Віжайны

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Вёска
Віжайны
польск.: Wiżajny
Герб
Герб
Kościół parafialny w Wiżajnach.jpg
Касцёл Святой Тэрэзы
Краіна
Ваяводства
Павет
Гміна
Каардынаты
Вышыня цэнтра
243 м
Насельніцтва
882 чалавекі (2011)
Часавы пояс
Паштовы індэкс
16-407
Аўтамабільны код
BSU
Віжайны на карце Польшчы ±
Віжайны (Польшча)
Віжайны
Віжайны (Падляскае ваяводства)
Віжайны

Віжайны (польск.: Wiżajny) — вёска ў Польшчы, паміж азёрамі Вістуццю і Віжайнамі. Цэнтр сельскай гміны Сувалкаўскага павета Падляскага ваяводства. Знаходзяцца за 35 км на поўнач ад Сувалак, за 143 км на поўнач ад Беластоку; каля граніцы з Літвой.

Назва[правіць | правіць зыходнік]

Апроч формы Віжайны, таксама сустракаюцца варыянты Віжаны[1] і Візуны[2].

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Гарадскі герб, 1792 г.

Вялікае Княства Літоўскае[правіць | правіць зыходнік]

Віжайны на карце 1655 года

Першы пісьмовы ўспамін пра Віжайны (Weyze) датуецца 1253 годам[3]. Відаць, тут існавала яцвяжскае паселішча.

У 1413 годзе Віжайны ўвайшлі ў склад Гродзенскага павета Троцкага ваяводства. У гэты час імі валодалі Лазавіцкія, з другой паловы XVI ст.Радзівілы. На загад апошніх тутэйшы касцёл Святога Юрыя ператварылі ў кальвінскі збор, у якім у 1603 годзе пахавалі гетмана Крыштафа Мікалая Радзівіла «Перуна».

На 1629 год у Віжайнах было 285 дымоў, якія размяшчаліся на 7 вуліцах (найбольшая з іх Павісульская з 27 дымамі, найменшая — Канецпольская з 6). У 1664 годзе касцёл вярнулі каталікам. 11 мая 1693 кароль і вялікі князь Ян Сабескі надаў Віжайнам Магдэбургскае права і герб: у чырвоным полі белы арол з залатой перавяззю на персях (пацвержаны 14 лютага 1792 года)[2]. Па Радзівілах горадам валодалі Пуслоўскія, Плятэры, Струтынскія.

Пад уладай Расійскай імперыі[правіць | правіць зыходнік]

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Віжайны апынуліся ў складзе Прусіі, у 1807 годзе згодна з Тыльзіцкім мірным дагаворам — у складзе Расійскай імперыі, у Сейненскім павеце Аўгустоўскай губерні. На 1827 год тут было 165 будынкаў. У 1870 годзе расійскія ўлады пазбавілі мястэчка Магдэбургскага права.

Найноўшы час[правіць | правіць зыходнік]

Згодна з Рыжскім мірным дагаворам 1921 года Віжайны апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.

У часы Другой сусветнай вайны з верасня 1939 да 1945 года Віжайны знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Рэйха. У 1975—1998 гадах яны ўваходзілі ў склад Сувалкаўскага ваяводства.

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

  • XIX стагоддзе: 1827 год — 1342 чал.[4]
  • XXI стагоддзе: 2002 год — 1 тыс. чал.; 2011 год — 882 чал.

Славутасці[правіць | правіць зыходнік]

  • Касцёл Святой Тэрэзы (1825) у стылі класіцызму, званіца (1862)
  • Могілкі: старыя каталіцкія, пратэстанцкія

Галерэя[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. Вялікі гістарычны атлас Беларусі : у 3 т. / Дзяржаўны камітэт па маёмасці Рэспублікі Беларусь, Рэспубліканскае унітарнае прадпрыемства «Белкартаграфія»; рэдкалегія: В. Л. Насевіч (галоўны рэдактар) [і інш.]. — Т. 2 / [складзены і падрыхтаваны да друку ў 2012 г. ; спецыяльны змест распрацавалі: Я. К. Анішчанка і інш.] — 2013 — 1 атлас (347, [4] с.) : каляр., карты, тэкст, іл., паказальнік — ISBN 978-985-508-245-4. С. 86.
  2. 2,0 2,1 Цітоў А. Геральдыка беларускіх местаў (XVI — пачатак XX ст.). — Мн.: Полымя, 1998. С. 131.
  3. Bednarczyk-Rzepko W. Przewodnik Pascala. Pojezierze Suwalskie i Puszcza Augustowska. — Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2005. S. 203—215.
  4. Witanowski M., Chlebowski B. Wiżajny // Słownik geograficzny... T. XIII. — Warszawa, 1893. S. 687.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]