Апраметная (п’еса)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Апраметная
Аўтар Васіль Шашалевіч
Дата прэм’еры 16 мая 1925
Месца прэм’еры Масква
Жанр драма

«Апраметная» (другая назва — Зруйнаваная цемра) — п’еса беларускага драматурга Васіля Шашалевіча, напісаная прыкладна да 1924 і пастаўленая Беларускай тэатральнай студыяй В. Смышляева ў Маскве 16 мая 1925 на III з’ездзе Саветаў СССР.

У 1926 і 1927 гадах ставілася на сцэне Беларускага дзяржаўнага тэатра імя Якуба Коласа ў Віцебску. Ставіла за мэту паказаць працэс духоўнага і сацыяльнага разняволення беларускага народа.

Поўны тэкст твора не знойдзены.

Сюжэт[правіць | правіць зыходнік]

Злы чараўнік выкраў і ўсыпіў адвечным сном прыгажуню Алёнку. Малых дзяцей, што выпадкова сустрэлі ў лесе чараўніка, ён ператварыў у сабак «і па-сабачаму брахаць прымусіў». У выніку ўся краіна замёрла ў здранцвенні: «дзяцей ён скраў — і мова родная цяпер чужою стаць павінна». З бяды Алёнку, дзяцей і краіну вызваляюць волат Янка і тры віцязі — яны разбураюць царства чараўніка.

Крытыка[правіць | правіць зыходнік]

26 мая 1925 у газеце «Правда» была апублікавана рэцэнзія з станоўчым водгукам на прэм’еру п’есы. У ёй падкрэсліваўся казачны характар відовішча, дзе лесавік зачароўвае дзяўчыну Аленку і яшчэ дваіх малых дзетак, а добры віцязь выводзіць іх у ясны свет[1]. Зрэшты, у газеце гаварылася, што пакуты герояў і іх цудоўнае вызваленне атаясамліваецца «з прыгнечанасцю Беларусі ў царскія часы і вызваленнем ад яго ў нашу пару»[2].

З узмацненнем таталітарных тэндэнцый у адносінах да нацыянальных рэспублік стаўленне афіцыйнай крытыкі да п’есы значна пагоршылася[3]. У сваю чаргу, В. Вольскі сцвярджаў, што такія «містычныя» пастаноўкі гледачу не зразумелыя і не патрэбныя, а галоўная ідэя спектакля цалкам двухсэнсоўная[4]. М. Модэль у сваёй працы «Тэатр і драматургія» адзначаў, што: «Апраметная была разлічана на задавальненне ідэйных запатрабаванняў і рэакцыйных густаў нацыяналістычных колаў беларускай інтэлігенцыі; п’еса дарэшты прасякнута містыкай і яскрава выражанай нацдэмаўскай ідэалогіяй»[5].

У 1927 годзе п’еса была знята з рэпертуара Беларускага дзяржаўнага тэатра ў Віцебску.

Пастаноўка[правіць | правіць зыходнік]

Спектакль 16 мая 1925 быў багаты на музыку (у ім гучалі мелодыі А. Гранінава), светлавыя эфекты, танцы, пантаміму. Ролі выконвалі Л. Мазалеўская, А. Лонгіна, А. Гепнер, А. Лагоўская (Аленка), К. Саннікаў (віцязь), А. Ільінскі (чарот) і С. Станюта (ведзьма).

Зноскі

  1. Азгур, З. Тое, што помніцца…: Успаміны. — Полымя, 1981. — № 9. — С. 208.
  2. Азгур, З. Гаварыў ён шчыра…: Згадка пра Васіля Шашалевіча ў яго 90-годдзе // ЛіМ. — 1987. — В. 3360. — № 2. — С. 14.
  3. Мамачкін, Зм. «Мой вораг — эпоха» Лёс драматурга Васіля Шашалевіча // Роднае слова. — 1994. — № 9. — С. 12.
  4. Вольскі В. Сучасныя праблемы беларускай савецкай драматургіі. — Мн., 1934.
  5. Модэль М. Тэатр і драматургія. — Мн., 1935. — С. 7—8.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Мамачкін, Зм. Драматургія Васіля Шашалевіча // Роднае слова. — 1997. — С. 6-10.
  • Мамачкін, Зм. «Мой вораг - эпоха» Лёс драматурга Васіля Шашалевіча // Роднае слова. — 1994. — № 9. — С. 12.