Кітай

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Кітайская Народная Рэспубліка
中华人民共和国
Flag of the People's Republic of China.svg Герб Кітая
Сцяг Кітая Герб Кітая

Каардынаты: 32°48′00″ пн. ш. 103°05′00″ у. д. / 32.8° пн. ш. 103.083333° у. д. (G) (O) (Я)

People's Republic of China (orthographic projection).svg
Гімн: «义勇军进行曲/Марш дабравольцаў»
Заснавана 221 да н. э. (аб'яднанне пад дынастыяй Цынь)
1 кастрычніка 1949 (КНР)
Афіцыйная мова Кітайская (путунхуа)
Сталіца Пекін
Найбуйнейшыя гарады Шанхай, Пекін, Гуанчжоу, Шэньчжэнь, Чунцын
Форма кіравання Сацыялістычная рэспубліка
Старшыня
Прэм'ер Дзяржаўнага Савета
Старшыня ПК УСНП
Старшыня УК НПКСК
Сі Цзіньпін
Лі Кэцян
Чжан Дэцзян
Юй Чжэншэн
Насельніцтва
• Ацэнка (2013)
• Перапіс (2010)
Шчыльнасць

1.349.585.838 чал. (1-я)
1.339.724.852 чал.
139,6 чал./км²
ВУП (ППЗ)
  • Разам (2014)
  • На душу насельніцтва

$14,625 трлн  (2-ы)
$10.695  (88-ы)
ВУП (намінал)
  • Разам (2014)
  • На душу насельніцтва

$10,028 трлн  (2-ы)
$7.333  (82-ы)
ІРЧП (2013) 0,699 (сярэдні) (101-ы)
Этнахаронім Кітайцы
Валюта Жэньміньбі (¥, CNY)
Інтэрнэт-дамены .cn, .中国, .中國, .公司, .网络
Код ISO CN
Тэлефонны код +86
Часавы пояс +8

Кітай (Кітайская Народная Рэспубліка, КНР) — краіна ва Усходняй Азіі. Займае першае месца ў свеце па колькасці насельніцтва; чацвёртае месца — па плошчы; другое месца — па ВУП (паводле ППЗ). Мяжуе з Расіяй і Манголіяй на поўначы, з Паўночнай Карэяй на ўсходзе, з Казахстанам, Кыргызстанам Таджыкістанам, Афганістанам і Пакістанам на захадзе, з Індыяй, Непалам, Бутанам, М'янмай, Лаосам і В'етнамам на поўдні.

КНР з'яўляецца адной з пяці афіцыйных ядзерных дзяржаў, пастаянным членам Савета Бяспекі ААН, валодае самай вялікай у свеце арміяй і другім у свеце ваенным бюджэтам. Поспехі ў эканамічным развіцці даюць падставы разглядаць КНР у якасці патэнцыйнай звышдзяржавы.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Кітайская цывілізацыя — адна з найбольш старажытных у свеце — расквітнела на ўрадлівых глебах басейна Хуанхэ, што працякае па Паўночна-Кітайскай раўніне. На працягу больш за 4000 гадоў палітычная сістэма Кітая была заснавана на спадчынных манархіях (таксама вядомых як дынастыі). Першай з гэтых дынастый была Ся (каля 2000 да н.э.), але толькі значна пазней, у 221 да н.э. Кітай быў аб'яднаны пад кіраўніцтвам адной дынастыі — Цынь. Дынастыйная гісторыя Кітая скончылася на дынастыі Цын у 1911 з заснаваннем Кітайскай Рэспублікі. У першай палове 20 стагоддзя Кітай пагрузіўся ў перыяд грамадзянскіх войнаў, якія падзялілі краіну на два асноўных палітычных лагера — Гаміньдан і камуністы. Баявыя дзеянні скончыліся ў 1949, калі камуністы перамаглі ў грамадзянскай вайне і стварылі КНР. Прыхільнікі Гаміньдана адступілі на Тайвань і стварылі фактычна асобную краіну.

Дзяржаўны лад[правіць | правіць зыходнік]

Кітай — рэспубліка, краіна народнай дэмакратыі. У заходняй паліталогіі разглядаецца як адна з пяці сучасных камуністычных дзяржаў (разам з В'етнамам, Лаосам, Паўночнай Карэяй і Кубай).

Адміністрацыйны падзел[правіць | правіць зыходнік]

КНР складаецца з 22 правінцый (і разглядае Тайвань у якасці 23-й правінцыі), 5 аўтаномных раёнаў, 4 гарадоў цэнтральнага падпарадкавання і 2 спецыялізаваных адміністрацыйных раёнаў.

Геаграфія[правіць | правіць зыходнік]

Гаспадарка[правіць | правіць зыходнік]

КНР характарызуе сваю гаспадарку як сацыялістычную рыначную эканоміку. Пачынаючы з 1978 ідзе рэфармаванне кітайскай эканомікі ў бок рыначнай арыентацыі, але пад шчыльным дзяржаўным кантролем.

Валавы ўнутраны прадукт КНР склаў у 2009 4,9 трлн долараў (3-е месца ў свеце, пасля ЗША і Японіі) і амаль 9 трлн долараў па парытэце пакупной здольнасці (2-е месца ў свеце).

У 2009 Кітай пераўзышоў Японію па валавым аб'ёме прамысловай вытворчасці і выйшаў на другое месца ў свеце. Першае месца займаюць ЗША (19 %), доля Кітая ўзрасла да 15,6 %, доля Японіі склала 15,4 %. Разам тры краіны забяспечваюць роўна палову сусветнай прамысловай вытворчасці.

Дзякуючы стабільна высокім тэмпам росту эканомікі (7—8 % штогод, 8,7 % у 2009) і нізкаму кошту працоўнай сілы (у сярэднім 0,86 долараў) пры высокай прадукцыйнасці, КНР з'яўляецца сёння адной з самых інвестыцыйна прывабных краін свету і адным з найбуйнейшых вытворцаў прамысловай прадукцыі.

Дачыненні з Беларуссю[правіць | правіць зыходнік]

Адносіны Беларусі і Кітая характарызуюцца тэрмінам «стратэгічнае партнёрства», які абазначае высокі ўзровень супрацоўніцтва дзвюх дзяржаў. КНР з'яўляецца асноўным палітычным і гандлёва-эканамічным партнёрам Беларусі ў Азіі.

Дыпламатычныя дачыненні дзяржавы ўстанавілі 20 студзеня 1992. У гэтым жа годзе адкрыта пасольства КНР у Беларусі, у наступным годзе — пасольства Беларусі ў КНР.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка наведваў Кітай у 1995, 1997, 2001 і 2005. Візіты ў Беларусь нанеслі старшыня КНР Ху Цзіньтао (2000), старшыня Дзяржсавета Вэнь Цзябао (2007), Лі Пэн (у 1995 у якасці старшыні Дзяржсавета і ў 2000 у якасці старшыні Пастаяннага камітэта УСНП), намеснік старшыні КНР Сі Цзіньпін (2010), віцэ-прэм'еры Дзяржсавета (1996 і 1997).

З 1992 ў складзе Кітайскага народнага таварыства дружбы з замежжам існуе Таварыства кітайска-беларускай дружбы [1].

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. У Сяоцю. Да 50-годдзя Кітайскай народнай рэспублікі: Дынамічнае развіццё кітайска-беларускіх адносін// Інфармацыйна-аналітычны і культуралагічны бюлетэнь «Кантакты і дыялогі». № 9-10 1999