Су-25

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Су-25
Sukhoi Su-25SM (2).jpg
Су-25СМ на стагоддзі ВПС РФ, 2012 год.
Тып штурмавік
Распрацоўшчык Саюз Савецкіх Сацыялістычных РэспублікСцяг Расіі ВКБ Сухога
Вытворца Sukhoi[d], Tbilisi Aircraft Manufacturing[d] і Ulan-Ude Aviation Plant[d]
Галоўны канструктар П. Сухi
Я. Іваноў
Першы палёт 22 лютага 1975
Пачатак эксплуатацыі 1981
Статус выкарыстоўваецца
Эксплуатанты Сцяг СССР СССР (былы)
Сцяг Расіі Расія
Сцяг Украіны Украіна
Сцяг Беларусі Беларусь
Гады вытворчасці 19782017
Адзінак выраблена звыш за 1 000
Commons-logo.svg Выявы на Вікісховішчы

Су-25 (выраб «Т-8», па кадыфікацыі НАТА: Frogfoot) — савецкі і расійскі штурмавік, браніраваны дагукавы ваенны самалёт. Прызначаны для непасрэднай падтрымкі сухапутных войскаў над полем бою днём і ноччу пры прамой бачнасці цэлі, а таксама для знішчэння аб’ектаў з зададзенымі каардынатамі кругласутачна ў любых метэаўмовах. Падчас выпрабаванняў у ДРА ў ВПС СССР атрымаў мянушку «Грак».

Су-25 упершыню падняўся ў паветра 22 лютага 1975 года. Самалёты гэтага тыпу эксплуатуюцца з 1981 года, прымалі ўдзел у мностве ваенных канфліктаў і застануцца ў страі ВПС Расіі як мінімум да 2020 года[1]. 8 кастрычніка 2009 года Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі абвясціла аб аднаўленні закупак штурмавікоў гэтага тыпу для ВПС Расіі[2].

Гiсторыя[правіць | правіць зыходнік]

Праца па стварэнні штурмавіка Су-25 пачалася ў ОКБ П. В. Сухога ў сярэдзіне 70-х гадоў у ініцыятыўным парадку, калі стала ясна, што прынятае ў 1956 годзе рашэнне аб скасаванні штурмавой авіяцыі і перадачы яе функцый знішчальнікам-бамбавікам з’яўляецца памылковым. Галоўным канструктарам ў групе стваральнікаў Су-25 з’яўляўся былы камандзір танка Т-34, адзін з самых бліскучых авіяканструктараў XX стагоддзя, Алег Сяргеевіч Самойлавіч (1926-1999).

Пры распрацоўцы штурмавіка былі выкананы навукова-даследчыя і доследна-канструктарскія работы па 40 тэмах, выраблена і выпрабаванае каля 600 узораў і макетаў. У лютым 1975 года прататып штурмавіка, які меў працоўнае пазначэнне Т-8, быў узняты ў паветра, а ў сакавіку 1981 г. штурмавік быў прыняты на ўзбраенне ВПС СССР пад пазначэннем Су-25.

З красавіка па чэрвень 1980 года дзве машыны Су-25 праходзілі ў Афганістане выпрабаванне ў баявых умовах (аперацыя «Ромб»). Пад прыкрыццём самалётаў Су-17 працавалі па мэтам фугаснымі бомбамі, а таксама НУРСамi, здзяйсняючы па 3-4 вылету ў дзень. Усяго на двух машынах было выканана 100 выпрабавальных палётаў, у тым ліку — 44 баявых[3].

З ліпеня 1981 па кастрычнік 1982 гады ў Афганістане была праведзена аперацыя «Экзамен» (часам сустракаецца назва «Ромб-2»): у 80-м Сіта-Чайском штурмавой паліцу ў канцы была сфарміравана 200-я асобная штурмавая авіяэскадрылля (камандзір А. М . Афанасьеў). За ўвесь перыяд эскадрылля выканала больш за 2000 баявых вылетаў, з-за памылкі пілота была страчана адна машына[3][4].

