Нікалае Чаўшэску

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Нікалае Чаўшэску
рум.: Nicolae Ceauşescu
Нікалае Чаўшэску
сцяг
3-і Старшыня Дзяржаўнага Савета Румыніі
11 ліпеня 1965 — 29 сакавіка 1974
Папярэднік: Ківу Стойка
Пераемнік: пасада скасавана
сцяг
1-ы Прэзідэнт Сацыялістычнай Рэспублікі Румынія
29 сакавіка 1974 — 22 снежня 1989
Папярэднік: пасада заснавана
Пераемнік: Іон Іліеску
сцяг
7-ы Генеральны Сакратар Румынскай Камуністычнай Партыі
22 сакавіка 1965 — 25 снежня 1989
Папярэднік: Георгэ Георгіу-Дэж
Пераемнік: пасада скасавана
 
Партыя: Румынская камуністычная партыя (з 1936)
Дзейнасць: палітык
Веравызнанне: атэізм
Нараджэнне: 26 студзеня 1918(1918-01-26)
Скарнічэшці, Олт, Румынія
Смерць: 25 снежня 1989(1989-12-25) (71 год)
Тыргавіштэ, Дымбавіца, Сацыялістычная Рэспубліка Румынія
Пахаванне: Ваенныя могілкі Генча, Бухарэст
Бацька: Андруцэ Чаўшэску (1886—1969)
Маці: Александрына Чаўшэску (1888—1977)
Жонка: Алена Чаўшэску (1919—1989)[1]
Дзеці: сыны: Валянцін (нар. у 1948),
Ніку (1951—1996)
дачка: Зоя (1949—2006)
 
Сайт: ceausescu.org
 
Ваенная служба
Гады службы: 1948 — невяд.
Прыналежнасць: Узброеныя сілы Румыніі
Род войскаў: Сухапутныя войскі Румыніі
Званне: генерал-лейтэнант
 
Аўтограф: Nicolae Ceauşescu Signature.svg
 
Узнагароды:
Герой Сацыялістычнай Рэспублікі Румынія Герой Сацыялістычнай Рэспублікі Румынія Герой Сацыялістычнай Рэспублікі Румынія Герой Сацыялістычнай працы Румыніі
Кавалер ордэна Зоркі Сацыялістычнай Рэспублікі Румынія 1 ступені
Ордэн «Перамога сацыялізму»
Ордэн «Перамога сацыялізму»
Ордэн «Перамога сацыялізму»
Ордэн Леніна Ордэн Леніна Ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі
Медаль «У азнаменаванне 100-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Ільіча Леніна»
20 years of victory rib.png
Медаль «За ўмацаванне баявой садружнасці»
GDR Marks-order bar.png Order Stara planina ribbon.png
Нацыянальны ордэн Хасэ Марці
Ордэн Югаслаўскай вялікай зоркі Order of the Hero of socialist labour Rib.png
Залаты Алімпійскі ордэн
Афіцэрскі крыж Ганаровага знака «За заслугі перад Аўстрыйскай Рэспублікай»
Кавалер ордэна Серафімаў
Кавалер ордэна Вызваліцеля Сан-Марціна
Кавалер ордэна За заслугі перад ФРГ
Кавалер ордэна Слана
Рыцар Вялікага крыжа найшаноўнага ордэна Лазні
Кавалер Вялікага крыжа ордэна Святога Олафа
Афіцэр ордэна Ганаровага легіёна
Вялікі крыж, дэкараваны вялікі стужкай Ордэна За заслугі перад Італьянскай Рэспублікай
Вялікі ланцуг ордэна Сант'яга і мяча, Партугалія
Кавалер Вялікага крыжа ордэна Паўднёвага Крыжа

Мікалае Чаўшэску (рум.: Nicolae Ceauşescu, 26 студзеня 1918, Скарнічэшці, жудзец Олт — 25 снежня 1989, Тырговіштэ) — румынскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, генеральны сакратар ЦК Румынскай камуністычнай партыі (РКП) з 1965. Прэзідэнт СРР ў 1974—1989 гадах.

