Ордэн «За асабістую мужнасць» (СССР)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Ордэн «За асабістую мужнасць»
Order personal courage rib.png Орден "За личное мужество".jpg
Краіна Flag of the Soviet Union.svg СССР
Тып ордэн
Статус не ўручаецца
Статыстыка
Параметры вышыня — 48 мм
шырыня — 44,5
матэрыял — серабро
Дата заснавання 28 снежня 1988
Першае ўзнагароджанне 3 лютага 1989
Колькасць узнагароджанняў звыш 600
Чарговасць
Старэйшая ўзнагарода Ордэн «Знак Пашаны»
Малодшая ўзнагарода Ордэн Славы I ступені
Commons-logo.svg Ордэн «За асабістую мужнасць» на Вікісховішчы

О́рдэн «За асабі́стую му́жнасць» зацверджаны указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 28 снежня 1988 года.[1] Аўтар праекта ордэна — мастак А. Б. Жук.

Першым узнагароджаным 3 лютага 1989 года стала настаўнік школы № 42 горада Арджанікідзэ (цяпер Уладзікаўказ) Наталля Яфімава: у снежні 1988 года 31 чацвёртакласнік і настаўніца, якія знаходзіліся ў аўтобусе, былі захопленыя ў закладнікі, а пасля вызваленыя ў выніку аперацыі «Гром».[2]

Статут ордэна[правіць | правіць зыходнік]

Узнагароджанне ордэнам малодшага сяржанта Б. Мазурава, які праславіўся падчас баявой аперацыі ў Афганістане, 1993 год

Ордэн «За асабістую мужнасць» заснаваны для ўзнагароджання грамадзян СССР за мужнасць і адвагу, праяўленыя пры выратаванні людзей, ахове грамадскага парадку і сацыялістычнай уласнасці, у барацьбе з злачыннасцю, стыхійнымі бедствамі і пры іншых надзвычайных абставінах.

Узнагароджанне ордэнам «За асабістую мужнасць» ажыццяўляецца:

  • за адвагу, праяўленую пры выратаванні людзей, спыненні злачынных замахаў на іх жыццё;
  • за адвагу, праяўленую ва ўмовах падвышанай небяспекі пры ахове грамадскага парадку, абароне сацыялістычнай уласнасці, пры затрыманні злачынцаў і раскрыцці злачынных груп;
  • за мужнасць і стойкасць, праяўленыя падчас стыхійных бедстваў, пажараў, аварый, катастроф і іншых надзвычайных абставінаў або ліквідацыі іх наступстваў, у выніку чаго ліквідаваная пагроза для жыцця і здароўя людзей, альбо выратаваны буйныя матэрыяльныя і духоўныя каштоўнасці;
  • за іншыя самаадданыя дзеянні, учыненыя пры выкананні грамадзянскага або службовага абавязку ва ўмовах, спалучаных з рызыкай для жыцця.

Ордэн «За асабістую мужнасць» носіцца на левым баку грудзей і пры наяўнасці іншых ордэнаў СССР размяшчаецца пасля ордэна «Знак Пашаны».

Апісанне ордэна[правіць | правіць зыходнік]

Ордэн «За асабістую мужнасць» уяўляе сабой злёгку выпуклую пяціканцовую зорку, паверхня якой выканана ў выглядзе разбежных прамянёў. У прамежках паміж тупымі кутамі зоркі размешчаны з левага боку дубовая, а з правага — лаўровая галіны, злучаныя ўнізе.

У цэнтры зоркі намаляваны шчыт, сярэдзіна якога, якая мае злёгку выпуклую авальную форму, апраўленая абадком. У верхняй частцы шчыта размешчана пяціканцовая зорка з сярпом і молатам. Пад ёй знаходзіцца рэльефны надпіс «ЗА ЛИЧНОЕ МУЖЕСТВО». У ніжняй частцы шчыта — рэльефная стужка з надпісам «СССР».

Прамяністая пяціканцовая зорка, серп і молат і надпісы пазалочаныя. Зорачка і стужка пакрытыя рубінава-чырвонай эмаллю і абрамлены пазалочанымі абадкамі. Краі шчыта пакрытыя белай эмаллю, унутраны і знешні пазалочаныя абадкі. Дубовая, лаўровая галіны і сярэдзіна шчыта аксідзіраваны.

Ордэн «За асабістую мужнасць» вырабляецца з серабра. Памер ордэна паміж супрацьлеглымі канцамі прамяністай зоркі 45 мм. Вышыня ордэна 48 мм, шырыня — 44,5 мм. Агульная вага ордэна — 33,250±1,62 г.

