Мсціслаў (унук Ігара Яраславіча)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Мсціслаў
Нараджэнне 1070-я
Смерць 1116
Род Рурыкавічы

Мсціслаў (1070-я — 1116) — князь з роду Рурыкавічаў.

Імя бацькі — сына кн. Ігара Яраславіча, крыніцы не называюць. У летапісах кн. Мсціслаў выступае як «унук Ігараў» або разам з кн. Давыдам Ігаравічам, сваім дзядзькам. На думку Ф. Б. Успенскага, немагчыма вызначыць, чаму ён атрымаў імя Мсціслаў, бо пра родавую лінію вядома дужа мала[1].

Упершыню ўспамінаецца «Аповесцю мінулых часоў» пад 1084 годам, калі разам з кн. Давыдам браў удзел у захопе Уладзімір-Валынскага і ўцёк разам з ім жа перад войскам пасланым вял.кн.кіеўскім Усеваладам. У 1099 годзе зноў з кн. Давыдам браў удзел у няўдалай спробе захапіць Уладзімір-Валынскі. Пад 1100 годам «Аповесць мінулых часоў» паведамляе «выиде Мстислав от Давыда на море месяца июня в 10», сэнс паведамлення няпэўна — В.Тацішчаў лічыў, каб перахопліваць купцоў, М. Карамзін неакрэсленае «шукаць здабычы і славы». У 1103 годзе браў ўдзел у пераможным паходзе рускіх князёў супраць полаўцаў. Напэўна, кн. Мсціслаў меў удзел, але крыніцы яго не называюць. Памёр «Мсціслаў, унук Ігараў» у 1116 годзе.[2]

В. Янін выказаў думку, што «Мсціслаў, унук Ігараў» як кн. Мсціслаў-Андрэй Усеваладавіч названы сярод рускіх князёў адной з рэдакцый «Хаджэння ігумена Данілы» і, зыходзячы з разлікаў агульнага старшынства, з 1102—1103 года займаў смаленскі сталец[3]. У адказ Л. Аляксееў адзначыў, што з канца XI ст. прынамсі смаленскі сталец трымалі сыны кн. Уладзіміра Усеваладавіча. Такая заўвага не бянтэжыла В. Яніна, ён лічыў, што княжанне ўладзіміравых сыноў магло пачацца ў канцы жыцця кн. Мсціслава, калі ён «цяжка хварэў, прыняў схіму і г.д.» і толькі пасля яго смерці Смаленская воласць «як вымарачная» канечна трапіла да кн. Уладзіміра Усеваладавіча.[4]

Таксама В. Янін лічыць, што напэўна менавіта «Мсціславу, унуку Ігараву» належала пячатка з грэчаскім надпісам «Мсціслаў, вялікі архонт Росіі» і выявай, магчыма, св. Андрэя Першазваннага, знойдзеная ў кіеўскім Белгарадзе[5].

На думку А. Рапава, кн. Мсціслаў трымаў, у т.л. на пачатку XII ст., невялікі ўдзел на Валыні, побач з уладаннямі (або ва ўладаннях) свайго дзядзькі кн. Давыда. А. Рапаў лічыць, што кн. Мсціслаў браў удзел у паходзе на полаўцаў у 1103 годзе як прадстаўнік кн. Давыда, а таксама магчыма і ў папярэднім з’езде на Далобскім возеры, бо летапісец наракае за няўдзел у паходзе кн. Алегу Святаславічу і не наракае кн. Давыду Ігаравічу.[4]

Зноскі

  1. Литвина, Успенский, 2006, с. 23 прим.
  2. Рапов, 1977, с. 202
  3. Янин В. Л. Междукняжеские отношения в эпоху Мономаха и «Хождение игумена Даниила» // Труды Отдела древнерусской литературы. — Т.16. — М., 1960. — С. 121, 122, 126, 129—130 прим.
  4. 4,0 4,1 Рапов, 1977, с. 203
  5. Янин В. Л. Актовые печати Древней Руси X—XV вв. — Т. I.: Печати X — начала XIII в. — М., 1970. — C. 20-24, 172.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Литвина А. Ф., Успенский Ф. Б. Выбор имени у русских князей в X—XVI вв.: Династическая история сквозь призму антропонимики.. — М.: Индрик, 2006. — 904 с. — 1 000 экз. — ISBN 5-85759-339-5.
  • Рапов О. М. Княжеские владения на Руси в X — первой половине XIII в. / Под ред. акад. Б. А. Рыбакова; Рецензенты: д-р ист. наук А. Д. Горский, д-р ист. наук П. П. Епифанов.. — М.: Московский государственный университет, 1977. — 264 с. — 3 450 экз.
  • Baumgarten N. Généalogies et mariages occidentaux des Rurikides Russes du X-e au XIII-е siècle // Orientalia Christiana. — Roma, 1927. — Т. 35. — 95 p. — P. 7, 9. Tab. I. № 34, 35.