Microsoft Word

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Microsoft Word
Microsoft Office Word (2018–present).svg
Тып Тэкставы працэсар і proprietary software[d]
Распрацоўшчык Microsoft
Аперацыйная сістэма Microsoft Windows, Mac OS і macOS
Першы выпуск 25 кастрычніка 1983
Апошняя версія
Чытаныя фарматы выяў doc[d], docx[d], Rich Text Format[d], Тэкставы фармат, Office Open XML Wordprocessing Document, Strict, ISO/IEC 29500:2008, with Microsoft extensions[d][2], Microsoft Office XML formats[d], OpenDocument Text, version 1.1[d][2], OpenDocument Text, version 1.2[d][2], Vector Markup Language[d][3], Microsoft Word for Windows Document, version 1[d], Microsoft Word for Windows Document, version 2[d], Microsoft Word Document, version 97-2003[d] і Microsoft Word Document[d]
Ствараныя фарматы выяў doc[d], docx[d], Office Open XML Wordprocessing Document, Strict, ISO/IEC 29500:2008, with Microsoft extensions[d][2], Rich Text Format[d], Тэкставы фармат, Microsoft Office XML formats[d], OpenDocument Text, version 1.1[d][2], OpenDocument Text, version 1.2[d][2], Microsoft Word Document, version 97-2003[d] і Microsoft Word Document[d]
Ліцэнзія Карыстальніцкае пагадненне
Сайт products.office.com/word
products.office.com/en-G…
products.office.com/en-U…
products.office.com/tr-T…
Commons-logo.svg Microsoft Word на Вікісховішчы

Microsoft Word (часта — MS Word, WinWord або проста Word) — тэкставы працэсар, прызначаны для стварэння, прагляду і рэдагавання тэкставых дакументаў, з лакальным ужываннем найпростых формаў таблично-матрычных алгарытмаў. Выпускаецца карпарацыяй Microsoft у складзе пакета Microsoft Office. Першая версія была напісаная Рычардам Бродзі (Richard Brodie) для IBM PC, якія выкарыстоўваюць DOS, у 1983 годзе. Пазней выпускаліся версіі для Apple Macintosh (1984), SCO UNIX і Microsoft Windows (1989). Бягучай версіяй з’яўляецца Microsoft Office Word 2016 для Windows і macOS.

Пачатак[правіць | правіць зыходнік]

Microsoft Word многім абавязаны Bravo — тэкставага рэдактара з арыгінальным графічным інтэрфейсам, распрацаваным у даследчым цэнтры «Xerox PARC». Стваральнік Bravo Чарльз Сымона (Charles Simonyi) пакінуў PARC ў 1981 годзе. Тым жа летам Сымона пераманіў Бродзі, з якім разам працаваў над Bravo.

Першы выпуск Word для MS-DOS адбыўся ў канцы 1983 года. Ён быў дрэнна прыняты рынкам, продажу зніжала наяўнасць канкуруючага прадукту — WordPerfect.

Аднак версія для «макінтоша», выдадзеная ў 1985 годзе, атрымала шырокае распаўсюджванне. Праз два гады «Word 3.01 для Macintosh» узмацніў пазіцыі (версія 3.0 мела шмат памылкамі і хутка была замененая). Як і іншае праграмнае забеспячэнне для «макінтоша», Word быў цалкам WYSIWYG-рэдактарам (прынцып «What You See Is What You Get» — «атрымліваеш тое, што бачыш»).

Хоць MS-DOS і з’яўлялася тэкставай аперацыйнай сістэмай, пазбаўленай графічнай абалонкі, Word для DOS быў першым тэкставым працэсарам для IBM PC, які быў здольны адлюстроўваць разметку тэксту, напрыклад, паўтлусты або курсіўны тэкст у працэсе рэдагавання. Аднак ён усё ж не з’яўляўся ў поўным сэнсе WYSIWYG-рэдактарам. Іншыя ж тэкставыя працэсары, такія як WordStar і WordPerfect, выкарыстоўвалі просты тэкставы экран з кодамі разметкі, часам тэкст быў каляровым.

Аднак, паколькі ў большасці праграмнага забеспячэння пад DOS ўжываліся ўласныя труднозапоминаемые камбінацыі «гарачых клавіш» для кожнай каманды (напрыклад, у Word’е для DOS захаванне файла выконвалася па камбінацыі ESC-T-S) і большасць сакратароў ўмелі карыстацца толькі WordPerfect, кампаніі-карыстальнікі WordPerfect вельмі неахвотна пераходзілі на канкуруючыя з ім прадукты, якія маюць параўнальна невялікія перавагі.

1990—1995 гады[правіць | правіць зыходнік]

Першая версія Word для Windows, выпушчаная ў 1989 годзе, прадавалася па цане $500. Яна дэманстравала абраны кампаніяй «Майкрасофт» шлях развіцця: як і сама Windows, яна шмат узяла ад Macintosh і выкарыстала стандартныя клавіятурныя скарачэнні (напрыклад, Ctrl+S для захавання файла). Пасля выпуску ў наступным годзе Windows 3.0 продажу папаўзлі ўверх (Word 1.0 значна лепш працаваў з Windows 3.0, чым з больш старымі версіямі Windows x386 і Windows x286), галоўны канкурэнт — WordPerfect — не змог выпусціць працоўную версію пад Windows, што аказалася для яго смяротнай памылкай. Версія 2.0 зацвердзіла WinWord на пазіцыі лідэра рынку.

