Мікола Цэлеш
| Мікола Цэлеш | |
|---|---|
| Асабістыя звесткі | |
| Дата нараджэння | 25 ліпеня 1900 |
| Месца нараджэння | |
| Дата смерці | не раней за 1976 і не пазней за 1991 |
| Месца смерці | |
| Пахаванне | |
| Месца працы | |
| Прафесійная дзейнасць | |
| Род дзейнасці | пісьменнік |
| Мова твораў | беларуская |
 Медыяфайлы на Вікісховішчы | |
Мікола Цэлеш або Целеш, поўнае імя Мікалай Яфімавіч Цэлеш (25 ліпеня 1900, Заазер'е, Мінская губерня — не раней за 1976 і не пазней за 1991, ЗША; Псеўданімы: Марцін Люціч, М. Люціч, М. Лясун, Анатоль Чэслаўскі; Крыптанімы: М. Ц.) — беларускі пісьменнік.
Біяграфія
[правіць | правіць зыходнік]Нарадзіўся ў в. Заазер’е Барысаўскага павета (цяпер — Бялыніцкі раён Магілёўскай вобласці).
Вучыўся ў Бялыніцкім народным вучылішчы да 1914 года, калі бацьку з пачаткам Першай сусветнай вайны мабілізавалі ў Рускую імператарскую армію. З 1916 года жыў у бежанстве ў Варонежы, працаваў на пошце, потым перабраўся ў Кадзіеўку Кацярынаслаўскай губерні. У 1919 годзе скончыў агульнаадукацыйныя курсы і мабілізаваны ў Чырвоную Армію. Дэмабілізаваўся ў 1922 годзе і прыехаў у Менск. У пачатку 1933 года працаваў у аддзеле сельскай гаспадаркі рэдакцыі газеты «Звязда». Перад Другой сусветнай вайной працаваў у часопісе «Паляўнічы Беларусі».
У час нямецкай акупацыі працаваў у «Беларускай газэце». З чэрвеня 1944 года — у Германіі.
У 1949 годзе выехаў у ЗША. Зарабляў фізічнай працай. Быў сябрам Беларуска-амерыканскага задзіночання.
У 1976 годзе выйшаў з дому ў Порт-Джэрвісе (штат Нью-Ёрк) і паехаў у Нью-Ёрк, куды, па сведчанні кіроўцы аўтобуса, даехаў, пасля гэтага знік без вестак[1].
У кнізе Барыса Сачанкі «Пад сузор’ем сярпа і молата» згадана перапіска Цэлеша з Максімам Танкам: «Мікола Целеш выкладаў умовы, паводле якіх ён згадзіўся б пераехаць жыць на Бацькаўшчыну, у Беларусь. Галоўным з іх былі змена таталітарнага рэжыму, наданне Беларусі сапраўднага суверэнітэту, незалежнасць ад Масквы». Сачанка бачыў тут сувязь з тым, што Цэлеш потым «выйшаў з дому і знік».
Цела яго знайшлі ў 1991 годзе ў сажалцы на ферме каля Порт-Джэрвіса[1], але здолелі ідэнтыфікаваць толькі ў 2025 годзе. Адпяванне Міколы Цэлеша адбылося 24 кастрычніка 2025 года ў пахавальным доме Малішэўскага, пахаваны ў Іст-Брансвіку на беларускіх могілках парафіі царквы Жыровіцкай Божай Маці БАПЦ у Хайленд-Парку (Нью-Джэрсі)[2]. Расследаванне абставін смерці Міколы Цэлеша працягваецца[1].
Меў двух сыноў у першым шлюбе, а таксама дзвюх дачок[1].
Творчасць
[правіць | правіць зыходнік]
З 1929 года публікаваўся ў перыёдыцы. Аўтар кніг апавяданняў, у тым ліку для дзяцей: «Апавяданні паляўнічага» (1931), «Са стрэльбай і сабакам» (1932), «Курылка: запіскі вучня царкоўнапрыходскай школы» (1935, 1938), «Знаходка» (1939) і «Буська» (1939).
У час акупацыі выдаў зборнік апавяданняў «На крыжы».
На эміграцыі выйшлі «Дзесяць апавяданняў» (1965). Пасмяротна выдадзены Беларускім інстытутам навукі і мастацтва збор твораў «Хмары над Бацькаўшчынай» (укладзены Лявонам Юрэвічам, 1995).
Крыніцы
[правіць | правіць зыходнік]- ↑ а б в г Наталля Гардзіенка. Мікола Цэлеш — справа не закрытая…. facebook.com (25 кастрычніка 2025).
- ↑ Наталля Гардзіенка. 24 кастрычніка 2025 г. (амаль празь 50 гадоў пасьля сьмерці) адбудзецца пахаваньне беларускага пісьменьніка Міколы Цэлеша (1900—1976).. facebook.com (11 кастрычніка 2025).
Літаратура
[правіць | правіць зыходнік]- Летописец из Зазерья: судьба и творчество М. Целеша / А. Пашкевич // Нёман. — 2001. — № 4. — С. 221—232.
- Літаратурны рух на эміграцыі / Лявон Юрэвіч. ― Мінск, 2002.
- Мікола Яфімавіч Цэлеш // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1992—1995. — Т. 6.
- Туронак Ю. Беларуская кніга пад нямецкім кантролем (1939—1944). — Мн., 2002.