Даводка і мадэрнізацыя[правіць | правіць зыходнік]

Су-25, як і Су-24М паступова замяняюцца на Су-34[5][6]. Так баявыя магчымасці ў першых двух значна менш апошняга, асаблівай патрэбы ў іх няма. Мадэрнізаваныя версіі Су-25СМ/СМ3 і Су-24М/М2 толькі адцягваюць зняцце з узбраення[7]. Магчыма што Су-39, якi зараз распрацоўваецца, стане спецыялізаваным »забойцам беспілотнікаў». Асноўная перавага Су-39 перад іншымі баявымі самалётамі ў малой крэйсерскай хуткасці. З-за гэтага самалёт можа працяглы час пераследваць варожы БПЛА і не ўпадаць у штопар. Таксама ролю штурмавікоў эфектыўна здольныя выконваць ударныя верталёты Мі-28Н і Ка-52 (карабельная версія Ка-52К "Катран" атрымае новую РЛС "Арбалет" здольную наводзіць ракеты на дзясяткі кіламетраў, што дазволіць верталёту потым заходзіць у небяспечную зону 10-20 кіламетраў ад мэты дзе яго можа збіць СПА малой далёкасці). !!Су-34]] напрыклад здольны выяўляць "патэнцыйныя мэты тыпу танкі або БМП" на адлегласці да 75 кіламетраў. Пераважная большасць наменклатуры кіраваных ракет Су-25СМ/СМ3 мае далёкасць паражэння не больш за 10 кіламетраў, што стварае высокую верагоднасць быць збітым зенітнымі ракетамі[7]. Станцыі РЭБ "Віцебск", устаноўленыя на Су-25СМ3, здольныя збіваць навядзенне варожых ракет аднак усё адно застаецца высокая верагоднасць страціць самалёт. Таксама існуе вялікі патэнцыял па павелічэнні далёкасці кіраваных ракет на ўдарных верталётах што зноў вядзе да непатрэбнасці Су-25СМ/СМ3[8].

Апiсанне[правіць | правіць зыходнік]

Рухавiк[правіць | правіць зыходнік]

Рухавікі Су-25 размяшчаюцца паабапал фюзеляжа ў спецыяльных мотагандалах ў месцы спалучэння крыла з фюзеляжам. Рухавікі валодаюць нерэгулюемых соплам і паветразаборнікі. Межремонтный рэсурс складае 500 гадзін[9].

Раннія версіі Су-25 абсталёўваліся двума безфарсажнымi турбарэактыўным рухавікамі Р-95Ш цягай па 4100 кгс кожны. Рухавікі валодалі сярэднім удзельным выдаткам паліва ў 1,28 кг/кгс гадзіну і аўтаномным электрычным запускам.

Пазней на штурмавікі пачалі ўсталёўваць больш дасканалыя Р-195 з павялічанай да 4300 кгс цягай. Рухавікі Р-195 доўгі час былі сакрэтнымі, у прыватнасці, у прадстаўленым на авіясалоне ў Францыі ў 1989 годзе самалёце Т-8-15 рухавікі Р-195 былі заменены на Р-95Ш[10]. Канструкцыя была ўзмоцнена ў параўнанні з прататыпам Р-13. Рухавік вытрымлівае прамое трапленне 23-мм снарада і захоўвае працаздольнасць пры шматлікіх менш сур’ёзных баявых пашкоджаннях[9]. Гэтак жа было зніжана інфрачырвонае выпраменьванне, што робіць самалёт менш уразлівым для ракет з ІЧ-галоўкамі саманавядзення[11].

Рухавікі Р-95 і Р-195 былі прызнаныя самымі надзейнымі ў сваім класе[11].

Асаблівая ўвага нададзена жывучасці канструкцыі і экранаванню сістэм з тым разлікам, каб адным трапленнем сродкаў паразы нельга было вывесці з ладу абодва рухавіка. Пры вывадзе з ладу аднаго рухавіка самалёт можа працягваць палёт на іншым.

Рухавікі забяспечваюцца палівам з 4 убудаваных паліўных бакаў з агульным аб’ёмам да 3660 літраў, таксама магчымая падвеска да 2 падвесных паліўных бакаў (ПТБ-800) ёмістасцю па 840 літраў кожны[12]. Такім чынам, агульны аб’ём паліўных бакаў можа складаць да 5300 літраў.

