Маціца серба-лужыцкая

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search

Маціца серба-лужыцкая, у літаральнай транскрыпцыі з лужыцкіх моў — Маціца сербская (н.-луж.: Maśica Serbska, в.-луж.: Maćica Serbska) — літаратурна-навуковае і культурна-асветніцкае таварыства. Мэтай таварыства з'яўляецца развіццё і распаўсюджванне ведаў аб лужыцкіх сербах і іх культуры. Старэйшая культурна-грамадская арганізацыя лужычанаў, якая дзейнічае з 1847 года.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Маціца себская была заснавана ў 1847 годзе ў горадзе Будзішын як клуб развіцця лужыцкай літаратуры і цэнтр развіцця лужыцкай навукі. Сярод арганізатараў таварыства былі лужыцкія пісьменнікі Андрый Зейлер, Ян Арношт Смолер і педагог Корла Ян Смолер. У першый перыяд сваёй гісторыі члены Маціцы сербскай займалісь у асноўным лінгвістычнымі пытаннямі, вывучэннем лужыцкай гісторыі, літаратуры, фальклора і дэмаграфіі. З 1847 па 1937 гады арганізацыя выдавала свой друкаваны орган «Časopis Maćicy Serbskeje», які выходзіў адзін раз у год.

На хвалі рэвалюцыйных рухаў ва Ўсходняй Прусіі члены Маціцы сербскай у 1848 годзе звярнуліся у саксонскі суд з патрабаваннем надаць лужыцкім мовам роўныя правы разам з нямецкай мовай пры выкладанні ў сістэме школьнай адукацыі і прадастаўлення гэтых моў у мясовых органах улады.

У другой палове XIX стагоддзя Маціца сербская адыграла важную ролю ў стварэнні і ўніфікацыі адзінага лужыцкага пісьменства. У 1880 годзе ў горадзе Котбус было заснавана ніжнялужыцкае аддзяленне Маціцы сербскай. У другой палове XIX стагоддзя максімальная колькасць арганізацыі складала 191 чалавек. У 1905 годзе ў арганізацыю ўваходзіла 206 членаў. У гэтым годзе арганізацыя складалася са 108 пярвічных аддзяленняў, 6 акругоў, 5 гарадскіх і 3 самастойных аддзяленняў.

У 1904 годзе ў Баўтцэне быў адкрыты Сербскі дом, які займаўся зборам архіўных матэрыялаў і фармаваннем лужыцкай бібліятэкі. Сербскі дом таксама выкарыстоўваўся для правядзення разнастайных сабранняў таварыства і культурных мерапрыемстваў. З 1929 па 1932 гады Маціца сербская арганізоўвала ў пачатку жніўня штогадовыя народныя фестывалі ў горадзе Фечаў. Пасля прыходу да ўлады нацыстаў у 1937 годзе дзейнасць Маціціы сербскай была цалкам забаронена. У 1941 годзе была канфіскавана ўласнасць арганізацыі. Сербскі дом быў цалкам разбураны ў 1945 годзе падчас ваенных дзеянняў.

Дзейнасць таварыства была адноўлена адразу пасля заканчэння Другой сусветнай вайны. Члены таварыства займаліся у асноўным лінгвістычнымі і гістарычнымі пытаннямі. Пазней Маціца сербская была пазбаўлена самастойнасці і далучана да арганізацыі Домавіна. У гэты час Маціца сербская стала ініцыятарам стварэння ў 1951 годзе Сербскага інстытута.

У 1991 годзе Маціца сербская арганізуе розныя канферэнцыі па лужыцкай культуры і падтрымлівае дзейнасць лужыцкіх грамадскіх дзеячаў і актывістаў. У наш час Савет Маціцы сербскай складаеццаз 22 чалавек, якія жывуць у розных краінах свету. Штогод адбываецца агульны збор у Баўтцэне у першую суботу пасля Вялікадня.

Старшыні[правіць | правіць зыходнік]

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]