Генадзь Васілевіч Будай

Генадзь Васілевіч Будай
Генадзь Васілевіч Будай
	; Генадзь Будай у 1944 годзе
Дата нараджэння	26 чэрвеня 1918
Месца нараджэння	Койданава, Мінскі павет, Мінская губерня;
Дата смерці	22 лістапада 1988 (70 гадоў)
Месца смерці	Мінск, Беларуская ССР, СССР;
Альма-матар	Камуністычны інстытут журналістыкі імя С. М. Кірава (1941); БДУ (1959);
Месца працы	Звязда; Слуцкі край; Чырвоная звязда[d]; Сельская газета; Коммунист Белоруссии;
Грамадзянства	СССР;
Узнагароды і званні	;

Гена́дзь Васі́левіч Буда́й (26 чэрвеня 1918(1918-06-26), Койданава, Мінскі павет — 22 лістапада 1988(1988-11-22), Мінск) — беларускі журналіст, адзін з арганізатараў і кіраўнікоў камуністычнага падполля і партызанскага руху ў Мінскай і Баранавіцкай абласцях у гады Вялікай Айчыннай вайны. Галоўны рэдактар часопіса «Камуніст Беларусі» (1972—1988), заслужаны дзеяч культуры БССР (1968)^[1]. Брат Георгія Будая.

Біяграфія

Даваенны перыяд і вучоба

Сваю журналісцкую працу пачаў яшчэ ў маладосці, у 1934 годзе. Спачатку працаваў загадчыкам сельгасаддзела, а потым адказным сакратаром раённай газеты, доўгі час з’яўляўся сакратаром камсамольскага камітэта рэдакцыі^[2].

Вучыўся ў Камуністычным інстытуце журналістыкі (КІЖ) ў Мінску. Падчас вучобы ў інстытуце шчыльна сябраваў з Уладзімірам Амельянюком, які характарызаваў Г. Будая як выдатнага студэнта і рознабаковага чалавека: ён паспяхова здаваў іспыты, іграў на ўсіх відах струнных інструментаў і баяне, маляваў акварэллю і маслам, цікавіўся філасофіяй і гісторыяй, актыўна працаваў у прафкаме^[2].

У інстытуце ён пазнаёміўся са сваёй будучай жонкай Нінай Котяшавай, якая таксама была студэнткай КІЖа. Пачатак вайны 22 чэрвеня 1941 года Г. Будай разам з жонкай сустрэў на практыцы ў Брэсце^[2]. З-за пачатку вайны КІЖ Г. Будаю скончыць не давялося, і вышэйшую адукацыю ў БДУ ён атрымаў ужо завочна ў 1959 годзе^[1]^[2].

У гады вайны

Пасля пачатку вайны і 15-дзённага пераходу з Брэста вярнуўся ў Дзяржынск. У жніўні 1941 — кастрычніку 1942 года быў удзельнікам мінскага камуністычнага падполля. Разам з Уладзімірам Амельянюком ствараў падпольную газету «Звязда» і камітэт «Смерць фашызму», які аб'ядноўваў каля 20 антыфашысцкіх груп. З'яўляўся адным са стваральнікаў і кіраўнікоў дзяржынскага камуністычнага падполля. На яго абрушыўся ўдар гестапа, у выніку якога была схоплена і бясследна знікла ў мінскай турме яго жонка Ніна. Самому Г. Будаю ўдалося сысці ў лес^[2].

З лістапада 1942 года стаў камісарам Івянецкага партызанскага злучэння ў Налібоцкай пушчы. У красавіку 1943 — лютым 1944 года быў намеснікам упаўнаважанага ЦК КП(б)Б і БШПР па Івянецкім міжрайпартцэнтры. Адначасова з чэрвеня 1943 года з'яўляўся рэдактарам партызанскай газеты «Народны мсцівец». З кастрычніка 1943 года — член Івянецкага падпольнага райкама КП(б)Б, а ў лютым — чэрвені 1944 года — рэдактар газеты «Чырвоная звязда» Баранавіцкага падпольнага абкама КП(б)Б^[1]^[2].

Пасляваенная журналісцкая дзейнасць

Пасля вайны працаваў на адказнай журналісцкай працы. Быў адказным сакратаром і намеснікам рэдактара «Сельской газеты» (цяпер «Беларуская ніва»). З 1959 года займаў пасаду намесніка галоўнага рэдактара, а з 1972 па 1988 год — галоўнага рэдактара партыйнага часопіса «Камуніст Беларусі»^[1]^[2].

Як кіраўнік вылучаўся дыпламатычнасцю, гнуткасцю, уменнем згладжваць вуглы і гасіць канфлікты ў рэдакцыйным калектыве. Пры гэтым быў патрабавальным да якасці матэрыялаў і захавання дысцыпліны, умеў абараняць інтарэсы сваіх супрацоўнікаў. Быў чалавекам надзвычай сціплым, не любіў выстаўляць напаказ свае ваенныя заслугі^[2].

Абіраўся членам ЦК КПБ з 1976 года. Быў дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР з 1975 года^[1].

У 1975 годзе выдаў кнігу мемуараў «Свінцом і словам. Запіскі журналіста» (руск.: Свинцом и словом. Записки журналиста), якую пісаў каля 30 гадоў, дасканала вывяраючы факты. У 1981 годзе выйшла другое, дапоўненае выданне. Кніга была высока ацэнена за яе стрыманасць, аб'ектыўнасць і дакументальную дакладнасць без штучнай гераізацыі і ў 1984 годзе была адзначана Дзяржаўнай прэміяй БССР^[2].

Памёр у 1988 годзе на 70-м годзе жыцця. Яго сыход з пасады галоўнага рэдактара і з жыцця быў нечаканым. Знаходзячыся ў адпачынку, Г. Будай даведаўся, што ў ЦК партыі прынята рашэнне пра яго звальненне з пасады і прызначэнне новага рэдактара без належнай падзякі за доўгую працу. Неўзабаве пасля гэтага ён памёр^[2]^[3].

Узнагароды

Крыніцы

↑ ^а ^б ^в ^г ^д БС 1982.
↑ ^а ^б ^в ^г ^д ^е ^ё ^ж ^з ^і ^к Акулік 2010.
↑ 26 июня: этот день в истории(недаступная спасылка) (руск.)
↑ ЭД.

Літаратура

Будай Геннадий Васильевич // Беларуская ССР: Кароткая энцыклапедыя ў 5 т. / Рэд. кал.: І. П. Шамякін і інш. — Мн.: «Беларуская Савецкая Энцыклапедыя» імя Петруся Броўкі, 1981. — Т. 5: Біяграфічны даведнік. — С. 85. — 720 с. — 15 000 экз.
Акулик А. Уроки Геннадия Будая // Беларуская думка. — 2010. — № 5. — С. 102—109.

[FOOTNOTEБС1982-1] а ^б ^в ^г ^д БС 1982.

[FOOTNOTEАкулік2010-2] а ^б ^в ^г ^д ^е ^ё ^ж ^з ^і ^к Акулік 2010.

[ЭД-3] 26 июня: этот день в истории(недаступная спасылка) (руск.)

[FOOTNOTEЭД-4] ЭД.

[1]

[2]

[3]

[4]