Якуб Казімір Станіслаў Гейштар

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Якуб Гейштар
Якуб Гейштар.jpg
Дата нараджэння:

18 (6) красавіка 1827({{padleft:1827|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:6|2|0}})

Дата смерці:

15 (3) лістапада 1897({{padleft:1897|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:3|2|0}}) (70 гадоў)

Кірунак:

публіцыстыка


Якуб Казімір Станіслаў Гейштар — (6 (18) красавіка 1827, маёнтак Мядэкшы Ковенскага павета, цяпер Кедайнскі раён Літвы — 3 (15) лістапада 1897) — удзельнік паўстання 1863—1864 на Беларусі і Літве, ліберальны публіцыст.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Скончыў Віленскі дваранскі інстытут, вучыўся на юрыдычным факультэце Пецярбургскага ўніверсітэта. У якасці члена Ковенскага губернскага камітэта ўдзельнічаў у выпрацоўцы ўмоў сялянскай рэформы, у 1859 напісаў і выдаў за мяжой свой першы публіцыстычны твор — «Голас шляхціца да сваіх сабратаў пра сялянскую свабоду і ўласнасць». Па палітычных перакананнях падтрымліваў групоўку «белых», быў адным з кіраўнікоў «белае» партыі на беларуска-літоўскіх землях. Узначальваў Аддзел кіраўніцтва правінцыямі Літвы, утвораны пасля сумнавядомага перавароту ў паўстанцкай арганізацыі.

Выступаў супраць Каліноўскага і інш. рэв. дэмакратаў, які намагаліся павярнуць паўстанне на шлях аграрнай рэвалюцыі. Арыштаваны ў ліпні 1863 г. Спярша высланы ва Уфу, але затым вернуты для дадатковага следства і сасланы на 12 год катаргі ў Сібір. У 1872 г. вярнуўся на радзіму. Спярша жыў у Сувалках, пазней у Варшаве, дзе ў 1882 г. заклаў антыкварную кнігарню. Пакінуў пасля сябе ўспаміны — каштоўную крыніцу па гісторыі паўстання 1863—1864 гг.

"Успаміны" Гейштара[правіць | правіць зыходнік]

«Pamiętniki z lat 1857-1865» з'яўляюцца каштоўнай крыніцай па вывучэнню гісторыі паўстання 1863-1864 гг. Над “Успамінамі” Гейштар пачаў працаваць яшчэ ў ссылцы, але галоўная праца была зроблена ў 1873-1874 гг. у Варшаве. Канчаткова завершаны толькі пад канец жыцця.

Мемуары напісаны ў двух тамах. Першы том змяшчае 420 старонак, другі — 382. Тамы аснашчаны шматлікімі ілюстрацыямі ўдзельнікаў паўстання і тых, хто меў да яго дачыненне. Гейштар падае абшырныя бібліяграфіі і іншыя карысныя дадаткі. Пры выданні (у віленскай серыіі “Бібліятэка мемуараў”) успаміны былі забяспечаны змястоўнымі прадмовай і каментарамі. "Успаміны" з'яўляюцца, па сутнасці, унікальным біяграфічным слоўнікам удзельнікаў паўстання. Гісторык Тадэвуш Корзан напісаў спецыяльна для гэтага выдання свае нататкі “З асабістых кантактаў”.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1994. — 537 с., [8] к.: іл. ISBN 5-85700-142-0.
  • Gieysztor, J. Pamiętniki Jakóba Gieysztora z lat 1857—1865 : w 2 t. / J. Gieysztor; przedmowa i przypisy prof. T. Korzona. — Wilno : Nakładem Tow. Udz. «Kurjer Litewski», 1913. — T. 1. — 422 s.
  • Gieysztor, J. Pamiętniki Jakóba Gieysztora z lat 1857—1865 : w 2 t. / J. Gieysztor; przedmowa i przypisy prof. T. Korzona. — Wilno : Nakładem Tow. Udz. «Kurjer Litewski», 1913. — T. 2. — 384 s.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]