Кітай
|
|||||
.svg) |
|||||
| Гімн: «Марш дабравольцаў» | |||||
| Заснавана | 1 кастрычніка 1949 | ||||
| Афіцыйная мова | кітайская[1] | ||||
| Сталіца | Пекін | ||||
| Найбуйнейшыя гарады | Чунцін,Цяньцзінь,Шанхай, Пекін, Гуанчжоў | ||||
| Форма кіравання | Народная рэспубліка | ||||
| Старшыня КНР Генеральны сакратар ЦК КПК, Намеснік старшыні КНР Прэм'ер Дзяржсавета Старшыня УСНП Старшыня НПКС |
Ху Цзіньтаа Сі Цзіньпін Вэнь Цзябаа У Банга Цзя Цынлінь |
||||
| Плошча • Усяго • % воднай паверхні |
3-я ў свеце 9 596 960[2] км² 3,8 |
||||
| Насельніцтва • Ацэнка (2010) • Шчыльнасць |
1 347 374 752[3] чал. (1-я) 139,6 чал./км² |
||||
| ІРЧП (2011) | ▲ 0,687[4] (сяредні) (101-ы) | ||||
| Валюта | юань (жэньміньбі)[5] | ||||
| Інтэрнэт-дамен | .cn | ||||
| Тэлефонны код | +86 | ||||
| Часавы пояс | +8 | ||||
Кітай (Кітайская Народная Рэспубліка, КНР) — краіна ва Усходняй Азіі. Займае першае месца ў свеце па колькасці насельніцтва; чацвёртае месца — па плошчы; другое месца — па ВУП (паводле ППЗ). Мяжуе з Расіяй і Манголіяй на поўначы, з Паўночнай Карэяй на ўсходзе, з Казахстанам, Кыргызстанам Таджыкістанам, Афганістанам і Пакістанам на захадзе, з Індыяй, Непалам, Бутанам, М'янмай, Лаосам і В'етнамам на поўдні.
КНР з'яўляецца адной з пяці афіцыйных ядзерных дзяржаў, пастаянным членам Савета Бяспекі ААН, валодае самай вялікай у свеце арміяй і другім у свеце ваенным бюджэтам. Поспехі ў эканамічным развіцці даюць падставы разглядаць КНР у якасці патэнцыйнай звышдзяржавы.
Змест |
Гісторыя [правіць]
Кітайская цывілізацыя — адна з найбольш старажытных у свеце — расквітнела на ўрадлівых глебах басейна Хуанхэ, што працякае па Паўночна-Кітайскай раўніне. На працягу больш за 4000 гадоў палітычная сістэма Кітая была заснаваная на спадчынных манархіях (таксама вядомых як дынастыі). Першай з гэтых дынастый была Ся (каля 2000 да н.э.), але толькі значна пазней, у 221 да н.э. Кітай быў аб'яднаны пад кіраўніцтвам адной дынастыі — Цынь. Дынастыйная гісторыя Кітая скончылася на дынастыі Цын у 1911 з заснаваннем Кітайскай Рэспублікі. У першай палове 20 стагоддзя Кітай пагрузіўся ў перыяд грамадзянскіх войнаў, якія падзялілі краіну на два асноўных палітычных лагера — Гаміньдан і камуністы. Баявыя дзеянні скончыліся ў 1949, калі камуністы перамаглі ў грамадзянскай вайне і стварылі КНР. Прыхільнікі Гаміньдана адступілі на Тайвань і стварылі фактычна асобную краіну.
Дзяржаўны лад [правіць]
Кітай — рэспубліка, краіна народнай дэмакратыі. У заходняй паліталогіі разглядаецца як адна з пяці сучасных камуністычных дзяржаў (разам з В'етнамам, Лаосам, Паўночнай Карэяй і Кубай).
Адміністрацыйны падзел [правіць]
КНР складаецца з 22 правінцый (і разглядае Тайвань у якасці 23-й правінцыі), 5 аўтаномных раёнаў, 4 гарадоў цэнтральнага падпарадкавання і 2 спецыялізаваных адміністрацыйных раёнаў.
|
|
|
|||||
|---|---|---|---|---|---|---|
 |
||||||
| †Тайвань абвешчаны часткай КНР, але фактычна ёсць незалежнай краінай Тайвань | ||||||
|
раёны |
падпарадкавання |
адміністрацыйныя раёны |
||||
Геаграфія [правіць]
Гаспадарка [правіць]
КНР характарызуе сваю гаспадарку як сацыялістычную рынкавую эканоміку. Пачынаючы з 1978 ідзе рэфармаванне кітайскай эканомікі ў бок рынкавай арыентацыі, але пад шчыльным дзяржаўным кантролем.
