Раман Дмоўскі

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Раман Станіслаў Дмоўскі
Раман Станіслаў Дмоўскі
Roman Dmowski signature.svg
Міністр замежных спраў Польшчы
27 кастрычніка 1923 — 14 снежня 1923
Прэм'ер-міністр: Уладзіслаў Грабскі
Прэзідэнт: Станіслаў Вайцахоўскі
Папярэднік: Марыян Сеіда
Пераемнік: Караль Бертоні
Дэпутат Дзяржаўнай думы Расіі
1907 — 1909
 
Партыя: Нацыянал-дэмакратычная партыя Польшчы
Народна-нацыянальны саюз
Адукацыя: Варшаўскі ўніверсітэт
Веравызнанне: каталіцтва
Нараджэнне: 9 жніўня 1864(1864-08-09)
Сцяг Польшчы пад Варшавай
Смерць: 2 студзеня 1939(1939-01-02) (74 гады)
Сцяг Польшчы Драздова
 
Узнагароды:

Шаблон:Вялікі крыж ордэна Адраджэння ПольшчыRo3osr.gifШаблон:Ордэн Аранскіх-Насау

Раман Станіслаў ДМОЎСКІ (польск.: Roman Stanisław Dmowski; 9 жніўня 1864, маёнтак Камен Варшаўскага пав., Польшча2 студзеня 1939) — польскі палітычны дзеяч, публіцыст.

Біяграфічныя звесткі[правіць | правіць зыходнік]

Скончыў Варшаўскі ўніверсітэт (1890). У 1888 уступіў у тайную арганізацыю «Саюз польскай моладзі», імкнуўся да аддзялення польскага вызваленчага руху ад расійскага, удзельнічаў у антырасійскіх дэманстрацыях. У 1890 увайшоў у Польскую лігу — папярэдніцу нацыянальна-дэмакратычнай партыі (эндэкаў). 3 1895 рэдактар часопіса «Przegląd Wszechpolski» («Усяпольскі агляд»). Аўтар працы «Думкі сучаснага паляка» (1902), што стала ідэалагічнай праграмай польскіх эндэкаў. Лічыў, што Беларусь трэба разглядаць як усходнюю тэрыторыю Польшчы. У 1907—09 дэпутат і кіраўнік «Польскага кола» (аб'яднання польскіх дэпутатаў) у 2-й і 3-й Дзяржаўнай думе. У 1908 выдаў кнігу «Германія, Расія і польскае пытанне», у якой прадбачыў ваенны канфлікт паміж Расіяй і Германіяй і лічыў, што месца Польшчы ў ім на баку Расіі. Удзельнічаў у неаславянскім руху, у 1908 у Празе прымаў удзел у панславянскім кангрэсе. У пачатку І сусветнай вайны ў 1914 стварыў у Варшаве з дазволу расійскіх уладаў Нацыянальны польскі камітэт. У 1915 у Пецярбургу дамагаўся стварэння польскіх вайсковых фарміраванняў. У 1917 у Парыжы арганізаваў Нацыянальны камітэт, галоўнай мэтай якога было аднаўленне незалежнай Польшчы і стварэнне польскай арміі. У ліпені 1917 падаў англійскаму ўраду мемарыял «Упарадкаванне Цэнтральнай і Усходняй Еўропы», у якім акрэсліваў межы будучай Польшчы. Паводле гэтага праекта ўся Заходняя і Цэнтральная Беларусь уваходзіла ў склад польскай дзяржавы, усходняя граніца якой праходзіла па т.зв. «лініі Дмоўскага». Адначасова Р. Дмоўскі распрацаваў асновы нацыянальна-дзяржаўнай арганізацыі Другой Рэчы Паспалітай на падставе канцэпцыі інкарпарацыі, выступаў супраць федэратыўнай канцэпцыі Ю. Пілсудскага. У 1919 прадстаўляў Польшчу на Парыжскай мірнай канферэнцыі. У 1923 міністр замежных спраў. Пасля прыходу да ўлады Ю. Пілсудскага ў 1926 стварыў апазіцыйны «Лагер Вялікай Польшчы», які ў 1933 быў забаронены.

Бібліяграфія[правіць | правіць зыходнік]

  • Niemcy, Rosja i kwestia polska / Dmowski, Roman. - Warszawa : Inst. Wydawn. Pax, 1991, Wyd. 1.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Кітурка Ю. Дмоўскі // ЭГБ у 6 т. Т. 3, Мн., 1996.
  • Micewski A. Roman Dmowski. Warszawa, 1971.
  • Terej J. J. Rzeczywistość i polityka: Ze studiów nad dziejami najnowszymi Narodowej Demokracji. Warszawa, 1971.
  • Wapiński R. Roman Dmowski. Lublin, 1988. ISBN 83-222-0480-9