Якія рушылі версіі дадавалі магчымасці, якія выходзяць за рамкі простага тэкставага працэсара. Інструменты малявання дазвалялі выконваць прымітыўныя аперацыі вёрсткі, такія, як даданне графікі ў дакумент, хоць, натуральна, спецыялізаваныя праграмы для вёрсткі лепш спраўляюцца з гэтымі задачамі. Ўкараненне аб’ектаў, параўнанне версій дакумента, шматмоўны падтрымка і многія іншыя магчымасці былі дададзеныя за наступныя некалькі гадоў.

Цяперашні час[правіць | правіць зыходнік]

Microsoft Word з’яўляецца найбольш папулярным з якія выкарыстоўваюцца ў дадзены момант тэкставых працэсараў, што зрабіла яго бінарны фармат дакумента стандартам дэ-факта, і многія канкуруючыя праграмы маюць падтрымку сумяшчальнасці з дадзеным фарматам. Пашырэнне «.doc» на платформе IBM PC стала сінонімам двайковага фармату Word 97-2000. Фільтры экспарту і імпарту ў дадзены фармат прысутнічаюць у большасці тэкставых працэсараў. Фармат дакумента розных версій Word мяняецца, адрозненні бываюць даволі тонкімі. Фарматаванне, нармальна выглядаюць у апошняй версіі, можа не адлюстроўвацца ў старых версіях праграмы, аднак ёсць абмежаваная магчымасць захавання дакумента з стратай часткі фарматавання для адкрыцця ў старых версіях прадукту. Апошняя версія MS Word 2007 «выкарыстоўвае па змаўчанні» фармат, заснаваны на XML, — Microsoft Office Open XML. Спецыфікацыі фарматаў файлаў Word 97-2007 былі апублікаваныя Microsoft у 2008 годзе[4][5]. Раней вялікая частка інфармацыі, патрэбнай для працы з дадзеным фарматам, здабывалася з дапамогай зваротнага інжынірынгу, паколькі асноўная яе частка адсутнічала ў адкрытым доступе ці была даступная толькі абмежаванаму ліку партнёраў і кантралюючых арганізацый.

Як і іншыя прыкладання з Microsoft Office, Word можа пашыраць свае магчымасці з дапамогай выкарыстання убудаванага макроязыка (спачатку выкарыстоўваўся WordBasic, з версіі Word 97 ўжываецца VBA — Visual Basic для прыкладанняў). Аднак гэта дае шырокія магчымасці для напісання ўбудавальных ў дакументы вірусаў (так званыя «макровирусы»). Найбольш яркім прыкладам была эпідэмія чарвяка Melissa. У сувязі з гэтым многія лічаць разумнай рэкамендацыю заўсёды выстаўляць найвышэйшы ўзровень налад бяспекі пры выкарыстанні Word (Меню: «Tools>Macro>Security», «Сэрвіс>Макрас>Бяспека…» у лакалізаваных рускіх версіях). Таксама нялішнім будзе выкарыстоўваць антывіруснае праграмнае забеспячэнне. Першым вірусам, заражавшим дакументы Microsoft Word, быў DMV, створаны ў снежні 1994 года Дж. Мак-Намарой для дэманстрацыі магчымасці стварэння макровирусов. Першым жа вірусам, якія трапілі ў «дзікую прыроду» і выклікаў першую ў свеце эпідэмію макровирусов (гэта адбылося ў ліпені-жніўні 1995 года), быў Concept.

12 жніўня 2009 года суд штата Тэхас забараніў продаж праграмы Word на тэрыторыі ЗША, у сувязі з тым, што Microsoft незаконна выкарыстоўвае метад чытання XML-файлаў, патэнт на які належыць канадскай кампаніі i4i.

Гісторыя версій[правіць | правіць зыходнік]

Версіі для MS-DOS:

  • 1983, лістапад Word 1
  • 1985 Word 2
  • 1986 Word 3
  • 1987 Word 4, таксама вядомы як Microsoft Word 4.0 для PC
  • 1989 Word 5
  • 1991 Word 5.5
  • 1993 Word 6.0, апошняя версія для DOS

Версіі для Apple OS X:

  • 1985, студзень Word 1 для Macintosh
  • 1987 Word 3
  • 1989 Word 4
  • 1991 Word 5le
  • 1993 Word 6
  • 1998 Word 98
  • 2000 Word 2001, апошняя з версій, сумяшчальных з Mac OS 9
  • 2001 Word v.X, першая версія выключна для Mac OS X
  • 2004 Word 2004
  • 2008 Word 2008
  • 2011 Word 2011
  • 2015 Word 2016

Версіі для Apple iOS:

