Народны камісарыят унутраных спраў СССР

З пляцоўкі Вікіпедыя
(Пасля перасылкі з НКУС)
Jump to navigation Jump to search
Народны камісарыят унутраных спраў СССР
(НКУС СССР)

Народный комиссариат внутренних дел СССР
эмблема
Агульная інфармацыя
Краіна
Дата стварэння 10 ліпеня 1934
Папярэдняе ведамства АДПУ СССР
Дата скасавання 26 жніўня 1946
Заменена на Міністэрства ўнутраных спраў СССР
Штаб-кватэра Масква, пл. Дзяржынскага, 2

Народны камісарыят унутраных спраў СССР (НКУС СССР) — цэнтральны орган дзяржаўнага кіравання СССР па барацьбе з злачыннасцю і падтрыманні грамадскага парадку ў 19341946 гадах. Пасля быў перайменаваны ў Міністэрства ўнутраных спраў СССР.

За перыяд свайго існавання НКУС СССР выконваў дзяржаўныя функцыі звязаныя з аховай парадку і дзяржаўнай бяспекі, так і ў сферы камунальнай гаспадаркі і эканомікі краіны. На тэрыторыі Беларусі функцыі НКУС ажыццяўляў Народны камісарыят унутраных спраў БССР (НКУС БССР).

У 1946 годзе ператвораны ў Міністэрства ўнутраных спраў СССР.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Народны камісарыят унутраных спраў СССР створаны 10 ліпеня 1934 года. Наркамам унутраных спраў СССР быў прызначаны Генрых Ягода.

На НКУС былі ўскладзеныя наступныя задачы:

  • забеспячэнне грамадскага парадку і дзяржаўнай бяспекі,
  • ахова сацыялістычнай уласнасці,
  • запіс актаў грамадзянскага стану,
  • памежная ахова,
  • утрыманне і ахова папраўча-працоўных лагераў.

У верасні 1936 годы наркамам унутраных спраў СССР прызначаны Мікалай Яжоў.

Са снежня 1938 года наркамам унутраных спраў СССР прызначаны Лаўрэнцій Берыя.

3 лютага 1941 года ўказам Прэзідыума Вярхоўнага савета СССР НКУС быў падзелены на два самастойных органы: НКУС (наркам — Лаўрэнцій Берыя) і наркамат дзяржаўнай бяспекі СССР (НКДБ) (наркам — Усевалад Мяркулаў). Пасля пачатку Вялікай Айчыннай вайны 20 ліпеня 1941 года НКУС і НКДБ былі вернутыя да структуры адзінага наркамата — НКУС, наркамам унутраных спраў СССР застаўся Берыя, а былы наркамам дзяржбяспекі СССР Мяркулаў быў прызначаны яго першым намеснікам. 14 красавіка 1943 года ўказам Прэзідыума Вярхоўнага савета СССР шляхам выдзялення з НКУС аператыўна-чэкісцкіх упраўленняў і аддзелаў ізноў быў сфармаваны самастойны наркамат дзяржаўнай бяспекі СССР (НКДБ СССР) пад кіраўніцтвам Мяркулава.

У снежні 1945 года наркамам унутраных спраў СССР быў прызначаны Сяргей Круглоў.

У 1946 годзе Народны камісарыят унутраных спраў СССР ператвораны ў Міністэрства ўнутраных спраў СССР.

Кіраўнікі[правіць | правіць зыходнік]

Імя
(Гады жыцця)
Тэрмін паўнамоцтваў Кіраўнік урада
Пачатак Канец
Народны камісар унутраных спраў СССР
1 1936 genrich grigorijewitsch jagoda.jpg Генеральны камісар дзяржбяспекі
Генрых Рыгоравіч Ягода
(1891—1938)
10 ліпеня 1934 25 верасня 1936 Вячаслаў Молатаў (1930—1941)
2 Ежов Николай Иванович 1895-1939.jpg Генеральны камісар дзяржбяспекі
Мікалай Іванавіч Яжоў
(1895—1940)
26 верасня 1936 25 лістапада 1938 Вячаслаў Молатаў (1930—1941)
3 Lavrenty Beria.jpg Генеральны камісар дзяржбяспекі,
з 9.07.1945 г. — Маршал Савецкага Саюза
Лаўрэнцій Паўлавіч Берыя
(1899—1953)
25 лістапада 1938 29 снежня 1945 Вячаслаў Молатаў (1930—1941)
Іосіф Сталін (1941—1953)
4 Генерал-палкоўнік
Сяргей Нічыпаравіч Круглоў
(1907—1977)
29 снежня 1945 15 сакавіка 1946 Іосіф Сталін (1941—1953)

Рэпрэсіі[правіць | правіць зыходнік]

НКУС, як орган дзяржаўнай бяспекі, які выконваў пенітэцыярныя функцыі, быў выканаўцам палітычных рэпрэсій 1930-х гадоў. Многія грамадзяне СССР былі асуджаныя ў пазасудовым парадку асобымі тройкамі НКУС. Таксама НКУС СССР пасля заканчэння Вялікай Айчыннай вайны быў выканаўцам дэпартацыяў па нацыянальнай прыкмеце народаў СССР, якія абвінавачваліся ў супрацоўніцтве з Вермахтам.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]