Абароненасць, сістэма жыццезабеспячэння і выратавання[правіць | правіць зыходнік]

Су-25 з’яўляецца ў цэлым высокаабаррненым самалётам, на сістэмы забеспячэння баявой жывучасці прыходзіцца 7,2% нармальнай узлётнай масы або 1050 кг. Жыццёва важныя сістэмы штурмавіка дублююцца і экрануюцца менш важнымі[13].

Асаблівая ўвага нададзена абароне крытычна важных вузлоў і элементаў — кабіны пілота і паліўнай сістэмы.

Кабіна пілота выконваецца зварной з авіяцыйнай тытанавай броні АБВТ-20. Таўшчыні бронеплит складаюць ад 10 да 24 мм. Лабавое шкло забяспечвае супрацькульную абарону і ўяўляе сабой шклаблокі таўшчынёй 55 мм. Ззаду пілот абаронены сталёвы бронеспiнкaй таўшчынёй 6 мм. Пілот практычна цалкам абаронены ад абстрэлу з любога ствольнай зброі калібрам да 12,7 мм, а па найбольш небяспечным напрамках — калібрам да 30 мм[14].

Выратаванне пілота пры крытычным паразе самалёта забяспечваецца катапультного крэслам К-36Л, якi забяспечвае выратаванне пілота на ўсіх рэжымах, хуткасцях і вышынях палёту. Перад катапультавання ліхтар кабіны скідаецца. Кіраванне катапультавання ажыццяўляецца ўручную з дапамогай кіраўнікоў ручак, за якія неабходна пацягнуць абедзвюма рукамі.

Узбраенне[правіць | правіць зыходнік]

Су-25 абсталёўваецца магутным комплексам азбраення — авіягармата, авіябомбамі рознага калібра і прызначэння, кіраванымі і некіравальнымі ракетамі «паветра-зямля», кіраванымі ракетамі «паветра-паветра». Усяго на штурмавік можа ўсталёўвацца 32 віду ўзбраенняў. Самалёт валодае ўбудаванай 2-ствольнай 30-мм авіяцыйнай гарматай ГШ-30/02, астатняе ўзбраенне размяшчаецца на самалёце ў залежнасці ад тыпу вырашаемых задач. Самалёт валодае 10 кропкамі подвеса дадатковага ўзбраення і грузаў (па 5 пад кожным полукрылом). Для падвеса ўзбраенняў «паветра-паверхня» выкарыстоўваюцца пілоны БДЗ-25, а для падвескі УР «паветра-паветра» — авіяцыйныя пускавыя прылады АПУ-60.

Зноскі

  1. Штурмовики Су-25 СМ будут находиться в боевом строю ВВС до 2020 года РИАНовости
  2. Минобороны дополнительно закупило в этом году на сэкономленные средства 5 боевых самолётов и 5 вертолётов (руск.) . ИТАР-ТАСС (08.10.2009 // 16:23). Архівавана з першакрыніцы 1 чэрвеня 2012. Праверана 30 кастрычніка 2009.
  3. 3,0 3,1 Александр Яворский — «Сухие» — в огне // АвиаПанорама N3, 1999 г.
  4. Виктор Марковский — Су-25 в Афганистане, Уголок неба, 2004
  5. Су 34 фото описание | Лучшие армии мира Россия стратегия войны вооружение победы конфликты поражения (ru-RU). toparmy.ru. Праверана 7 снежня 2017.
  6. Фронтовой бомбардировщик Су-34 | Авиация России (ru-RU). aviation21.ru. Праверана 7 снежня 2017.
  7. 7,0 7,1 На подходе обновлённый Су-25СМ3: знаменитый российский «летающий танк» кардинально модернизирован. militariorg.ucoz.ru. Праверана 7 снежня 2017.
  8. ОАО «Конструкторское бюро приборостроения» - Гермес-А (руск.) . www.kbptula.ru. Праверана 7 снежня 2017.
  9. 9,0 9,1 Турбореактивный двигатель Р-195 Уголок неба
  10. Штурмовик Су-25 «Грач»
  11. 11,0 11,1 «Шаг в сторону реактивности» Архіўная копія ад 27 кастрычніка 2007 на Wayback Machine История ОАО УМПО
  12. Су-25БМ
  13. Су-25 elitjet
  14. uuaz.ru — Су-25УБ — учебно-боевой самолёт

Спасылкi[правіць | правіць зыходнік]