Люмінафор

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці

Люмiнaфор (ад лац. Lumen - святло і грэч. Phoros - нясучы) — рэчыва, здольнае пераўтвараць энергію, што паглынаецца ім, у светлавое выпраменьванне (люмiнесцэрaваць).

Асноўныя звесткі[правіць | правіць зыходнік]

Па хімічнай прыродзе люмiнaфоры падзяляюцца на неарганічныя, большасць з якіх адносіцца да крысталафосфараў, і арганічныя. Свячэнне неарганічных люмiнaфораў (крысталафосфараў) абумоўлена ў большасці выпадкаў прысутнасцю пабочных катыёнаў, якія змяшчаюцца ў малых колькасцях (да 0,001 %).

Такія прымесі (актыватары) звычайна з'яўляюцца катыёнамі металаў; напрыклад, свячэнне сульфіда цынку актывуецца катыёнамі медзі. Неарганічныя люмiнафоры ўжываюць у люмінесцэнтных лямпах, электронна-прамянёвых трубках, для вырабу рэнтгенаўскіх экранаў, служаць індыкатарамі радыяцыі і інш. Арганічныя люмiнафоры (люмагены) прымяняюць для вырабу яркіх люмінесцэнтных фарбаў , люмінесцыруючых матэрыялаў, выкарыстоўваюць у адчувальным люмінесцэнтным аналізе ў хіміі, біялогіі, медыцыне і крыміналістыцы.

Фоталюмiнафоры на аснове сульфіда цынку валодаюць недахопамі: няўстойлівыя пры ўльтрафіялетавым апраменьванні, невялікі час і малая яркасць паслясвячэння.

Магчымасці. Некаторыя перавагі і адрозненні пігментаў люмiнафора[правіць | правіць зыходнік]

  • Перыяд паслясвячэння ў 50 разоў большы, чым у звычайнага фосфарэсцэнтнага пігменту, заснаванага на ZnO
  • Актывацыя хвалямі рознай даўжыні (200-450 nm), але лепшы вынік атрымліваецца з энергіяй актывацыі вышэй за 350 nm.
  • Пачатковая яркасць паслясвячэння як мінімум у 10 разоў даўжэй, чым у радыё-люмінісцэнтных і фоталюмінесцэнтных пігментах.
  • Павелічэнне люмінесцэнцыі і паслясвячэння з павелічэннем часу актывацыі.
  • Выдатная надвор'евая і светлавая ўстойлівасць.
  • Адсутнасць небяспечных для здароўя і радыёактыўных рэчываў.
  • Не забруджвае навакольнае асяроддзе і валодае высокай хімічнай стабільнасцю.

Разнавіднасьці[правіць | правіць зыходнік]

Найбольшае распаўсюджванне атрымалі фоталюмiнафор ы і электролюмiнафор ы.

Гэтыя люмiнафоры ўяўляюць сабой сумесь складанага складу: алюминат стронцыя, актываваны европе, дыспрозій, иттрием. Хімічная формула: (SrAl2O4): Eu, Dy, Y

фоталюмiнафоры на аснове алюминатов інэртным да водных і сольвентным серадах, устойлівыя да розных апраменьвання і валодаюць послесвечением да 28 гадзін. люмiнафоры нетоксичны, пожаровзрывобезопасны, небяспечных радыяктыўных выпраменьванне адсутнічае (параўнальна з фонавымі).

фоталюмiнафор з'яўляецца малоопасным рэчывам па ўздзеянню на арганізм, клас небяспекі па кампанента - 4

Слаба небяспечны прадукт па ўздзеянню на арганізм. Ўздзейнічае ў асноўным на слізістую абалонку верхніх дыхальных шляхоў, не раздражняе здаровую скуру, пры трапленні на пашкоджаную скуру можа выклікаць сухастой, пачырваненне, зуд.

Параўнанне алюминат-стронциевого люмiнафора са звычайнымі фосфоресцентными пігменту[правіць | правіць зыходнік]

Характарыстыка Алюминат стронциевый жоўта-зялёны Алюминат стронциевый блакітны Звычайныя фосфоресцентные пігменты
Хімічны склад Sr4Al14O25: Eu, Dy Sr4Al14O25: Eu, Dy ZnS: Cu
Колер Светлы жоўта-зялёны Больш за светлы чым жоўта-зялёны Жоўта-зялёны
Колер послесвечения Зялёны, поўнае адпаведнасць ГОСТ РФ Блакітны Зялёны, блакітны, чырвоны, фіялетавы і т. п.
Памер часціц 100-130 мікрон 60-80 мікрон 20-40 мікрон
Энергія ўзбуджэння 200-450 nm 200-450 nm 200-450 nm
Распаўсюджванне даўжыні хвалі (пік) 580 nm 540 nm 530 nm
Яркасць послесвечения 1) Каля 340 mcd/m2 Каля 300 mcd/m2 20-30 mcd/m2
Згасання послесвечения 2) Больш 3000 хвілін Больш 3000 хвілін Пасля 200 хвілін
Час актывацыі 3) Каля 20 хвілін Каля 20 хвілін Каля 4 хвілін
Светостойкость 4) Больш за 1000 гадзін Больш за 1000 гадзін 10-24 гадзін
Хімічная ўстойлівасць Превосходная (выключаючы ваду) Превосходная Разная
Удзельная вага 5) 3,6 3,6 4,1

Заўвагі:

  • 1. Яркасць пасля 10 хвілін актывацыі на працягу 5 мін з дапамогай Xe лямпы ў 1000 lux.
  • 2. Прамежак часу неабходны для змяншэння яркасьці послесвечения да 0.32 mcd/m2 (мяжа успрымання чалавечага вочы).
  • 3. Неабходнае час для насычэння Xe лямпы ў 1000 lux.
  • 4. Неабходнае час для пачатку зніжэння послесвечения на 20% пасля асвятлення 300W ртутны лямпай высокага ціску (паскораны тэст на светостойкость).
  • 5. У парашкпадобныя форме.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]