Даян Фосі
| Даян Фосі | |
|---|---|
| Dian Fossey | |
| | |
| Дата нараджэння | 16 студзеня 1932[1][2][…] |
| Месца нараджэння | |
| Дата смерці | 26 снежня 1985[4][1][…] (53 гады) |
| Месца смерці | |
| Грамадзянства | |
| Род дзейнасці | антраполаг, прыматолаг, этолаг, заолаг, навуковы работнік, пісьменніца, эколаг |
| Навуковая сфера | эталогія |
| Месца працы | |
| Навуковая ступень | доктарская ступень[d] ()[5] |
| Альма-матар | |
| Вядомая як | абаронца дзікай прыроды, змагар з браканьерствам, абаронца горных гарыл. |
| Подпіс |
|
Да́ян Фо́сі (англ.: Dian Fossey; 16 студзеня 1932, Сан-Францыска, Каліфорнія, ЗША — 26 снежня 1985, Руанда) — вядомая этолаг, папулярызатарка аховы прыроды.
Біяграфія
[правіць | правіць зыходнік]Атрымала медыцынскую адукацыю. Пазней атрымала ступень доктара заалогіі (1974) у Кембрыджскім універсітэце. У 1963 годзе, падчас турыстычнай паездкі па Афрыцы, пазнаёмілася з вядомым заолагам і палеантолагам Луісам Лікі, які пазней прапанаваў ёй займацца вывучэннем паводзін горных гарыл у трапічных лясах горнага масіву Вірунга на сумежжы ДРК, Руанды і Уганды. Д. Фосі вывучала гарыл цярпліва і тонка, часта рызыкуючы жыццём, гадамі чакала, пакуль гарылы прымуць яе ў зграю, у выніку яна перамагла — яе прынялі. Такім чынам, у адзіночку даследчыца жыла сярод гэтых вельмі моцных, самых буйных у свеце малп, вывучаючы іх звычкі, навыкі і, у пэўным сэнсе, культуру. Д. Фосі вывучала паводзіны горных гарыл на працягу 18 гадоў і лічыла чалавека галоўнай небяспекай для іх. Да 1980 года на Зямлі заставалася агулам толькі 250 горных гарыл, таму даследчыца вяла безупынную барацьбу з браканьерамі на тэрыторыі нацыянальнага парку «Вірунга». Была актыўнейшай прыхільніцай аховы прыроды.
У студзені 1970 года фатаграфія Д. Фосі з’явілася на вокладцы National Geographic, даследчыца стала вядомай. У 1980 годзе Д. Фосі названа вядучым спецыялістам свету па фізіялогіі і паводзінах горных гарыл. У 1981—1983 гадах чытала ўласны курс лекцый у Карнельскім універсітэце. Тым жа часам напісала кнігу «Гарылы ў імгле» (англ.: Gorillas in the Mist), якая стала бестселерам і дагэтуль з’яўляецца самай прадаваемай кнігай свету пра гарыл.
Забойства
[правіць | правіць зыходнік]Д. Фосі была засечана ўласным мачэтэ для рубкі трыснягу 26 снежня 1985 года ў сваім бунгала ў лагеры паблізу Даследчага цэнтру «Карысак» у Руандзе. Забойства не раскрытае. Хутчэй за ўсё, даследчыцу забілі афрыканцы, нанятыя тымі, каму Д. Фосі замінала выкарыстоўваць гарыл у камерцыйных мэтах. Д. Фосі пахавалі побач з забітымі гарыламі на двары за бунгала. На надмагіллі высечана яе руандыйскае імя Нуармачабеле («Жанчына, якая жыве адна ў гарах») і эпітафія «Ніхто не любіў гарыл мацней. Спачывай з мірам, дарагая сяброўка, навечна абароненая ў гэтай святой зямлі, тваім доме, якому ты належыш».[6]
У масавай культуры
[правіць | правіць зыходнік]- У 1975 годзе Д. Фосі стала гераіняй фільма «У пошуках гіганцкіх малп» знятага National Geographic Society.
- У 1983 годзе выйшла навукова-папулярная кніга Д. Фосі «Гарылы ў імгле» (англ.: Gorillas in the Mist). Пазней, у 1988 годзе, у асноўным па матывах кнігі, быў зняты аднайменны мастацкі фільм з Сігурні Уівер у галоўнай ролі.
Гл. таксама
[правіць | правіць зыходнік]Зноскі
- 1 2 Dian Fossey // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.
- ↑ Dian Fossey // Brockhaus Enzyklopädie — F.A. Brockhaus, 1796.
- ↑ Store norske leksikon — 1978. — ISSN 2464-1480 Праверана 17 кастрычніка 2026.
- ↑ Person Profile // Internet Movie Database — 1990. Праверана 16 кастрычніка 2015.
- ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #118843427 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016. Праверана 2 сакавіка 2015.
- ↑ Did Margaret Atwood's «Saint Dian Fossey» Predict Current Atrocities in Congo?
- Нарадзіліся 16 студзеня
- Нарадзіліся ў 1932 годзе
- Нарадзіліся ў Сан-Францыска
- Памерлі 26 снежня
- Памерлі ў 1985 годзе
- Памерлі ў Руандзе
- Выкладчыкі Карнельскага ўніверсітэта
- Выпускнікі Кембрыджскага ўніверсітэта
- Асобы
- Вучоныя паводле алфавіта
- Заолагі ЗША
- Постаці амерыканскай экалогіі
- Прыматолагі
- Нераскрытыя забойствы ў Руандзе
- Пісьменнікі-анімалісты
- Біёлагі XX стагоддзя