць зыходнік]

У Самахвалавічах працуюць сярэдняя і музычная школы, амбулаторыя, дом культуры, бібліятэка, пошта.

Транспарт[правіць | правіць зыходнік]

Самахвалавічы знаходзяцца на скрыжаванні шашы P23 з H9033

Турыстычная інфармацыя[правіць | правіць зыходнік]

У наш час у Самахвалавічах збудавалі новую царкву Святога Духа, арганізуецца каталіцкая парафія Святога Духа і Святога Міхаіла Арханёла.

Страчаная спадчына[правіць | правіць зыходнік]

  • Царква Святога Духа (XVIII ст., грэка-каталіцкая; згарэла ў 1914)

Зноскі

  1. Дзяржаўны цэнтр картаграфа-геадэзічных матэрыялаў і дадзеных Рэспублікі Беларусь
  2. Samochwałowicze // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.Tom X: Rukszenice — Sochaczew. — Warszawa, 1889. S. 252.
  3. «Была такая вёска…» // Мікалай Улашчык. Выбранае / Уклад. А. Каўка, А. Улашчык. — Мн.: «Беларускі кнігазбор», 2001. С. 85.
  4. Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мінскага раёна. — Мн.: Беларуская навука, 1998.
  5. Самахвалавічы // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 2001. С. 217.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Шаблон:Самахвалавіцкі сельсавет

Wiki letter w.svg На гэты артыкул не спасылаюцца іншыя артыкулы Вікіпедыі,
калі ласка, карыстайцеся падказкай і пастаўце спасылкі ў адпаведнасці з прынятымі рэкамендацыямі.