Кітайская мова

Кітайская мова (中文, чжунвэнь, або 汉语, ханьюй) уваходзіць у кітайска-тыбецкую (сіна-тыбецкую) сям’ю. Яна з’яўляецца афіцыйнай мовай КНР, Тайваня і Сінгапура. На ёй гавораць звыш 1 млрд чалавек. Для 900 млн з іх кітайская мова з’яўляецца роднай.

Кітайская мова служыць адной з 6 афіцыйных і працоўных моў ААН. Гістарычна гэта мова народнасці хань, якая дамінуе ў нацыянальным складзе КНР (больш 90 % насельніцтва краіны). Акрамя таго, дзясяткі мільёнаў кітайцаў, якія захоўваюць сваю мову, жывуць практычна ва ўсіх краінах Паўднёваўсходняй Азіі (на Сінгапуры складаючы больш 75 % насельніцтва); значная кітайская дыяспара рассеяна па ўсім свеце.

У кітайскай мове вылучаецца 7 дыялектных гуртоў: паўночная (北, самая шматлікая — звыш 800 млн носьбітаў), у (лінгвістыцы (吴), сян (湘), гань (赣), хака (客家), юэ (粤), мінь (闽). Дыялекты адрозніваюцца фанетыкай, лексікай, збольшага граматыкай, аднак асновы іх граматыкі і слоўнікавага складу адзіныя. Сродкам зносін носьбітаў розных дыялектаў служыць нарматыўная кітайская мова, якая ў Кітаі завецца путунхуа (普通话), у Сінгапуры хуаюй (华语) у Ганконгу^{[Крыніца?]} і Тайвані — гаюй (国语), паміж імі існуюць вельмі малаважныя адрозненні ў фанетыцы, на лісце ў путунхуа і хуаюй выкарыстоўваюцца скарочаныя іерогліфы, а ў гаюй — поўнае напісанне іерогліфаў. Пры крайняй неабходнасці можна растлумачыцца, напісаўшы іерогліфы на паперы або намаляваўшы іх рукой у паветры. Літаратурная мова абапіраецца на паўночныя дыялекты. Фанетычная норма — пекінскае вымаўленне (аднак у эпоху дынастыі Тан, калі было створана большасць класічных кітайскіх тэкстаў, норма была блізкая хутчэй да цяперашняга дыялектнага гурта хака).

Гл. таксама

• Кітайскія імёны
• Сон у чырвоным цераме