Лужыцкі алфавіт
Выгляд
Лужыцкі алфавіт заснаваны на базавым лацінскі алфавіце, але змяшчае дыякрытычныя знакі — акут і гачак, што робіць яго падобным на чэшскі і польскі алфавіты.
Алфавіт выкарыстоўваецца ў лужыцкіх мовах, хаця асобныя літары выкарыстоўваюцца толькі ў адной з дзвюх моў (верхнялужыцкай ці ніжнялужыцкай).
Алфавіт
[правіць | правіць зыходнік]| Літара | Назва | Вымаўленне | Алафоны | HTML-код | Заўвагі | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Верхняя | Ніжняя | Верхняе | Ніжняе | Вялікая літара | Малая літара | |||
| A a | a | a | ||||||
| B b | bej | b | p | |||||
| C c | cej | t͡s | ||||||
| Č č | čej | t͡ʃ | Č | č | ||||
| Ć ć | ćet | t͡ɕ | Ć | ć | ||||
| D d | dej | d | t | |||||
| E e | ej | ɛ | ||||||
| Ě ě | jět/ět | ět | iɪ | Ě | ě | |||
| F f | ef | f | ||||||
| G g | gej | g | ||||||
| H h | ha | h | h ці не вымаўляецца | |||||
| I i | i | i | ||||||
| J j | jot/jót | jot | j | |||||
| K k | ka | k | ||||||
| Ł ł | eł | w | Ł | ł | ||||
| L l | el | l | ||||||
| M m | em | m | ||||||
| N n | en | n | ||||||
| Ń ń | eń | ejn | ɲ | Ń | ń | |||
| O o | o | ɔ | ||||||
| Ó ó | ót | u | ɛ, ɨ | Ó | ó | |||
| P p | pej | p | ||||||
| R r | er | r | ||||||
| Ř ř | eř | — | ʃ | — | Ř | ř | Выкарыстоўваецца толькі ў верхнялужыцкай мове. | |
| Ŕ ŕ | — | ejŕ | — | r | Ŕ | ŕ | Выкарыстоўваецца толькі ў ніжнялужыцкай мове. | |
| S s | es | s | z, ɕ | |||||
| Š š | eš | ʃ | Š | š | ||||
| Ś ś | — | śej | — | ɕ | ʑ | Ś | ś | Выкарыстоўваецца толькі ў ніжнялужыцкай мове. |
| T t | tej | t | d | |||||
| U u | u | u | ||||||
| W w | wej | v | w ці не вымаўляецца | f (верхнялужыцкі) | ||||
| Y y | y | ɨ | ||||||
| Z z | zet | z | s, ʑ | |||||
| Ž ž | žet | ʒ | ||||||
| Ź ź | — | źej | — | ʑ | Выкарыстоўваецца толькі ў ніжнялужыцкім дыграфе dź. | |||
У больш ранняй версіі ніжнялужыцкі алфавіт уключаў літары b́, ṕ, ḿ і ẃ для абазначэння палаталізаваных зычных гукаў. Цяпер замест ніх выкарыстоўваюць дыграфы bj, mj, pj и wj.
Дыграфы
[правіць | правіць зыходнік]| Дыграф | Назва | Вымаўленне | Алафоны | HTML-код | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Верхняе | Ніжняе | Вялікая літара | Малая літара | |||
| Ch ch | cha | k | x | |||
| Dź dź | dźej/dźet | d͡ʑ | t͡ɕ | |||
Літаратура
[правіць | правіць зыходнік]- Jana Šołćina, Edward Wornar: Obersorbisch im Selbststudium, Hornjoserbšćina za samostudij, Bautzen 2000, ISBN 3-7420-1779-9, Seiten 12–15 (ням.)
- Starosta: Dolnoserbsko-nimski słownik, Niedersorbisch-deutsches Wörterbuch, Bautzen 1999, ISBN 3-7420-1096-4, Seiten 15–21 (ням.)