Ордэн Слана

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Ордэн Слана
Orderelefant ribbon.png Lint en ster van de Orde van de Olifant.jpg
Арыгінальная назва Elefantordenen
Краіна Данія Данія
Тып ордэн
Статус уручаецца
Статыстыка
Дата заснавання 1 снежня 1693
Чарговасць
Малодшая ўзнагарода ордэн Данеброг
Commons-logo.svg Ордэн Слана на Вікісховішчы

Ордэн Слана (дацк.: Elefantordenen) — найвышэйшая нацыянальная ўзнагарода Даніі.

Апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Ордэн Слана мае самы арыгінальны знак з усіх узнагарод свету. Большасць іншых ордэнскіх знакаў, нават пры ўсёй рэдкасці і незвычайнасці іх формаў, задумваліся як больш-менш плоскія, каб адным сваім бокам яны маглі шчыльна прылягаць да адзення. Знак ордэна слана ўяўляе сабой мініяцюрную аб'ёмную скульптурку: слон, пакрыты белай эмалью і ўпрыгожаны дыяментамі, нясе на спіне баявую вежку, да якой, у сваю чаргу, мацуецца кольца. Перад вежкай сядзіць чорны паганяты.

На міжнароднай мове эмблем слон сімвалізуе мудрасць, справядлівасць, вялікадушнасць і іншыя высакародныя якасці. У Даніі ён увесь час сустракаецца і ў іншых узнагародах, а таксама ў мастацкіх гравюрах і розных творах мастацтва, якія шмат у чым насычаны іншасказаннямі.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Дацкія рыцары, як і рыцары іншых краін, ахвотна далучаліся да крыжовых паходаў. Старажытная легенда апавядае, што ў час аднаго з такіх паходаў дацкія рыцары атрымалі перамогу над сарацынамі, якія змагаліся на баявых сланах. У памяць пра сустрэчу з гэтым велічэзным жывёлам і ў гонар здабытай перамогі ў 1190 годзе ў Даніі і быў заснаваны ордэн Слана. Аднак пэўную (а не легендарную) гісторыю гэтага ордэна можна прасачыць толькі з сярэдзіны XV стагоддзя, калі яго аднавіў дацкі кароль Крысціян II, каб узнагароджваць ім асоб абодвух палоў.

У статуце ордэна Слана гэтага часу адлюстроўваўся яшчэ і рэлігійны характар ордэнскага «Брацтва Найсвяцейшай Дзевы Марыі», аднак у эпоху Рэфармацыі эмблематыка гэтага старажытнага ордэна пазбавілася свайго рэлігійнага зместу. Яшчэ раз ордэн Слана быў адноўлены ў 1623 годзе, калі стаў свецкай прыдворнай узнагародай, прычым толькі мужчынскай. Ордэнская зорка — васьміканцовая, шытая з круглых сярэбраных пласцінак. У цэнтры яе, на чырвоным аксамітавым полі, змешчана вялікая разетка з чатырохканцовым крыжам у абрамленні лаўровых галін, перавязаных уверсе і ўнізе залатымі стужкамі.

Статут ордэна быў перагледжаны ў 1693 г. каралём Крысціянам V, і членства ў ім было абмежавана да манарха, прынцаў крыві і трыццаці рыцараў. Ордэн павінен быў уручацца толькі суверэнам, дацкім і замежным. Таму з 1850 г. ордэн стаў вельмі выключным і — за некалькімі выключэннямі — уручаўся толькі асобам каралеўскай крыві і главам дзяржаў. У XX стагоддзі было ўзнагароджана толькі сем чалавек, якія не належалі да гэтай катэгорыі: Уінстан Чэрчыль (былы прэм'ер-міністр, 1950), фельдмаршал Бернард Мантгомеры (камандуючы сухапутнымі сіламі саюзнікаў, 1945), генерал Дуайт Эйзенхаўэр (вярхоўны галоўнакамандуючы экспедыцыйнымі сіламі, 1945), а таксама датчане Вільгельм Томсен (1912), Ганс Нільсен Андэрсан (1919), Нільс Бор (1947) і былы глава фірмы A.P. Moller-Maersk Group, прадпрымальнік Арнольд Мёлер (2000). З глаў дзяржаў быў пазбаўлены гэтага ордэна Нікалае Чаўшэску. Ордэн дае права на зварот «Ekscellence» (правасхадзіцельства) і зварот у пісьме «HE», даючы, такім чынам, свайму ўладальніку рыцарскі статус. Займае найвышэйшую пазіцыю ў парадку старшынства дацкіх узнагарод. У 1958 г. змены ў статуце яўна дапусцілі ўзнагароджанне жанчын (да гэтага з 1892 г. лічылася што статут дазваляе гэта няяўна, пад агульнай назвай «рыцар»).

Галерэя[правіць | правіць зыходнік]

Литература[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]