Ордэн пры дапамозе вушка і кальца злучаецца з пяцікутнай калодачкай, абцягнутай шаўковай муаравай стужкай чырвонага колеру з трыма падоўжнымі белымі палоскамі па краях. Шырыня стужкі — 24 мм. Шырыня палосак — па 1 мм.[3]

Гісторыя ордэна[правіць | правіць зыходнік]

Ордэн «За асабістую мужнасць» з'яўляўся апошнім ордэнам, заснаваным у СССР да моманту яго распаду. Ордэн прызначаўся для ўзнагароджання грамадзянскіх асоб за праяўленыя мужнасць і мужнасць.

22 жніўня 1988 года была прынята пастанова Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР «АБ удасканаленні парадку ўзнагароджання дзяржаўнымі ўзнагародамі СССР», у якім гаварылася аб заснаванні ордэна «За асабістую мужнасць». Распрацоўка праекта статута і апісання будучай узнагароды была даручана Міністэрствам унутраных спраў і юстыцыі СССР.

Постсавецкая гісторыя ордэна[правіць | правіць зыходнік]

Ордэн узору 1992 года

У адпаведнасці з указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета Расійскай Федэрацыі ад 2 сакавіка 1992 года № 2424-1 ордэн былога СССР, з аналагічнай назвай, застаўся ва ўзнагароднай сістэме Расіі.[4][5] Знешняе адрозненне расійскай ўзнагароды ад саюзнай заключалася ў адсутнасці надпіса «СССР» на эмалевай стужцы ў ніжняй частцы шчыта.

Узнагароджанні дадзеным ордэнам у РФ ажыццяўлялася з 1992 па 1994 год. Першыя ўзнагароджанні расійскім ордэнам «За асабістую мужнасць» адбыліся 10 чэрвеня 1992 года.[6] . Па сакавік 1994 г. «За асабістую мужнасць» заставаўся адзіным баявым ордэнам Расійскай Федэрацыі.

Згодна з Палажэннем аб дзяржаўных узнагародах Расійскай Федэрацыі, зацверджаным указам Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ад 2 сакавіка 1994 года № 442, ордэн «За асабістую мужнасць» не ўключаны ў сістэму дзяржаўных узнагарод Расіі[7] (фактычна яго замяніў ордэн Мужнасці).

Кавалеры ордэна «За асабістую мужнасць»[правіць | правіць зыходнік]

Першае ўзнагароджанне ордэнам «За асабістую мужнасць» было ажыццеўлена указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 3 лютага 1989 года. Згодна з гэтым указам ордэн «За асабістую мужнасць» № 1 быў уручаны Яфімавай М. В. настаўніцы сярэдняй школы горада Арджанікідзэ. Калі група ўзброеных злачынцаў захапіла аўтобус і ўзяла ў закладнікі яго пасажыраў (31 школьнік), Яфімава добраахвотна засталася з дзецьмі і ўсяляк падтрымлівала і супакойвала іх, пакуль ішлі перамовы з тэрарыстамі. У выніку закладнікі не пацярпелі.

Указам Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі № 1613 ад 7 кастрычніка 1993 года ордэнам «За асабістую мужнасць» была адзначаная група журналістаў і работнікаў СМІ «За мужнасць і адвагу, праяўленыя пры выкананні службовага абавязку падчас асвятлення падзей 3—4 кастрычніка 1993 года ў Маскве». Двое з шаснаццаці журналістаў былі ўзнагароджаны пасмяротна — рэдактар Расійскай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі «Астанкіна» Белазёраў І. Ю. і відэаінжынер Расійскай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі «Астанкіна» Красільнікаў С. Н. Сярод узнагароджаных гэтым указам быў і фотакарэспандэнт газеты «Известия» Машацін Уладзімір Мікалаевіч. Неабходна адзначыць, што Уладзімір Машацін — муж Наталлі Яфімавай, якая была першым кавалерам ордэна «За асабістую мужнасць». Гэта адзіны выпадак, калі муж і жонка з'яўляліся кавалерамі гэтай узнагароды.

Указам Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі № 162 ад 17 студзеня 1994 года ордэнам «За асабістую мужнасць» былі ўзнагароджаны работнікі прадпрыемстваў, устаноў і арганізацый аховы здароўя горада Масквы — «За мужнасць і самаадданасць, праяўленыя пры выкананні службовага абавязку падчас падзей 3—4 кастрычніка 1993 года ў горадзе Маскве». Сярод іх былі лекары, медсёстры і вадзіцелі аўтамабіляў хуткай дапамогі Навукова-даследчага інстытута транспланталогіі і штучных органаў (цяпер ФДБУ «Федэральны навуковы цэнтр транспланталогіі і штучных органаў імя акадэміка Шумакова» Міністэрства аховы здароўя Расіі), шпіталя Галоўнага ўпраўлення ўнутраных спраў горада Масквы, Навукова-практычнага цэнтра экстранай медыцынскай дапамогі, паліклінікі Расійскай дзяржаўнай акадэміі фізічнай культуры, а таксама 5, 9 і 34 падстанцый станцыі хуткай і неадкладнай медыцынскай дапамогі.

Зноскі