Малачай

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Малачай
2007-12-22Euphorbia pulcherrima01.jpg
Euphorbia pulcherrima
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Euphorbia L.

Wikispecies-logo.svg
Сістэматыка
на Віківідах
Commons-logo.svg
Выявы
на Вікісховішчы
ITIS  28032
NCBI  3990
EOL  20197
GRIN  g:4515
IPNI  15393
FW  319873

Малачай[3][4], Багаткі (Euphórbia) — самы вялікі род раслін сямейства Малачайныя (Euphorbiaceae), у ім налічваецца, па адных дадзеных, 800, па іншых — больш за 1600, па трэціх — каля 2000. На тэрыторыі Беларусі 12 дзікарослых і каля 20 інтрадукаваных відаў. Гэта аднагадовыя і шматгадовыя травы, кусты або дрэвы.

Апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Травы, кусты ці, зрэдку, дрэўцы. Па агульным выглядзе вельмі разнастайныя. У адных звычайныя, сцеблы без калючак і лісця, у іншых калючыя, у трэціх — сцеблы мясістыя, кактусападобныя, кантаваныя, нярэдка слупападобныя, з калючкамі і без лісця. Ва ўсіх у тканках па большай частцы белы млечны сок, цячэ ў моцна галінастых млечных сасудах без перагародак.

У складаных суквеццях малачаю зеленавата-жоўтыя прыкветнікі, якія сядзяць большай часткай парамі і адрозніваюцца ад вегетатыўных лістоў звычайна меншай даўжынёй і шырокімі абрысамі. Элементарнае суквецце акружана пяццю невялікімі крыючымі лістамі, зрослымі ў бакал, які нагадвае зрослалістую чашачку. Па яго знешняй паверхні ў верхняй частцы маюцца буйныя залозкі. Унутры бакала змяшчаецца жаночая кветка, якая займае цэнтральнае становішча, сядзіць на доўгай ножцы і высунута вонкі, і шмат дробных мужчынскіх кветак, згрупаваных у пяць звілін, пазушных па адносінах да лісточкаў, утвараючых бакал. Кожная мужчынская кветка на кароткай кветаножцы і складаецца толькі з адной тычынкі, ніць якой складае непасрэдна працяг кветаножкі. Мяжа паміж кветаножкай і тычынкавай ніццю бывае прыкметна ў выглядзе сучлянення.

Жаночыя кветкі, у сваю чаргу, зведзены толькі да песціка. Такое суквецце з мужчынскіх кветак і жаночай кветкі ў бакале атрымала назву цыятыя. Цыятый біялагічна адпавядае суквеццю, а марфалагічна ён падобны на асобную кветку, якая мае просты калякветнік (бакал), шмат тычынак (5 звілін з мужчынскіх аднатычынкавых кветак) і адзін песцік (жаночую кветку).

Існуе шмат малачаяў арыгінальнага знешняга выгляду. Сярод іх заслугоўваюць асаблівай увагі афрыканскія кактусападобныя малачаі. У гэтых малачаяў лісты рэдукаваныя, сцяблы сакавітыя. Сукулентны характар такіх раслін робіць іх вельмі падобнымі на кактусы, непасрэднай роднасці з якімі, аднак, малачаі не маюць.

Некаторыя віды[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
  2. Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
  3. Киселевский А. И. Латино-русско-белорусский ботанический словарь.. — Минск: «Наука и техника», 1967. — С. 51. — 160 с. — 2 350 экз.
  4. Напісанне Малачай у адпаведнасці з БЭ ў 18 тамах., Т.10. Мн., 2000, С.14
  5. Звесткі пра род Euphorbia у базе даных Index Nominum Genericorum Міжнароднай асацыяцыі па таксанаміі раслін (IATP).(англ.) 
  6. Справочник растений: Euphorbia antiquorum паводле звестак выдання Вульф Е.В., Малеева О.Ф. Мировые ресурсы полезных растений. — Л.: Наука, 1969.
  7. 7,00 7,01 7,02 7,03 7,04 7,05 7,06 7,07 7,08 7,09 7,10 7,11 7,12 7,13 7,14 7,15 7,16 Комнатные растения: эуфорбия(молочай) (Праверана 26 кастрычніка 2009)
  8. Электронный каталог сосудистых растений Азиатской Сибири: молочай остистый (Праверана 22 кастрычніка 2009)
  9. Электронный каталог сосудистых растений Азиатской Сибири: молочай реснитчатолистный (Праверана 22 кастрычніка 2009)
  10. Электронный каталог сосудистых растений Азиатской Сибири: молочай бухтарминский(Праверана 22 кастрычніка 2009)
  11. Электронный каталог сосудистых растений Азиатской Сибири: молочай сизый (Праверана 22 кастрычніка 2009)
  12. Электронный каталог сосудистых растений Азиатской Сибири: молочай даурский (Праверана 22 кастрычніка 2009)
  13. Энциклопедия растений Сибири: молочай острый (Праверана 18 кастрычніка 2009)
  14. Энциклопедия растений Сибири: молочай Фишера (Праверана 18 кастрычніка 2009)
  15. Электронный каталог сосудистых растений Азиатской Сибири: молочай солнцегляд (Праверана 22 кастрычніка 2009)
  16. Электронный каталог сосудистых растений Азиатской Сибири: молочай енисейский (Праверана 22 кастрычніка 2009)
  17. Электронный каталог сосудистых растений Азиатской Сибири: молочай ленский (Праверана 22 кастрычніка 2009)
  18. Электронный каталог сосудистых растений Азиатской Сибири: молочай крупнокорневой (Праверана 22 кастрычніка 2009)
  19. Электронный каталог сосудистых растений Азиатской Сибири: молочай монгольский (Праверана 22 кастрычніка 2009)
  20. Электронный каталог сосудистых растений Азиатской Сибири: молочай миртолистный (Праверана 22 кастрычніка 2009)
  21. Энциклопедия растений Сибири: молочай желтеющий (Праверана 18 кастрычніка 2009)
  22. Электронный каталог сосудистых растений Азиатской Сибири: молочай Потанина (Праверана 22 кастрычніка 2009)
  23. Электронный каталог сосудистых растений Азиатской Сибири: молочай репка (Праверана 22 кастрычніка 2009)
  24. Электронный каталог сосудистых растений Азиатской Сибири: молочай саянский (Праверана 22 кастрычніка 2009)
  25. Электронный каталог сосудистых растений Азиатской Сибири: молочай Сегье (Праверана 22 кастрычніка 2009)
  26. Электронный каталог сосудистых растений Азиатской Сибири: молочай полусердцевидный(Праверана 22 кастрычніка 2009)

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Сапегін Л. М. Батаніка. Сістэматыка вышэйшых раслін: вучэбны дапаможнік для студэнтаў устаноў вышэйшай адукацыі па біялагічных спецыяльнасцях. — Гомель: ГДУ, 2012. — 337 с. ISBN 978-985-439-644-6

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]