  • лістапад 1989 Word для Windows
  • 1991 Word 2 для Windows
  • 1993 Word 6 для Windows (нумар «6» быў уведзены для працягу лінейкі нумароў DOS-версій, адзінай нумарацыі з Mac-версіямі і з WordPerfect, лідэрам рынку сярод тэкставых працэсараў на той момант)
  • 1995 Word 95 (Word 7)
  • 1997 Word 97 (Word 8)
  • 1999 Word 2000 (Word 9)
  • 2001 Word 2002 (Word 10)
  • 2003 Word 2003 (таксама вядомы як Word 11, аднак афіцыйна названы Microsoft Office Word 2003)
  • 2007 Word 2007 (рэвалюцыйная змена інтэрфейсу, падтрымка фармату OOXML — *.docx)
  • 2010 Word 2010
  • 2012 Word 2013
  • 2015 Word 2016
  • 2018 2019 Word

Версіі для SCO UNIX:

Парольная абарона дакументаў MS Word[правіць | правіць зыходнік]

На дакумент Microsoft Word могуць быць устаноўлены 3 тыпу пароляў:

  • Пароль для адкрыцця дакумента[6]
  • Пароль для змены дакумента[7]
  • Пароль на ўнясенне заўваг і выпраўленняў (для версій 2003 і ніжэй). У новых версіях MS Word 2007\2010 гэты тып пароля называецца «Пароль для Абмежавання фарматавання і рэдагавання»[8]

Па-за залежнасці ад версій MS Word, у якой быў створаны дакумент, «пароль дазволу запісу» і «пароль на ўнясенне заўваг і выпраўленняў» можна выдаліць з дакумента імгненна[9]. Гэтыя тыпы пароляў служаць не гэтак для абароны дакумента, як для забеспячэння калектыўнай працы над дакументам. А асноўную абарону дакумента ад несанкцыянаванага доступу забяспечвае «пароль для адкрыцця дакумента».

У дакументах ранніх версіях MS Word (да MS Office 2003 уключна) пароль для адкрыцця файла можа быць без праблем узламаны.

У апошніх версія MS Office 2007 \ 2010 кампанія Microsoft выкарыстоўвае ўстойлівы алгарытм шыфравання AES з 128-бітным ключом. Фарміраванне ключа адбываецца шляхам 50000 \ 100000 кратнага прымянення SHA-1 хэш функцыі, што робіць перабор пароляў вельмі павольным, і пры выкарыстанні ўстойлівага пароля шанцы яго падабраць блізкія да нуля[10].

Крытыка[правіць | правіць зыходнік]

Часцей за ўсё Microsoft Word падвяргаецца крытыцы за нізкую бяспеку, закрыты зыходны код, адсутнасць паўнавартаснай кроссплатформенности[11]. Раней Word крытыкавалі таксама за закрыты фармат файлаў (адкрытая дакументацыя на бінарныя фарматы з’явілася толькі ў пачатку 2008 года). Гэта заахвоціла асобныя арганізацыі перайсці да выкарыстання іншых тэкставых працэсараў, такіх як OpenOffice Writer, якое ўваходзіць у офісны пакет OpenOffice.org. Інструментаў Microsoft Word недастаткова для стварэння якаснага паліграфічнага прадукту[12].

Зноскі

  1. https://www.microsoft.com/fr-fr/microsoft-365/blog/2018/09/24/office-2019-is-now-available-for-windows-and-mac/
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 New file format options in the new Office — 2013. Праверана 24 верасня 2017.
  3. http://www.nationalarchives.gov.uk/PRONOM/fmt/583 Праверана 5 лютага 2019.
  4.  (недоступная ссылка с 06-12-2013 [1845 дней) Microsoft Office Binary (doc, xls, ppt) File Formats] (неопр.)Шаблон:Недоступная ссылка Microsoft Office Binary (doc, xls, ppt) File Formats. Microsoft (15 февраля 2008). Архівавана з першакрыніцы 24 жніўня 2011. Праверана 21 лютага 2008.
  5. Standard ECMA-376 — Office Open XML File Formats (неопр.). Ecma International (December 2006). Проверено 21 февраля 2008. Архивировано 24 августа 2011 года.
  6. Шифрование документа и задание пароля для его открытия. Справка Microsoft Office
  7. Задание пароля для изменения документа. Справка Microsoft Office
  8. Ограничение на внесение изменений в файлы Word и Excel. Справка Microsoft Office
  9. Парольная защита документов Microsoft Office. Андрей Малышев. Журнал «Компьютер пресс»
  10. Office 2007: новый формат и новая защита. Андрей Малышев. Журнал «Компьютер пресс»
  11. Почему форматы Microsoft Office такие сложные? (Джоэл Спольски)
  12. «Самоучитель Adobe InDesign CS5», ISBN 978-5-9775-0611-3, А. А. Ландер: «Сегодня уже практически никого не надо убеждать в том, что офисные пакеты с поддержкой сложного форматирования (например, Microsoft Word) хороши для ведения деловой переписки, а для создания качественного полиграфического продукта нужны специализированные издательские системы».