Хапеш

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Хапеш
Khopesh.jpg
Хапеш з Сіхема, 18 ст. да н.э. Лязо ўпрыгожана электрумнымі інкрустацыямі.
Тып: Меч
Краіна: Егіпет
Гісторыя службы
Гады эксплуатацыі: 3-е тыс. да н.э. - 1300-я гг. да н.э.
Выкарыстоўвалася:

Новае царства

Войны і канфлікты: Бітва пры Кадэшы
Характарыстыкі
Даўжыня, мм: у сярэднім 50-60 см
Хапеш

Хапе́ш, кхапе́ш, кхепе́ш (ḫpš; слова азначала пярэднюю нагу жывёліны) — егіпецкі серпападобны меч, якія развіўся з баявых сякер[1][2]. Мае знешняе падабенства з ятаганам. Узыходзіць, мабыць, да шумерскага аналага. Складаўся з сярпа (паўкруглага клінка) і рукаяці.

Выкарыстоўваўся з 3-га тысячагоддзя да н.э. па 14—13 стст. да н.э.

Апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Рукаяць хапеша двухручная, складае 50-60 см (20-24 цалі) у даўжыні, хоць існавалі меншыя прыклады. Лязо магло мець як толькі ўнутранае, так і двайное завострыванне, калі бліжэйшая да рукаяці частка клінка мела знешняе завострыванне, а дальняя — унутранае. Маючы форму паўмесяца хапеш, у адрозненне ад большасці відаў мячоў, якія развіліся з кінжала, паходзіў ад баявых сякер.

Розныя фараоны адлюстроўваліся з хапешам, таксама гэта зброя была знойдзена ў грабніцах некаторых з іх — у тым ліку, у Тутанхамона[3].

Хапеш ў Старажытным Егіпце быў зброяй умелых байцоў і элітных ваенных падраздзяленняў. Даўжыня хапеша дазваляла працаваць ім і з калясніцы.

Хоць некаторыя знойдзеныя экземпляры былі яўна завостраны, ёсць мноства прыкладаў з тупымі лёзамі, якія ніколі не заточваліся. Існуе здагадка, што незаточаныя хапешы, знойдзеныя ў пахаваннях, мелі цырыманіяльны статус[3].

Гісторыя хапеша[правіць | правіць зыходнік]

Хапеш kh.p.sh
у іерогліфах
x p
S
T16
ḫpš ('нага')
у іерогліфах
Aa1
Q3
N37
F23
F51
(Тэксты саркафагаў)

Самая ранняя вядомая выява хапеша знаходзіцца на шумерскай Стэле каршуноў, на якой адлюстраваны лагашскі цар Эанатум з гэтай зброяй; гэта дазваляе датаваць хапеш не пазней чым 2500-мі гг. да н.э.[3]

Гэта зброя стала сімвалам Новага царства. Хепеш выйшаў з выкарыстання каля 1300 г. да н. э. Як мяркуюць, пазней хапеш пераўтварыўся ў капіс, які выкарыстоўваўся ў арміі Аляксандра Македонскага.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. Hamblin, 2006. Warfare in the Ancient Near East, pp. 66-71.
  2. Wise, Terence (1981). Ancient Armies of the Middle East. Osprey Publishing. pp. 23–25. ISBN 978-0-85045-384-3. http://books.google.com/books?id=tCLoNSNX1JwC&pg=PA23. 
  3. 3,0 3,1 3,2 Mike Loades (2010). Swords and Swordsmen. Pen & Sword Military. pp. 1-21. ISBN 978-1-84884-133-8. http://books.google.com/books?id=yLU-bwAACAAJ. 

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Budge, 1989, (1929). The Rosetta Stone, E.A.Wallace Budge, (Dover Publications), c 1929, Dover edition (unabridged), 1989. (softcover, ISBN 0-486-26163-8)
  • Hamblin, 2006. Warfare in the Ancient Near East, William J. Hamblin, Routledge (softcover, ISBN 0-415-25589-9)
  • Wernick, 2004, A Khepesh Sword in the University of Liverpool Museum in JSSEA 31, 151—155