Юзаф Бяляк

Юзаф Бяляк
Генерал Юзаф Бяляк, шэф 4-га палка варты войска ВКЛ.
Бяляк
Дата нараджэння	1741[…]
Месца нараджэння	Лоўчыцы, Новагародскі павет, Новагародскае ваяводства, Вялікае Княства Літоўскае
Дата смерці	11 чэрвеня 1794(1794-06-11)
Месца смерці	Студзянкі[d], Гміна Закшовак, Красніцкі павет, Люблінскае ваяводства, Польшча
Грамадзянства	Рэч Паспалітая
Прыналежнасць	Рэч Паспалітая
Род войскаў	кавалерыя
Званне	ротмістр і генерал-маёр
Бітвы/войны	Сямігадовая вайна
Узнагароды і званні

Юзаф Бяляк (1741^[…], Лоўчыцы, Новагародскае ваяводства — 11 чэрвеня 1794(1794-06-11), Студзянкі^[d], Люблінскае ваяводства) — вайсковы дзеяч ВКЛ, генерал-маёр (1772).

Біяграфія

З беларускага шляхецкага роду татарскага паходжання Белякоў. Нарадзіўся ў маёнтку Лоўчыцы пад Навагрудкам (цяпер Гродзенская вобласць Беларусі) у сям’і паручніка Асмана і Рэгіны з Рудніцкіх.

У 20-гадовым узросце стаў ротмістрам ва ўланскім палку генерала Чымбая Мурзы Рудніцкага на службе ў саксонскім войску. З 1761 года ваяваў у Саксоніі, Чэхіі і Сілезіі — удзельнік Сямігадовай вайны 1756—1763 гадоў. Прыхільнік караля Аўтуста III, потым Станіслава Аўгуста Панятоўскага. Быў прызначаны палкоўнікам у 1763 годзе і атрымаў ад караля ў падзяку вёску Кашолы. Праз год узначаліў 4-ы полк пярэдняй варты Вялікага Княства Літоўскага.

У час Барскай канфедэрацыі камандзір палка татар, пад камандаваннем Казіміра Пуласкага ваюе з расіянамі. У 1769 годзе на баку канфедэратаў удзельнічаў у бітвах пад Слонімам, Моўчаддзю (Баранавіцкі раён) і на Жамойці, у верасні 1771 — у пераможнай бітве над расійскімі войскамі каля Бездзежа (Драгічынскі раён). 23.9.1771 года ў бітве каля Сталавічаў (Баранавіцкі раён). Калі войска ВКЛ было разбіта расіянамі, адступіў з палком, захаваўшы баявы парадак. Вярнуўся да караля. У 1772 годзе атрымаў званне генерал-маёра войска ВКЛ.

У 1788—1789 гадах удзельнічаў у задушэнні сялянскага паўстання на Украіне.

У чэрвені—ліпені 1792 на чале 4-га палка ўланаў пярэдняй варты ВКЛ ваяваў супраць расіян у вайне за незалежнасць, удзельнік бітвы пад Свержанню (Стаўбцоўскі раён), Мірам, Зэльвай і Брэстам. Быў адным з найбольш здольных і храбрых генералаў той вайны, за мужнасць атрымаў крыж ордэна Вірытуці мілітары.

Далучыўся да паўстання 1794 года. У чэрвені ўзначаліў корпус сфармаваны з гарадзенцаў, з якім прайшоў ад Гродна да Слоніма і Іўя. Праз некалькі дзён раптоўна памёр. Пахаваны на мізары ў Студзянках.

Меў трынаццаць дзяцей у двух шлюбаз. З Уршуляй з Ласёў, у яго быў сын Абрагам, а з Кунегундай з Туган-Бараноўскіх: Самуэль — падпалкоўнік; Мустафа — капітан; Махмет — лейтэнант; Альбрэхт — лейтэнант; Асман — харужы; Соліман- лейтэнант; Богдан (загінуў у паўстанні 1830—1831); Бекер, Эліяш, Альжбета, Ева і Феліцыяна.

Літаратура

• Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
• Грыцкевіч А. П. Бяля́к Юзаф // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 140. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.