Нова Воля

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Вёска
Новая Воля
польск.: Nowa Wola
Podlaskie - Michałowo - Nowa Wola - WSW - droga - v-ENE.JPG
Краіна
Ваяводства
Павет
Гміна
Каардынаты
Насельніцтва
328 чалавек[1] (2013)
Часавы пояс
Тэлефонны код
+48 (+48) 85
Паштовы індэкс
16-050
Аўтамабільны код
BIA
Новая Воля на карце Польшчы ±
Нова Воля (Польшча)
Нова Воля
Нова Воля (Падляскае ваяводства)
Нова Воля

Но́ва Во́ля (польск.: Nowa Wola), трыдыцыйная беларуская назва — Но́вая Во́ля (на мясцовай беларускай гаворцы: Но́ва Во́ля[2]) — вёска ў Беластоцкім павеце Падляскага ваяводства Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Міхалова.

Праз вёску праходзіць ваяводская дарога W686.

Царква Нараджэння Яна Хрысціцеля (1908 г.).

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Большасць насельніцтва вёскі складаюць этнічныя беларусы, пераважна праваслаўныя (прыход Нараджэння Яна Хрысціцеля ў вёсцы[3]). Невялікую частку насельніцтва вёскі складаюць каталікі (парафія Божага Провіду ў Міхалове[4]), пераважна з польскай нацыянальнай ідэнтыфікацыяй.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Новая Воля была заснавана ў пачатку XVIII стагоддзя ў межах заблудаўскіх маёмасцей Радзівілаў, тутэйшыя мужыкі працавалі ў фальварку ў Геранімове. У 1743 годзе Ганна Кацярына Радзівіл фундавала тут уніяцкую царкву ў гонар Нараджэння Божай Маці[2]. Вёска добра развівалася і ў 1763 годзе налічвала 125 хатаў. У 1771 годзе непадалёк Новай Волі адбылася бітва паміж барскімі канфедэратамі і расійскім войскам, у выніку чаго вёска была часткова знішчаная (у 1789 годзе было тут 112 хат)[5]. Верагодна ў канцы 18 ст. ва ўрочышчы Камянны Брод была пабудавана царква Узнясення Гасподняга[6].

Пасля бунту тутэйшых мужыкоў у 1815 годзе Міхал Геранім Радзівіл памер паншчыны для Новай Волі быў зменшаны. У 1845 годзе царква з Каменнага Брода была перанесена на могілкі. Чарговы пратэст адбыўся ў 1846 годзе, калі пад кіраўніцтвам Рыгора Серады мужыкі адмовіліся працаваць у лесе на прыказ уладальніка маёнтка ў Геранімове генерала Казіміра Дзяконскага. 38 мужыкоў было арыштаваных царскімі ўладамі і прымушанымі да прыняцця прысягі на вернасць царскаму ўраду і ген. К. Дзяконскаму. Калі ў Новую Волю прыбылі 4 роты царскага войска, пасля катавання нававольцы прынямі пад прымусам прысягу. У 1859 года стараннямі айца Яна Раздзялоўскага была тут адчыненая першая школа. Нававольскія мужыкі атрымалі асабістую свабоду і надзелы зямлі ў 1866 годзе. Вёска пачала хутка развівацца і ў 1806 годзе пачалася пабудова новай царквы ў гонар Нараджэння Яна Хрысціцеля. Была асвячона епіскапам беластоцкім Уладзімірам.

У час Першай сусветнай вайны большасць нававольцаў падалося ў бежанства ў глыб Расіі, а большая частка вёскі (са старой царвой) была спалена ў выніку нямецка-расійскіх змаганняў. Вяртанне з бежанства працягалася ажно да 1922 года[5].

Хатні хоспіс у будынку былой школы.

У міжваенны перыяд Новая Воля прыналежала да гміны Міхалова Беластоцкага павета Беластоцкага ваяводства. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 года пражывала тут 224 жыхароў (8 каталікоў і 216 праваслаўных, 9 палякаў і 215 беларусаў)[7].

У 1939—1944 гадах уваходзіла ў склад Беластоцкай вобласці БССР.

З 17 да 22 ліпеня 1944 года немцы абараняліся тут ад савецкага наступлення, што стала прычынай вялікіх пажараў у вёсцы — згарэла 75 хат. Вёска хутка адбудавалася, але ўжо ў 1950-х гадах пачаўся працэс адплыву маладзёжы і з гэтага часу Новая Воля пастаянна зменшаецца[5]. З 2012 года ў будынку былой школы дзейнічае Падляскі анкалагічны хоспіс[8].

Зноскі

  1. Główny Urząd Statystyczny. Bank Danych Lokalnych. (польск.) . Праверана 16 чэрвеня 2015.
  2. 2,0 2,1 Atlas gwar wschodniosłowiańskich Białostocczyzny, red. S. Glinka, A. Obrębska-Jabłonowska, J. Siatkowski, t. 1, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1980, s. 49 (16 чэрвеня 2015).
  3. Parafia Narodzenia Świętego Jana Chrzciciela w Nowej Woli (польск.)  (16 чэрвеня 2015).
  4. Parafia Opatrzności Bożej, Michałowo (польск.) . Parafie. Archidiecezja Białostocka (16 чэрвеня 2015).
  5. 5,0 5,1 5,2 Leszek Nos Monografia Gminy Michałowo (польск.) . Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Michałowskiej (16 чэрвеня 2015). — Białystok 1996.
  6. Nowa Wola II (польск.) . Kościoły drewniane w Polsce (16 чэрвеня 2015).
  7. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 5. Województwo białostockie, с. 16 (польск.) . Праверана 16 чэрвеня 2015.
  8. Хоспіс у Новай Волі. Праверана 16 чэрвеня 2015.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]