Род Быхаўцаў

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Герб «Магіла»

Быхаўцы - старажытны шляхецкі род герба «Магіла», прадстаўнікі якога займалі дзяржаўныя пасады ў ВКЛ, Рэчы Паспалітай і Расійскай імперыі.

Вядомыя з 16 ст. Заснавальнік роду Міцька Быхавец меў сыноў Васіля, Васька і Андрэя. Вялікі князь ВКЛ і кароль Польшчы Жыгімонт І Стары дараваў «баярам смаленскім» Васілю і Ваську 12 неаседлых вёсак у Дарсунішскім павеце. васько ў 1514 стаў уладальнікам яшчэ 8 вёсак. Андрэй у 1536 атрымаў землі ў Трокскім павеце. Быхаўцы таксама валодалі маёнткамі ў Мінскай, Гродзенскай, Віленскай губернях. Найбольш буйныя з іх Лыскава і Магілёўцы з фальваркамі Лібярполь, Гута, Разалін з хутарамі Копан, Палько, Сасенкі і Крупа. У 1822 у гэтых маёнтках было 1470 сялян. Быхаўцы былі ўладальнікамі папяровай мануфактуры (Лыскава 1711-1724), шклозавода, лесаапрацўчых заводаў, бровараў. У 1835 у кнігі шляхты Гродзенскай губерні ўпісаны Быхаўцы: Ян (сын Ігнація), стрыечны брат Яна Язэп з сынам Адамам, Янам і Аляксандрам. У 1858 у кнігі шляхты Віленскай губерні ўпісаны Казімір (сын Тадэвуша) з сынам Яўхімам і ўнукамі Ежы, Язэпам і Казімірам і Яўхім з сынам Фердынандам. У ЦДГА Беларусі ў Гродне захоўваецца фонд Быхаўцаў, які ўключае 893 адзінкі захоўвання.

Найбольш вядомыя прадстаўнікі роду[правіць | правіць зыходнік]

  • Мікалай (?-?), дэпутат Трыбунала ВКЛ (1589).
  • Крыштоф (?-?), намеснік троцкі (1615).
  • Зміцер (Дзмітрый, ?-?), сын Мікалая, пісар гродскі троцкі (1615), падчашы троцкі.
  • Язэп (Юзаф, ?-?), дэпутат Трокскага вяводства на Люблінскім трыбунале (1627).
  • Ян (?-1655), сын зміцера, стольнік троцкі, палк. ВКЛ, загінуў у бітве.
  • Войцех (?-?), пасол троцкі. Падпісаў элекцыю (пагадненне аб галасаванні на элекцыйным сойме) Уладзіслава Вазы з Трокскім ваяводствам (1632).
  • Базыль (? - 1653), меў братоў Януша (памёр 1622) і Ачяксандра Пракопа (памёр 1646), віленскі гродскі пісар 1623-1632
  • Міхал (?-?), падстолі і падчашы троцкі, маршалак Трыбунала ВКЛ (1646).
  • Самуэль (?-?), падстароста слонімскі (1658).
  • Мацей (?-?), пісар земскі троцкі (1671).
  • Міхал (?-?), харужы і пасол троцкі (1678), цівун, харужы і пасол троцкі (1688).
  • Мікалай з Цывіна (?-?), харужы і пасол троцкі, маршалак Трыбунала ВКЛ, пасол сойма (1680), стольнік інфлянцкі (1716).
  • Самуэль (?-?), староста люцынскі (1716). У 1689 указам караля Рэчы Паспалітай Яна ІІІ Сабескага асуджаны на вечнае выгнанне (вываланне, баніцыю). У 1693 меў дом у Гродне. Быў жанаты з Хрысцінай з роду Кунцэвічаў-Дэнгоф.
  • Дамінік (?-?), падпісаў элекцыю Аўгуста ІІ Моцнга з Браслаўскім ваяводствам (1697).
  • Якуб (?-?), разам з Янам падпісаў элекцыю Аўгуста ІІ Моцнага з Трокскім ваяводствам (1697).
  • Ян (?-?), скарбнік троцкі. У 1697 разам з Якубам падпісаў элекцыю Аўгуста ІІ Моцнага з Трокскім ваяводствам.
  • Уладзіслаў (?-10.8.1761), сын Самуэля, падчашы менскі (1715), суддзя земскі ваўкавыскі, падстароста Ваўкавыскага павета (1738-1746).
  • Ян (каля 1732-?), сын Ігнацыя, дэпутат Трыбунала ВКЛ (1797-1802), суддзя земскі слонімскі (1802-1808), межавы суддзя слонімскага межавога апеляцыйнага суда (1814-1830), старшыня слонімскага межавога суда (1830-1832).
  • Язэп (Юзаф, ?-?), сын Яна, падстолі ваўкавыскі (1780), камергер караля Рэчы Паспалітай Станіслава Аўгуста Панятоўскага, краўчы літоўскі (1793). Кавалер ордэна святога Станіслава.
  • Адам Ян Віктар (23.12.1796-?), сын Язэпа, член ваўкавыскага апеляцыйнага суда. За ўдзел у паўстанні 1863-1864 арыштаваны ў 1863 і асуджаны ваенна-следчай камісіяй да ссылкі. У 1866 жыў пад наглядам паліцыі ў г. Нараўчат Пензенскай губерні.
  • Аляксандр (?-?), старшыня ваўкавыскага межавога апеляцыйнага суда. У яго бібліятэцы ў 1820-я гады захоўвалася Хроніка Быхаўца.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).