Лунда (дзяржава)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Лунда
XVI стагоддзе — 1887


Flag of Congo Free State.svg
 
Flag of Portugal.svg
 
Flag of the United Kingdom.svg


African-civilizations-map-pre-colonial.svg
Лунда на карце гістарычных дзяржаў Афрыкі
Сталіца Мусумба
Рэлігія анімізм
Форма кіравання Манархія
мваат яаў
Сёння Сцяг Анголы Ангола
Сцяг Дэмакратычнай Рэспублікі Конга Дэмакратычная Рэспубліка Конга
Сцяг Замбіі Замбія

Лу́нда — гістарычная дзяржава ў Цэнтральнай Афрыцы. Сфарміравалася меркавана ў канцы XVI ст. Страціла незалежнасць пасля 1887 г. Галоўным палітычным цэнтрам з'яўляўся горад Мусумба.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Дзяржава Лунда ўзнікла да канца XVI ст. на тэрыторыі плато Лунда, дзе меліся спрыяльныя ўмовы для развіцця трапічнага земляробства. Брытанскі гісторык Х'ю Томас лічыў, што продкі народа лунда прыйшлі ў Цэнтральную Афрыку з паўднёвага ўсходу і першасна ўяўлялі сабою вандроўныя ваенныя фарміраванні, якія здзяйснялі напады на земляробаў і практыкавалі канібалізм[1]. Яны замацаваліся сярод заваяваных імі тубыльцаў плато Лунда толькі ў другой палове XVII ст. Аднак фальклор лунда звязвае ўзнікненне дзяржавы з Ілунгам Тшыбіндам, сынам манарха дзяржавы Луба. Ён ажаніўся на дачцы правадыра мясцовай сельскай абшчыны і захаваў тытул свайго цесця мваат яаў.

Ужо ў другой палове XVII ст. дзяржава Лунда кантралявала плошчу каля 150 тысяч км². Да сярэдзіны XIX ст. яна падвоілася. Акрамя таго, ад дзяржавы Лунда залежылі суседнія народы. У XVII - XVIII стст. выхадцы з Лунды заснавалі дзяржаўныя ўтварэнні каля возера Танганьіка і на тэрыторыі Замбіі. Лунда адыгрывала значную ролю ў гандлі рабамі, якіх дастаўлялі да ўзбярэжжаў Атлантычнага і Індыйскага акіянаў. У 1850 г. каля траціны рабоў, што вывозіліся з Афрыкі, захопліваліся выхадцамі з дзяржавы Лунда.

У другой палове XIX ст. Лунда была саслаблена заваёўніцкай палітыкай чоквэ. У 1887 г. чоквэ захапілі мясцовасць вакол Мусумба-Кекесэ і такім чынам паклалі канец яе незалежнасці. У 1908 г. улады Бельгійскага Конга прызналі мваат яаў як традыцыйнага кіраўніка з рэзідэнцыяй у Мусумба-Кекесэ. Гэты тытул і аўтаномнае кіраванне захоўваюцца да нашых дзён.

Кіраванне[правіць | правіць зыходнік]

Манархі мваат яаў былі сакралізаванымі ўладарамі. Галоўным цэнтрам іх валоданняў з'яўлялася мясцовасць у раёне сучаснага горада Мусумба. Астатнія тэрыторыі кантраляваліся мясцовымі правадырамі лунда або правадырамі заваяваных плямён. Такія правадыры мелі тытул уладальнікаў мваат. Яны павінны былі падпарадкоўвацца мваат яаў і выплочваць штогадовую даніну, пераважна прадуктамі сельскай гаспадаркі.

Функцыянаванне дзяржавы падтрымлівалі чыноўнікі кавата. Яны правяралі даніну, суправаджалі гандлёвыя караваны і іншаземцаў, наведвалі аддаленыя землі, выступалі дарадцамі.

Зноскі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]