Канфуцыянства

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці

Канфуцыянства (кіт. трад. 儒學 спр. 儒学, піньінь Rúxué, пал. жу сюэ) — кітайскае рэлігійна-філасофскае і этыка-палітычнае вучэнне, якое прыпісваецца Канфуцыю (551—479 да н. э.).

У Кітаі гэтае вучэнне вядома пад назвай 儒 ці 儒家 (гэта значыць «Школа адукаваных людзей»); такім чынам традыцыя ніколі не ўзводзіла дадзенае этыка-палітычнае вучэнне да дзейнасці аднаго-адзінага мысляра. Тым не менш, выдзяленне канфуцыянства ў якасці асобнага вучэння непасрэдна звязваецца з іменем аднаго філосафа, які за межамі Кітая вядомы пад іменем Канфуцый.

Абвяшчала ўладу правіцеля свяшчэннай, дараванай Небам, а раздзяленне людзей на вышэйшых і ніжэйшых («высакародных мужоў» і «дробных людзішак») усеагульным законам справядлівасці. У аснову сацыяльнага ўладкавання канфуцыянства ставіла маральнае самаўдасканаленне і выкананне норм этыкету («лі»). Канфуцыянства было дзяржаўнай рэлігіяй Кітая з II ст. да н.э. да пачатку XX ст. Канфуцый распрацаваў канцэпцыю ідэальнага чалавека (цзюнь-цзы), у аснове характару якога павінна быць т.зв. «жэнь» — гуманасць, чалавечнасць, любоў да людзей. Важнае значэнне ў вучэнні займала канцэпцыя «сяо» — сыноўняй пачцівасці, павагі да бацькоў і старэйшых. Канфуцый лічыў «сяо» найбольш эфектыўным метадам кіравання краінай (краіна — гэта адна «вялікая сям'я»); кожны павінен усвядоміць адну простую ісціну: «Правіцель павінен быць правіцелем, бацька — бацькам, а сын — сынам».

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Культуралогія: Энцыкл. даведнік / Уклад. Э. Дубянецкі. — Мн.: БелЭн, 2003. ISBN 985-11-0277-6