Вылучаўся сваёй адносна нейтральнай знешняй палітыкай: трымаўся аўтаноміі ўнутры сацыялістычнага блоку краін (не байкатаваў алімпіяду ў Лос-Анджэлесе у 1984, устрымаўся ад уводу войскаў у Чэхаславакію ў 1968), але імкнуўся захоўваць добрыя адносіны з СССР. Добрыя стасункі з Заходняй Еўропай дазвалялі яму атрымліваць буйныя крэдыты, якія ў значнай ступені забяспечылі эканамічны рост ў 1960-1970-я гады. Між тым унутры краіны праводзіў усё болей жорсткую, аўтарытарную палітыку, паступова насаджваючы культ сваёй асобы. Але рост запазычанасці прымусіў Чаўшэску пагадзіцца на рэжым жорсткай эканоміі і зніжэнне ўзроўню жыцця насельніцтва. Гэты і шэраг іншых фактараў (у тым ліку крызіс сацыялістычнага лагеру, зніжэнне цэн на нафту) прывялі да антыкамуністычнай рэвалюцыі, звяржэння і расстрэлу Нікалае Чаўшэску.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся 26 студзеня 1918 года ў сяле Скарнічэшці, у сялянскай сям'і. У 1933 годзе ўступіў у моладзевы камуністычны рух, у 1936 годзе стаў членам кампартыі. У 1940—1944 гадах знаходзіўся ў зняволенні ў розных турмах. Напрыканцы вайны, у 1944—1945 гадах — сакратар ЦК Камуністычнага саюза моладзі. У 1945 годзе Румынія была занята савецкімі войскамі, ёй быў навязаны прасавецкі, сацыялістычны лад. Кар'ера Чаўшэску, нядаўняга падпольшчыка-камуніста, пайшла ўверх. У канцы 1940-х — сакратар абласнога камітэту партыі спачатку ў Добруджы, потым у Алтэніі. У 1948—1950 — міністр сельскай гаспадаркі, у 1950 — намеснік міністра нацыянальнай абароны ў званні генерал-маёра, у 1951 — старшыня палітычнага ведамства ва ўзброеных сілах, у 1952 — член ЦК кампартыі. Падтрымліваў сакратара партыі Г. Георгіу-Дзежу ў барацьбе за ўладу з «масквічкай» А. Паўкер, якую ў 1952 годзе пазбавілі партыйных паўнамоцтваў («масквічы» — партыйныя лідэры, якія ў час вайны знаходзіліся на тэрыторыі СССР). У 1954 годзе Чаўшэску быў абраны сакратаром ЦК кампартыі, а ў 1955 — членам Палітбюро.

У 1961 годзе з'явіўся румынскі варыянт «нацыянальнага камунізму», які ўключаў у асноўным супраціў палітычнаму курсу М. С. Хрушчова на эканамічную інтэграцыю. У 1965 годзе Чаўшэску быў абраны генеральным сакратаром ЦК (фактычна лідэрам краіны), заняў пасаду старшыні Дзяржаўнага сходу, а ў 1974 — пасля змены канстытуцыі, — прэзідэнтам Румыніі

Вёў палітыку адносна нейтральнай краіны, маючы актыўныя стасункі і з краінамі сацыялістычнага лагеру, і з дэмакратычнымі дзяржавамі Захаду. Яго ўнутраная палітыка спачатку была адносна ліберальнай, пашырылася свабода прэсы. Але ў другой палове кіравання рэжым рабіўся ўсё болей аўтарытарным, ствараўся культ асобы Чаўшэску.

З 22 сакавіка 1965 года да смерці ў 1989 годзе быў генеральным сакратаром ЦК Румынскай камуністычнай партыі. У 1974—1989 гадах быў Прэзідэнтам Сацыялістычнай Рэспублікі Румынія.

25 снежня 1989 года расстраляны разам з жонкай Аленай Чаўшэску па прыгаворы трыбунала, праз некалькі гадзін пасля суда; уся яго маёмасць была канфіскавана. Смерць Чаўшэску адзначыла заканчэнне шэрагу антыкамуністычных рэвалюцыяў, якія адбыліся ў 1989 годзе ва Усходняй Еўропе. Спешны паказальны працэс і мёртвыя Чаўшэску былі запісаны на відэа і жудасныя кадры адразу паказалі тэлеканалы ў многіх заходніх краінах.

Узнагароды[правіць | правіць зыходнік]

  • Герой Сацыялістычнай Рэспублікі Румыніі (1971).
  • Герой Сацыялістычнай Працы Рэспублікі (Румынія, 1964).
  • Ордэн Леніна (СССР, 1978).
  • Ордэн Карла Маркса (ГДР).
  • Ордэн «За заслугі перад Федэратыўнай Рэспублікай Германія».
  • Ордэн Слана (Данія).
  • Шаноўны ордэн Бані, Вялікі Крыж.
  • Каралеўскі Нарвежскі ордэн Святога Олафа.
  • Ордэн Ганаровага легіёна (Францыя).

Зноскі

  1. Nicolae Ceaușescu. Encyclopædia Britannica, Inc. (2013). Архівавана з першакрыніцы 11 чэрвеня 2013. Праверана 11 чэрвеня 2013.

Шаблон:Генеральныя сакратары КПР