За нашу і вашу свабоду
«За на́шу і ва́шу свабо́ду» — дэвіз грамадзянскіх актывістаў, якія лічаць, што не можа быць свабодным народ, які заваёўвае іншы народ[1]. З’яўляецца неафіцыйным дэвізам Польшчы і часта асацыіруецца з часамі, калі салдаты родам з падзеленай Рэчы Паспалітай змагаліся ў рухах за незалежнасць па ўсім свеце[2][3].
Дэвіз існуе ў розных варыянтах, паслядоўнасць словаў у выразе можа змяняцца. У прыватнасці, можа выкарыстоўвацца выраз «за вашу і нашу свабоду».
Узнікненне
[правіць | правіць зыходнік]
Упершыню дэвіз з’явіўся і выкарыстоўваўся Тадэвушам Касцюшкам (у форме па-польску: Za naszą wolność i waszą) у канцы XVIII стагоддзя падчас паўстання 1794 года[2][3][4][5][6].
25 студзеня 1831 года на патрыятычнай дэманстрацыі ў Варшаве ў падтрымку паўстання дзекабрыстаў дэвіз быў выкарыстаны на маніфестацыйных штандарах у выглядзе «У імя Бога за нашу і вашу свабоду». Як мяркуецца, аўтарства дэвізу належыць Яўхіму Лялевелю[7][8]. Менавіта гэты варыянт у скарочаным выглядзе і здабыў папулярнасць.
Дэвіз выкарыстоўваўся таксама з 1989—1991 гадоў у Чарнігаве падпольнай партыяй у складзе Дэмакратычнага саюза народнай свабоды (раней Цэнтр дэмакратычных ініцыятыў).
Крыніцы
[правіць | правіць зыходнік]- ↑ «Народ, які заваёўвае іншыя народы, стварае свае ўласныя ланцугі» (Маркс К., Энгельс Ф. Соч. Т. 16. С. 435—438; Т. 32. С. 335—339.).
- 1 2 Lonnie R. Johnson, Central Europe: Enemies, Neighbors, Friends, Oxford University Press, 1996, ISBN 0195100719, Google Print, p. 127-128
- 1 2 Hubert Zawadzki, Jerzy Lukowski, A Concise History of Poland, Cambridge University Press, 2001, ISBN 0521559170, Google Print, p. 145
- ↑
- ↑
- ↑ Архівавана 6 студзеня 2007.
- ↑ Архівавана 8 лістапада 2006.
- ↑
Літаратура
[правіць | правіць зыходнік]- Вячаслаў Шалькевіч. «За нашу і вашу свабоду» // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1996. — С. 389—390. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.
Спасылкі
[правіць | правіць зыходнік]
На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме За нашу і вашу свабоду