Валавы ўнутраны прадукт КНР склаў у 2009 4,9 трлн долараў (3-е месца ў свеце, пасля ЗША і Японіі) і амаль 9 трлн долараў па парытэце пакупной здольнасці (2-е месца ў свеце).
У 2009 Кітай пераўзышоў Японію па валавым аб'ёме прамысловай вытворчасці і выйшаў на другое месца ў свеце. Першае месца займаюць ЗША (19 %), доля Кітая ўзрасла да 15,6 %, доля Японіі склала 15,4 %. Разам тры краіны забяспечваюць роўна палову сусветнай прамысловай вытворчасці.
Дзякуючы стабільна высокім тэмпам росту эканомікі (7—8 % штогод, 8,7 % у 2009) і нізкаму кошту працоўнай сілы (у сярэднім 0,86 долараў) пры высокай прадукцыйнасці, КНР з'яўляецца сёння адной з самых інвестыцыйна прывабных краін свету і адным з найбуйнейшых вытворцаў прамысловай прадукцыі.
Дачыненні з Беларуссю [правіць]
Адносіны Беларусі і Кітая характарызуюцца тэрмінам «стратэгічнае партнёрства», які абазначае высокі ўзровень супрацоўніцтва дзвюх дзяржаў. КНР з'яўляецца асноўным палітычным і гандлёва-эканамічным партнёрам Беларусі ў Азіі.
Дыпламатычныя дачыненні дзяржавы ўстанавілі 20 студзеня 1992. У гэтым жа годзе адкрыта пасольства КНР у Беларусі, у наступным годзе — пасольства Беларусі ў КНР.
Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка наведваў Кітай у 1995, 1997, 2001 і 2005. Візіты ў Беларусь нанеслі старшыня КНР Ху Цзіньтао (2000), старшыня Дзяржсавета Вэнь Цзябао (2007), Лі Пэн (у 1995 у якасці старшыні Дзяржсавета і ў 2000 у якасці старшыні Пастаяннага камітэта УСНП), намеснік старшыні КНР Сі Цзіньпін (2010), віцэ-прэм'еры Дзяржсавета (1996 і 1997).
З 1992 ў складзе Кітайскага народнага таварыства дружбы з замежжам існуе Таварыства кітайска-беларускай дружбы [6].
Гл. таксама [правіць]
- Чжэн Хэ
- Кітайскі каляндар
- Юэ Фэй
- Горад Ухань
- Горад Харбін
- Рака Сіцзян
- Мінскія магілы
- Агульнакітайскі сход народных прадстаўнікоў
- Гохуа
- Хуан Сiaнфан
- Лао Шэ
- Юньнань-Гуйчжоўскае нагор'е
- Горад Далянь
Зноскі
- ↑ Таксама англійская ў Ганконгу і партугальская ў Макаа.
- ↑ Лічбавыя дадзеныя прыведзеныя без уключэння дадзеных па Тайваню, Ганконгу і Макаао.
Атлас мира, обзорно-географический, ИПУ РАН, ООО «УНИИНТЕХ», Москва, 2004.
Атлас мира, ПКО «Картография» федеральной службы геодезии и картографии России, Москва, 2005. - ↑ Камюніке аб папярэдніх выніках перапісу насельніцтва 2010 (дадзеныя не ўключаюць Тайвань, з Тайванем 1 370 536 875 чал.)
- ↑ Human Development Report 2011. United Nations Development Programme (2011). Архівавана з першакрыніцы 19 студзеня 2013. Праверана 21 жніўня 2012.
- ↑ Таксама ганконскі долар у Ганконгу і патака ў Макаа.
- ↑ У Сяоцю. Да 50-годдзя Кітайскай народнай рэспублікі: Дынамічнае развіццё кітайска-беларускіх адносін// Інфармацыйна-аналітычны і культуралагічны бюлетэнь «Кантакты і дыялогі». № 9-10 1999
